Wtorek, 17 lis 6 °C Jakość powietrza: Dobra Na antenie
Menu dostępności (CTRL+U)
Zmień kontrast
Podświetl linki
Zatrzymaj animacje
Powiększ tekst
Szerokość tekstu
Wysokość linii
Resetuj ustawienia

Prawo międzynarodowe, które przestaje chronić. O Grenlandii i nowej logice siły

Grenlandia, cicha i zimna wyspa, staje się symbolem nowego podziału wpływów — świata, w którym ważniejsze jest to, gdzie leży państwo i co ma pod ziemią, niż deklarowane wartości i historia. Między innymi o tym rozmawialiśmy na antenie Radia Kraków z adwokatem Wojciechem Bergierem. "Ta wyspa cały czas wracała jako coś, co Amerykanów przyciągało” — mówi Bergier, wpisując Grenlandię w długą historię strategicznych obsesji.

Prawo międzynarodowe, które przestaje chronić. O Grenlandii i nowej logice siły
Grenlandia/ Zdjęcie ilustracyjne Pexels.
  • Grenlandia pozostaje strategicznym terytorium, które od dekad przyciąga uwagę Stanów Zjednoczonych.

  • Prawo międzynarodowe działa dziś w ścisłym związku z realną siłą militarną i dyplomacją.

  • Wykup terytorium i transakcje polityczne nie są reliktem przeszłości, lecz realnym narzędziem negocjacji.

  • Amerykańska jurysdykcja karna opiera się na zasadzie fizycznej obecności oskarżonego na terytorium USA.

  • Sprawa Maduro nie tworzy nowego porządku prawnego, ale testuje granice istniejących reguł.

Posłuchaj rozmowy Jacka Bańki z Wojciechem Bergierem.

Grenlandia jako test współczesnego porządku międzynarodowego

Grenlandia to dziś punkt wyjścia do szerszej refleksji o tym, jak współcześnie działa prawo międzynarodowe w świecie przesuwających się stref wpływów. Wojciech Berger pokazuje Grenlandię nie jako egzotyczny temat medialny, ale jako realny przedmiot gry strategicznej: ze względu na położenie geopolityczne, złoża naturalne, znaczenie militarne i dostęp do szlaków. Zwraca uwagę, że zainteresowanie Stanów Zjednoczonych tym terytorium nie jest nowe – ma długą historię i zawsze było osadzone w chłodnej kalkulacji interesów, nie w emocjach czy ideologiach:

Stany Zjednoczone miały już trzy podejścia do Grenlandii. Pierwsze w 1910 roku, potem wrócono do tego w 1946, w czasie zimnej wojny. Ta wyspa cały czas wracała jako coś, co Amerykanów po prostu przyciąga.

Adwokat wskazuje, że podstawowym narzędziem oddziaływania na Grenlandię pozostaje dyplomacja, ale nie w oderwaniu od realnej siły. Przypomina o stałej obecności wojsk amerykańskich na wyspie od czasów zimnej wojny, o bazach, radarach i infrastrukturze wojskowej. Podkreśla, że rozmowy o statusie Grenlandii toczą się w cieniu tej obecności i że potencjalne zwiększenie roli militarnej USA byłoby kolejnym, choć bardzo wrażliwym krokiem, szczególnie w kontekście NATO.

Pamiętajmy, że wojska amerykańskie są na Grenlandii od 1946 roku. Tam są bazy, radary, odbywają się ćwiczenia. To nie jest puste terytorium, to jest przestrzeń stale obecna w planowaniu wojskowym

- mówi Bergier.

Amerykanista: Stanom Zjednoczonym bardziej zależy na dopieszczeniu Rosji niż zadbaniu o przyszłość Ukrainy

Jacek Bańka

Kupno terytorium i handel w dyplomacji XXI wieku

Berger przypomina, że wykup terytorium nie jest anachronizmem, ale jednym z historycznych mechanizmów prawa międzynarodowego. Przywołuje przykład Alaski oraz ujawnione po latach informacje o rozmowach dotyczących wykupienia Grenlandii za równowartość setek milionów dolarów w złocie. Pokazuje dyplomację jako przestrzeń transakcyjną, w której – obok deklaracji wartości – wciąż funkcjonuje logika wymiany, negocjacji i ofert, nawet jeśli brzmią one dziś jak polityczna fantastyka.

Dyplomacja może się opierać także na handlu wymiennym. Były pomysły, żeby w zamian za Grenlandię oddać część Alaski. To brzmi sensacyjnie, ale w historii stosunków międzynarodowych takie koncepcje wcale nie są wyjątkowe

- tłumaczy gość Radia Kraków.

Wątek Wenezueli prowadzi do analizy amerykańskiego podejścia do prawa karnego międzynarodowego. Berger wyjaśnia zasadę, według której osoba, która fizycznie znajdzie się na terytorium USA, automatycznie podlega jurysdykcji amerykańskiego sądu – niezależnie od sposobu, w jaki tam trafiła. Podkreśla, że w tym ujęciu kluczowe są nie argumenty polityczne czy moralne, ale formalne reguły prawa federalnego, które Amerykanie konsekwentnie stosują.

Dla amerykańskiego prawa karnego nie ma znaczenia droga, którą ktoś trafił do Stanów Zjednoczonych. Liczy się tylko to, że stanął przed sądem — a wtedy cała reszta przestaje być istotna

- dodaje Bergier.

USA w Wenezueli: interwencja bez planu i pytanie o nowy porządek świata

Jacek Bańka

Maduro, immunitet i granice ochrony głowy państwa

Rozmówca wskazuje, że przypadek Nicolása Maduro jest szczególny, ponieważ nie jest on uznawany przez znaczną część wspólnoty międzynarodowej za prezydenta. W jego ocenie brak uznania pozbawia go ochrony immunitetowej, a zarzuty dotyczące narkoterroryzmu dodatkowo wyłączają standardowe mechanizmy ochronne. Berger opisuje akt oskarżenia jako dokument precyzyjny i zwięzły, pokazujący skalę zarzutów i sposób działania oskarżonych:

Maduro nie korzysta z immunitetu głowy państwa, bo nie jest traktowany jako prawowity prezydent. Wykorzystał system polityczny jako przykrywkę dla działań o charakterze narkoterrorystycznym.

Rozmówca uspokaja, że działania Stanów Zjednoczonych nie oznaczają końca prawa międzynarodowego ani zapowiedzi powszechnych „porwań polityków”. Zaznacza, że sprawa Maduro jest wyjątkowa, a jej znaczenie precedensowe będzie dotyczyło raczej granic ścigania przestępczości międzynarodowej niż zmiany globalnych zasad. Podkreśla, że prawdziwym testem będzie sam proces i decyzje niezależnego sądu:

To nie jest tak, że politycy będą wyciągani z łóżka helikopterami. To bardzo szczególny przypadek, który dopiero pozwoli nam, prawnikom, określić granice takich działań.

Trump mówi Putinem. Rosyjska propaganda triumfuje

Bartłomiej Ziaja

Komentarze

Najpopularniejsze

  • Policja wyjaśnia: żaden funkcjonariusz krakowskiej komendy miejskiej nie został wysłany do Warszawy

    Radio Kraków

  • Msza w intencji sprawcy zamachu w Krakowie. Bazylika Mariacka wydała oświadczenie

    Krzysztof Orski, Gabriela Koziara

  • Mieszkańcy tarnowskiego Krzyża nie chcą krematorium. Odwołali się do wojewody

    Jakub Sajdak

  • „Róg starszych posterunkowych Jakuba Kulika i Artura Morańskiego”. Krakowianie dziękują bohaterom

    Julia Kawa

  • Nowe informacje o stanie zdrowia strażaka, który osłonił żonę przed kulą. Strażacy zbierają na leczenie

    Magdalena Zbylut-Wiśniewska

  • Duży pożar w Giebułtowie. Ogień opanowany, akcja straży zakończona

    Radio Kraków

Najnowsze

  • Tunel na zakopiance będzie zamknięty w obu kierunkach. Kierowcy pojadą objazdem

  • Sejm uczcił minutą ciszy ofiary strzelaniny w Krakowie

  • Kraków wstrzymuje przygotowania do budowy metra. W budżecie na 2027 rok ani złotówki

  • Andrzej Guła (Alarm Smogowy) ostro o wiceprezydencie Krakowa: „Czyj interes reprezentuje pan Hoffman?”

  • Sponsorowane
    Sponsorowane

    Kosmetyki do pielęgnacji ciała, twarzy i nie tylko - jak wybrać odpowiednie?

  • Władze Krakowa uhonorują w środę medyków niosących pomoc po zamachu