Strach przed śmiercią czy przed nowym? Psycholog społeczny o oporze wobec spopielarni

Patryk Kubiak
Co niesie dzień
Poniedziałek, 2025.09.22

Boimy się śmierci, ale też tego, z czym się wiąże. Wiemy, że kremacja zwłok jest ekologiczna; pochówki urnowe nie dziwią nas wcale. Ale mieć w sąsiedztwie spopielarnię? To zawsze budzi sprzeciw, czego dowodem są protesty mieszkańców podtarnowskiej Dębiny Zakrzowskiej. Jak oswoić ten zbiorowy lęk? "Dlaczego mówimy spopielarnia, a nie spalarnia? Spalanie zwłok porusza wyobraźnię masową: co to ma być? jak można palić zwłoki? Tymczasem zwyczaj pochówku w urnach jest bardzo potrzebny i coraz powszechniejszy na całym świecie" - uważa psycholog prof. Zbigniew Nęcki, który był gościem Radia Kraków.

Kolumbarium/ Zdjęcie ilustracyjne/ Fot. Pexels.

Protesty przeciwko spopielarniom i podobnym inwestycjom pojawiają się niemal zawsze, niezależnie od miejsca.
Głównym źródłem oporu są psychologiczne lęki – przed śmiercią, nowością i zagrożeniem.
Absurdalne wyobrażenia (np. „palce w cieście”) są naturalnym efektem strachu i plotek.
Indywidualne obawy łatwo przeradzają się w zbiorowy sprzeciw dzięki wzajemnemu wzmacnianiu się lęków.
Skuteczne przeciwdziałanie wymaga dialogu, edukacji i komunikacji, a nie tylko powoływania się na przepisy.

Posłuchaj rozmowy Patryka Kubiaka z prof. Zbigniewem Nęckim.

Opór wobec spopielarni – doświadczenia z Krakowa

Profesor przywołał własne doświadczenia z czasów, gdy w Krakowie planowano budowę spopielarni. Wtedy również pojawiały się protesty, często oparte na wyobrażeniach graniczących z absurdem.

„Nie chcemy tego pod oknami”. Burza wokół planów spopielarni

Przerabiałem ten temat, kiedy zwalczałem opór wobec spopielarni zwłok w Krakowie, były dwa albo nawet cztery komitety przeciwko takiej inwestycji. Wyobraźnia ludziom podpowiada szalone sceny

- opowiada Zbigniew Nęcki.

Ten sprzeciw nie jest nowym zjawiskiem. Profesor tłumaczy, że tkwi on w psychologicznych mechanizmach – lęku przed śmiercią, nowością i poczuciu zagrożenia. Te emocje łatwo przeobrażają się w fantazje i czarne scenariusze:

Spopielarnia zwłok traktowana jest jako minus środowiskowy, podobnie jak spalarnia śmieci, oczyszczalnia i tak dalej. Wszystko ma charakter publiczny, jest potrzebne, ale w indywidualnym doświadczeniu pojawia się jako smok grożący nieszczęściami. (…) Zanieczyszczenie powietrza związane właśnie z spopielarnią zwłok jest tak wielkie, bo przecież nieboszczyki, ciała nieboszczyków mają chociażby plomby dentystyczne.

W Krakowie już prawie 50 proc. pochówków w urnach

Od indywidualnego lęku do społecznego protestu

Obawy nabierają mocy, gdy zaczynają być wzajemnie wzmacniane w rozmowach. Profesor porównał ten mechanizm do „zarażania się lękami”. Wskazał też, że samo pojęcie „spalarnia” wywołuje skojarzenia z krematoriami obozowymi, co dodatkowo potęguje sprzeciw.

Ludzie rozmawiając ze sobą zarażają się lękami i obawami znacznie łatwiej niż kiedy siedzą sami w kątku. Kiedy spotykasz sąsiada, który tak samo myśli, jest pełen obaw, to wzmacnia ciebie. Dlaczego mówimy spopielarnia, a nie spalarnia? Spalanie zwłok porusza wyobraźnię masową: co to ma być? jak można palić zwłoki? Tymczasem zwyczaj pochówku w urnach jest bardzo potrzebny i coraz powszechniejszy na całym świecie

mówi prof. Nęcki.

Czy w Tarnowie powstanie spopielarnia zwłok? Przedsiębiorca chce zbudować obiekt w Mościcach

Podobne mechanizmy protestu pojawiają się przy innych inwestycjach – od kopalń odkrywkowych, po maszty telekomunikacyjne. W każdym przypadku działa ten sam wzorzec: prawo może pozwalać na inwestycję, ale społeczny opór bywa bardzo silny.

To, że inwestor ma wszelkie zezwolenia, to dopiero jedna trzecia drogi. Trzeba zwalczyć te nieracjonalne, ale jakże silne, jakże ważne psychologicznie lęki i obawy ludzi

- uważa gość Radia Kraków.

Potrzebna jest komunikacja, spotkania, przykłady i eksperci. Władze powinny nie tyle zasłaniać się prawem, ile konsekwentnie prowadzić dialog z mieszkańcami.

Inwestor znów składa wniosek o budowę krematorium pod Tarnowem

Autor:

Patryk Kubiak

Komentarze (0)

Brak komentarzy

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

Strach przed śmiercią czy przed nowym? Psycholog społeczny o oporze wobec spopielarni

Opór wobec spopielarni – doświadczenia z Krakowa

Od indywidualnego lęku do społecznego protestu

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Dantejskie sceny przy Kopernika 7 w Krakowie. Operacje bez znieczulenia

Cztery długie lata Wisły Kraków w pierwszej lidze. Tak wyglądała droga do Ekstraklasy

„Samorządowy system łupów”. Ekspert: lokalna władza wymyka się kontroli

Basen Korony wreszcie do remontu. Będzie nie tylko pływalnia

Skandal w Zespole Szkół w Limanowej. Do sieci trafiło nagranie

"Kraków dla Mieszkańców" zawiadamia prokuraturę. Chodzi o umowy z mecenasem Kociołkiem

Premier Węgier z wizytą w Krakowie

O sztucznej inteligencji, świadomości i ewolucji. Startuje Copernicus Festival

Kolejne gminy przy Zakopiance chcą ograniczyć chaos reklamowy. „Billboardy mają zniknąć”

Jak zapłacić za parking przez aplikację i uniknąć kolejek?

"Najbardziej interesowali ją ci, których nie mogła mieć". Osiecka uwodziła i znikała

Wybór pompy ciepła do domu – jak dobrze do niego podejść?

Referendum w Chrzanowie. Burmistrz: „To była wyjątkowa sytuacja”

„To nie jest już ten sam Liban”. O codzienności chrześcijan Bliskiego Wschodu

Kolejne utrudnienia na Zakopiance. Będą zwężenia jezdni i zmiany w organizacji ruchu

Ponad dwa tysiące osób dopisało się do głosowania w Krakowie. Efekt referendum?

Nie ma już utrudnień po wypadku w Nowej Hucie, gdzie tramwaj potrącił pieszego

Co naprawdę „widzi” chatbot? Naukowcy z UJ badają decyzje sztucznej inteligencji

Kraków wyda pierwszy akt małżeństwa jednopłciowego. Pary czeka jednak nietypowy wpis w dokumentach

Wieczysta Kraków i Chrobry Głogów zameldowały się w strefie barażowej

Strach przed śmiercią czy przed nowym? Psycholog społeczny o oporze wobec spopielarni

Opór wobec spopielarni – doświadczenia z Krakowa

Od indywidualnego lęku do społecznego protestu

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Dantejskie sceny przy Kopernika 7 w Krakowie. Operacje bez znieczulenia

Cztery długie lata Wisły Kraków w pierwszej lidze. Tak wyglądała droga do Ekstraklasy

„Samorządowy system łupów”. Ekspert: lokalna władza wymyka się kontroli

Basen Korony wreszcie do remontu. Będzie nie tylko pływalnia

Skandal w Zespole Szkół w Limanowej. Do sieci trafiło nagranie

"Kraków dla Mieszkańców" zawiadamia prokuraturę. Chodzi o umowy z mecenasem Kociołkiem

Premier Węgier z wizytą w Krakowie

O sztucznej inteligencji, świadomości i ewolucji. Startuje Copernicus Festival

Kolejne gminy przy Zakopiance chcą ograniczyć chaos reklamowy. „Billboardy mają zniknąć”

Jak zapłacić za parking przez aplikację i uniknąć kolejek?

"Najbardziej interesowali ją ci, których nie mogła mieć". Osiecka uwodziła i znikała

Wybór pompy ciepła do domu – jak dobrze do niego podejść?

Referendum w Chrzanowie. Burmistrz: „To była wyjątkowa sytuacja”

„To nie jest już ten sam Liban”. O codzienności chrześcijan Bliskiego Wschodu

Kolejne utrudnienia na Zakopiance. Będą zwężenia jezdni i zmiany w organizacji ruchu

Ponad dwa tysiące osób dopisało się do głosowania w Krakowie. Efekt referendum?

Nie ma już utrudnień po wypadku w Nowej Hucie, gdzie tramwaj potrącił pieszego

Co naprawdę „widzi” chatbot? Naukowcy z UJ badają decyzje sztucznej inteligencji

Kraków wyda pierwszy akt małżeństwa jednopłciowego. Pary czeka jednak nietypowy wpis w dokumentach

Wieczysta Kraków i Chrobry Głogów zameldowały się w strefie barażowej

Kontakt

12 630 61 01

Wyślij wiadomość

Wyślij opinię