Wspominamy Ignacego Karpowicza. „Zawsze był trochę osobny, zawsze szedł pod prąd”

Katarzyna Fortuna
Michał Sowiński
Dzisiaj 15:49 ( Edytowany Dzisiaj 15:54 )

W wieku 50 lat zmarł Ignacy Karpowicz – pisarz, tłumacz, autor m.in. „Ości”, „Sońki”, „Balladyn i romansów” oraz wydanych w 2024 roku „Ludzi z nieba”. Był laureatem Paszportu „Polityki” i pięciokrotnie nominowano go do Nagrody Literackiej „Nike”. – Jeszcze zapewne wiele rzeczy mógł nam opowiedzieć. Zostało po nim wiele książek, więc mamy do czego wracać – mówił w Radiu Kraków Michał Sowiński, krytyk literacki i literaturoznawca.

Ignacy Karpowicz na zdjęciu udostępnionym przez Wydawnictwo Literackie

Posłuchaj audycji Przystanek Kultura

Ignacy Karpowicz zadebiutował w 2006 roku powieścią „Niehalo”, która przyniosła mu nominację do Paszportu „Polityki”. Później przyszły kolejne wyróżnienia. „Gesty” znalazły się w finale Nagrody Literackiej „Nike”, a „Balladyny i romanse” – także nominowane do tej nagrody – przyniosły mu Paszport „Polityki”. Finalistkami „Nike” były również „Ości” i „Sońka”.

Pisarz ciekawy świata i wierny Podlasiu

W twórczości Karpowicza ważne miejsce zajmowały języki, pogranicza i historie ludzi pozostających często poza głównym nurtem opowieści. Sam wiele podróżował, znał m.in. język amharski i tłumaczył z niego literaturę. Jednocześnie – jak podkreślał Michał Sowiński – pozostawał mocno związany z Podlasiem.

– Był spragniony świata, był spragniony tych języków, tych opowieści, które gdzieś nam umykały, były zawsze na boku – mówił Sowiński. Zwracał uwagę, że Karpowicz nie traktował rodzinnych stron jedynie jako przedmiotu sentymentalnych wspomnień. Potrafił wykorzystać ich języki, historie i lokalność w oryginalny literacko sposób, stając się jednocześnie kronikarzem miejsca i ludzi, których głosy stopniowo zanikają.

Już debiutanckie „Niehalo” sprawiło, że Karpowicz został zauważony jako jeden z najbardziej oryginalnych głosów swojego pokolenia. Kolejne książki pokazywały, że nie zamierza powtarzać raz wypracowanej formuły.

– Nigdy nie zasklepił się w jednej formie literackiej, w jednym pomyśle na literaturę. Zawsze kombinował, zawsze był trochę osobny, zawsze szedł na przekór także samemu sobie – wspominał Michał Sowiński.

„Sońka”, „Ości”, „Balladyny i romanse”

Za jedno z najważniejszych dzieł Karpowicza Sowiński uważa „Sońkę”. Powieść łączy historię Podlasia z opowieścią o miłości, pamięci i odpowiedzialności za historie innych ludzi. Stawia także pytanie o to, kto ma prawo opowiadać cudze doświadczenia i gdzie przebiega granica między prawdą a literaturą.

– To chyba największe arcydzieło jego dorobku – mówił Sowiński, wskazując na wrażliwość Karpowicza wobec bohaterów oraz nieustanne podważanie przez pisarza własnej pozycji jako tego, który opowiada ich historie.

Inny charakter miały „Ości” czy „Balladyny i romanse” – wielowątkowe panoramy społeczne pokazujące relacje i język początku XXI wieku. Jak zauważał Sowiński, Karpowicz potrafił jednocześnie budować gęste, skomplikowane fabuły i pisać książki, do których dobrze się wraca.

Ostatnią powieścią pisarza byli wydani w 2024 roku „Ludzie z nieba”, inspirowani historią Franciszka Żwirki i Stanisława Wigury. Także tutaj historia staje się jednak punktem wyjścia do opowieści o tożsamości, pamięci i miłości.

Tak o "Ludziach z nieba" mówił w Radiu Kraków:

Nie żyje Ignacy Karpowicz. Laureat Paszportu "Polityki" miał 50 lat

„Miłości nie da się opowiedzieć w sposób prosty”

To właśnie miłość Michał Sowiński nazywa jednym z wielkich tematów twórczości Karpowicza. Bohaterowie jego książek wymykają się prostym definicjom, ich tożsamości bywają płynne, a historie mogą mieć więcej niż jedną wersję.

– Nie da się opowiedzieć historii, szczególnie chyba historii miłosnej, w jeden konkretny sposób – mówił Sowiński. – W miłości nigdy nic nie jest jednoznaczne. I to Karpowicz ewidentnie wiedział i potrafił opisać.

Nie dawał się też łatwo przypisać do jednego nurtu czy sposobu pisania.

– Nie ma jednego prostego haka, którym można by opowiedzieć o Karpowiczu. I to jest chyba jego największa zaleta – podkreślał Sowiński. – Lubił iść pod prąd i lubił też grać z krytykami. Nigdy nie dał się tak łatwo przyszpilić.

Źródło: opracowanie własne

Autor:

Katarzyna Fortuna

Opracowanie:

Ewelina Kołpak

Komentarze (0)

Brak komentarzy

Najnowsze

Skontaktuj się z Radiem Kraków - czekamy na opinie naszych Słuchaczy

Pod każdym materiałem na naszej stronie dostępny jest przycisk, dzięki któremu możecie Państwo wysyłać maile z opiniami. Wszystkie będą skrupulatnie czytane i nie pozostaną bez reakcji.

Opinie można wysyłać też bezpośrednio na adres [email protected]

Zapraszamy również do kontaktu z nami poprzez SMS - 4080, telefonicznie (12 200 33 33 – antena,12 630 60 00 – recepcja), a także na nasz profil na Facebooku oraz Twitterze

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

Wspominamy Ignacego Karpowicza. „Zawsze był trochę osobny, zawsze szedł pod prąd”

Pisarz ciekawy świata i wierny Podlasiu

„Sońka”, „Ości”, „Balladyny i romanse”

„Miłości nie da się opowiedzieć w sposób prosty”

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

„Najsurowsze dostępne sankcje”. Wisła zmienia regulamin i zakazuje symboliki „Młodej Ferajny”

Stanisław Kracik: nie było zaniedbań miasta na ulicach, gdzie doszło do śmiertelnego wypadku

10. edycja Krakowskiego Salonu Muzycznego. Domówka w krakowskim salonie

„Koniec wojny z kierowcami”. Bocheńczak przedstawia swój plan dla komunikacji w Krakowie