Kościelne mozaiki w Krakowie, które ranią. "Zamiast je niszczyć, upamiętnić ofiary"

Piotr Łęgowski
Co niesie dzień
Czwartek, 2025.11.06

Miały opowiadać o miłości Boga do człowieka, a stały się wspomnieniem bólu i wyrzutem sumienia - Kościół usuwa mozaiki Marco Rupnika, seksualnego drapieżcy w sutannie. Ale w Krakowie wciąż można je oglądać w Sanktuarium św. Jana Pawła II. Co zrobić z niechcianym dziełem? "Zamiast wyburzać mozaiki i wydawać miliony, lepiej zostawić metr odsłoniętej ściany z tabliczką, kto je stworzył, i zaprosić wiernych, by modlili się za skrzywdzonych. To byłby gest pamięci i prawdy" - mówiła na antenie Radia Kraków Paulina Guzik z "Tygodnika Powszechnego".

Fot. Marek Lasyk

Proces kanoniczny wobec Marco Rupnika trwa – sprawa toczy się w Kongregacji Nauki Wiary z udziałem niezależnych sędziów, w tym kobiet.
Watykan reaguje symbolicznie – mozaiki autorstwa Rupnika są usuwane ze stron Vatican News i zakrywane w niektórych sanktuariach.
Skala nadużyć jest szokująca – ponad dwadzieścia kobiet oskarża byłego jezuitę o nadużycia seksualne i duchowe, sięgające lat 80.
Kościół szuka języka dla pojęcia „nadużycie duchowe” – powstaje dokument, który ma włączyć to pojęcie do prawa kanonicznego.
Potrzebne symbole i pamięć o skrzywdzonych – zamiast burzyć mozaiki, rozmówczyni proponuje czytelne znaki upamiętnienia i modlitwę za ofiary.

Posłuchaj rozmowy Piotra Łęgowskiego z Pauliną Guzik.

Watykan reaguje na sprawę Rupnika

Paulina Guzik podkreśla, że wypowiedź papieża Leona XIV - i decyzje podjęte w Watykanie - to przełomowy moment w sprawie Marco Rupnika. Artysta, oskarżony o nadużycia seksualne i duchowe wobec kobiet, formalnie wciąż jest duchownym. W Kongregacji Nauki Wiary trwa proces kanoniczny, prowadzony przez niezależnych sędziów.

To, że w składzie sędziowskim znaleźli się ludzie spoza kurii watykańskiej, w tym kobiety, rozmówczyni uznaje za przejaw realnej zmiany. Jednocześnie zaznacza, że Watykan zaczął dystansować się od twórczości Rupnika - jego mozaiki zniknęły ze stron Vatican News, co ma wymiar symboliczny i pastoralny.

To bardzo ważny sygnał dla skrzywdzonych. Główne medium watykańskie przestało używać mozaik artysty oskarżonego o nadużycia wobec kobiet, bo ich obecność wciąż zadawała im ból

- mówi gościni Radia Kraków.

Dzieła gwałciciela w krakowskim sanktuarium. Usunąć czy zostawić?

Mechanizmy milczenia

Sprawa Rupnika ma korzenie w Słowenii. Już w latach 90. kobiety zgłaszały jego nadużycia przełożonym - zarówno w wspólnocie Loyola, jak i w zakonie jezuitów. Jak mówi Guzik, hierarchowie Kościoła mieli świadomość problemu, ale sprawa została zamieciona pod dywan. Dopiero w 2022 roku, gdy ofiary ponownie zabrały głos, rozpoczęło się kanoniczne śledztwo.

Szczególnie szokujące są fakty, że Rupnik - jako spowiednik - udzielał rozgrzeszenia osobie, z którą utrzymywał relacje seksualne, co w prawie kanonicznym wiąże się z automatyczną ekskomuniką. Ta została jednak zniesiona decyzją papieża Franciszka.

To sprawa złożona i bolesna. Dotyczy nie tylko nadużyć seksualnych, ale również wykorzystywania władzy duchowej. Rupnik miał nad tymi kobietami pełną kontrolę - był ich ojcem duchowym, spowiednikiem i autorytetem

- przypomina Paulina Guzik.

Tomasz Terlikowski: Kościół będzie wypłacać odszkodowania i przed tym nie ma ucieczki

Rozmówczyni zwraca uwagę, że Kościół dopiero uczy się rozumieć pojęcie „nadużycia duchowego”. Choć to temat poruszany w Polsce, między innymi, przy sprawie dominikanina Pawła M., wciąż brakuje oficjalnych regulacji w prawie kanonicznym. W Watykanie trwają prace nad dokumentem, który ma określić ramy prawne dla takich przypadków.

To nie jest sprawa oczywista. Dopiero powstaje dokument, który miejmy nadzieję zostanie włączony do prawa kanonicznego – tak, by ofiary nadużyć duchowych mogły być realnie chronione i usłyszane

- dodaje rozmówczyni.

Skala dzieł i symboliczny ciężar

Rupnik był jednym z najbardziej rozpoznawalnych artystów kościelnych na świecie. Jego mozaiki zdobią ponad 250 sanktuariów, chociażby w Lourdes, Fatimie, brazylijskim sanktuarium Aparecida, czy Waszyngtonie. Jego prace znajdują się też w Krakowie - w Sanktuarium św. Jana Pawła II.

Guzik podkreśla, że to dziedzictwo sztuki stało się teraz trudnym tematem dla Kościoła:

W momencie, gdy poznaliśmy prawdę o autorze, te dzieła nabierają nowego znaczenia i bolesnego kontekstu. Nie chodzi jednak o ich burzenie, ale o świadomość.

Tomasz Terlikowski: "Kościół traktuje seksualność jako przestrzeń władzy"

Rozmówczyni z uznaniem mówi o postawie ks. Tomasza Szopy, kustosza krakowskiego sanktuarium św. Jana Pawła II, który zapytał ofiary, czy chcą kontynuować modlitwy w kaplicy z mozaikami Rupnika. Skrzywdzeni poprosili o przeniesienie spotkań do dolnej kaplicy. Takie gesty, jej zdaniem, mają większe znaczenie niż symboliczne akty burzenia. Proponuje, aby zamiast niszczyć dzieła, zaznaczyć ich pochodzenie i włączyć modlitwę za ofiary w przestrzeń sanktuarium:

Zamiast wyburzać mozaiki i wydawać miliony, lepiej zostawić metr odsłoniętej ściany z tabliczką, kto je stworzył, i zaprosić wiernych, by modlili się za skrzywdzonych. To byłby gest pamięci i prawdy.

„To dwa lata, które poszły do kosza”. Co dalej z komisją badającą przypadki pedofilii w Kościele?

Autor:

Piotr Łęgowski

Komentarze (3)

Jasna

2026-03-01

Mozaiki czy Ikony mają pomagać modlitwie i duchowej łączności z Bogiem, przy tych niestety nie da się modlić, nie tylko dlatego, że wiemy kim okazał się ich twórca, ale dlatego, że jego prace przenika przenika jego wewnętrzny nieuporządkowany stan, wręcz wynaturzenie, doprawdy zarówno w Sanktuarium JPII, jak i u Salwatorianów powinna zapaść decyzja o usunięciu ich, jeśli miejsca te mają służyć pożytkowi duchowemu, tym bardziej, że za czynami,jakich dopuścił się ten człowiek- konsekrowany Bogu, stoi demon, a więc działa on także w pracach Rupnika...

Barbara

2025-11-16

Ja kilka lat temu widziałam te mozaiki w internecie i byłam bardzo zdziwiona, że ktoś w ogóle wybrał takiego słoweńskiego artystę, a nie kogoś z naszej kultury, artystę polskiego. Nie wiedząc nic o autorze w mozaikach widziałam jakąś grozę i niepokój. Z tego też powodu nigdy nie byłam w Sanktuarium Jana Pawła II mimo, że mieszkam w Krakowie. My Polacy jesteśmy jednak bardzo zakompleksieni i w owczym pędzie idziemy za obcymi gustami.

greg

2025-11-08

Dla mnie bardziej istotna jest wątpliwa wartość artystyczna w/w mozaik

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

Kościelne mozaiki w Krakowie, które ranią. "Zamiast je niszczyć, upamiętnić ofiary"

Watykan reaguje na sprawę Rupnika

Mechanizmy milczenia

Skala dzieł i symboliczny ciężar

Komentarze (3)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Gminy przyjazne seniorom. Dlaczego nie ma wśród nich Krakowa?

Afera w Szpitalu Południowym. „Brakuje standardów, pojawiają się luki”

Akt założycielski Mościc trafił do Archiwum Narodowego

Hejt w internecie. Medioznawczyni: „To nie jest anonimowe”

Rozbudowa A4 coraz bliżej. Jest 13 ofert na projekt trzeciego pasa między Dulową a Balicami

Fundacja rodzinna, sukcesor czy sprzedaż firmy? Jak zabezpieczyć dorobek życia

Komfort życia zyskuje nowe znaczenie

„Stacyjka Zdrój” w Teatrze Bagatela. Premiera inspirowana Kabaretem Starszych Panów

Wisła Kraków rozpoczęła przygotowania do nowego sezonu

Polskie kluby ruszają na podbój Europy. Znamy rywali w walce o puchary w sezonie 2026/2027

Czy bez pszczół nie zasiedlimy Marsa? Naukowczyni z Krakowa szuka odpowiedzi

Szpitalnik dołączy do tarnowskich maszkaronów. Nowa figurka stanie przy „starym” szpitalu

Jak naprawdę działa nasz smak? Korepetycje z edukacji zdrowotnej. Lekcja 36

Z Nowej Huty nad Morze Żółte

Amerykańskie bazy w Polsce? Prof. Kozerawski: „Nie przeceniajmy ich znaczenia militarnego”

Krakowscy licealiści pomagają zwierzętom, seniorom i uczą niemarnowania żywności

Spór o kanalizację w Wojnarowej. Sądeckie Wodociągi wypowiedziały umowę

Wianki krakowskie to tradycja starsza niż myślimy. "Jeśli wianek popłynie wartko, ślub będzie szybki"

Krzysztof Sołtysiński

Kraków dr Moniki Widzickiej - odc. VIII - "Muzyka w salonie”

Kościelne mozaiki w Krakowie, które ranią. "Zamiast je niszczyć, upamiętnić ofiary"

Watykan reaguje na sprawę Rupnika

Mechanizmy milczenia

Skala dzieł i symboliczny ciężar

Komentarze (3)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Gminy przyjazne seniorom. Dlaczego nie ma wśród nich Krakowa?

Afera w Szpitalu Południowym. „Brakuje standardów, pojawiają się luki”

Akt założycielski Mościc trafił do Archiwum Narodowego

Hejt w internecie. Medioznawczyni: „To nie jest anonimowe”

Rozbudowa A4 coraz bliżej. Jest 13 ofert na projekt trzeciego pasa między Dulową a Balicami

Fundacja rodzinna, sukcesor czy sprzedaż firmy? Jak zabezpieczyć dorobek życia

Komfort życia zyskuje nowe znaczenie

„Stacyjka Zdrój” w Teatrze Bagatela. Premiera inspirowana Kabaretem Starszych Panów

Wisła Kraków rozpoczęła przygotowania do nowego sezonu

Polskie kluby ruszają na podbój Europy. Znamy rywali w walce o puchary w sezonie 2026/2027

Czy bez pszczół nie zasiedlimy Marsa? Naukowczyni z Krakowa szuka odpowiedzi

Szpitalnik dołączy do tarnowskich maszkaronów. Nowa figurka stanie przy „starym” szpitalu

Jak naprawdę działa nasz smak? Korepetycje z edukacji zdrowotnej. Lekcja 36

Z Nowej Huty nad Morze Żółte

Amerykańskie bazy w Polsce? Prof. Kozerawski: „Nie przeceniajmy ich znaczenia militarnego”

Krakowscy licealiści pomagają zwierzętom, seniorom i uczą niemarnowania żywności

Spór o kanalizację w Wojnarowej. Sądeckie Wodociągi wypowiedziały umowę

Wianki krakowskie to tradycja starsza niż myślimy. "Jeśli wianek popłynie wartko, ślub będzie szybki"

Krzysztof Sołtysiński

Kraków dr Moniki Widzickiej - odc. VIII - "Muzyka w salonie”

Kontakt

12 630 61 01

Wyślij wiadomość

Wyślij opinię