Prawo międzynarodowe, które przestaje chronić. O Grenlandii i nowej logice siły

Jacek Bańka
O tym się mówi
Czwartek, 2026.01.08

Grenlandia, cicha i zimna wyspa, staje się symbolem nowego podziału wpływów — świata, w którym ważniejsze jest to, gdzie leży państwo i co ma pod ziemią, niż deklarowane wartości i historia. Między innymi o tym rozmawialiśmy na antenie Radia Kraków z adwokatem Wojciechem Bergierem. "Ta wyspa cały czas wracała jako coś, co Amerykanów przyciągało” — mówi Bergier, wpisując Grenlandię w długą historię strategicznych obsesji.

Grenlandia/ Zdjęcie ilustracyjne Pexels.

Grenlandia pozostaje strategicznym terytorium, które od dekad przyciąga uwagę Stanów Zjednoczonych.
Prawo międzynarodowe działa dziś w ścisłym związku z realną siłą militarną i dyplomacją.
Wykup terytorium i transakcje polityczne nie są reliktem przeszłości, lecz realnym narzędziem negocjacji.
Amerykańska jurysdykcja karna opiera się na zasadzie fizycznej obecności oskarżonego na terytorium USA.
Sprawa Maduro nie tworzy nowego porządku prawnego, ale testuje granice istniejących reguł.

Posłuchaj rozmowy Jacka Bańki z Wojciechem Bergierem.

Grenlandia jako test współczesnego porządku międzynarodowego

Grenlandia to dziś punkt wyjścia do szerszej refleksji o tym, jak współcześnie działa prawo międzynarodowe w świecie przesuwających się stref wpływów. Wojciech Berger pokazuje Grenlandię nie jako egzotyczny temat medialny, ale jako realny przedmiot gry strategicznej: ze względu na położenie geopolityczne, złoża naturalne, znaczenie militarne i dostęp do szlaków. Zwraca uwagę, że zainteresowanie Stanów Zjednoczonych tym terytorium nie jest nowe – ma długą historię i zawsze było osadzone w chłodnej kalkulacji interesów, nie w emocjach czy ideologiach:

Stany Zjednoczone miały już trzy podejścia do Grenlandii. Pierwsze w 1910 roku, potem wrócono do tego w 1946, w czasie zimnej wojny. Ta wyspa cały czas wracała jako coś, co Amerykanów po prostu przyciąga.

Adwokat wskazuje, że podstawowym narzędziem oddziaływania na Grenlandię pozostaje dyplomacja, ale nie w oderwaniu od realnej siły. Przypomina o stałej obecności wojsk amerykańskich na wyspie od czasów zimnej wojny, o bazach, radarach i infrastrukturze wojskowej. Podkreśla, że rozmowy o statusie Grenlandii toczą się w cieniu tej obecności i że potencjalne zwiększenie roli militarnej USA byłoby kolejnym, choć bardzo wrażliwym krokiem, szczególnie w kontekście NATO.

Pamiętajmy, że wojska amerykańskie są na Grenlandii od 1946 roku. Tam są bazy, radary, odbywają się ćwiczenia. To nie jest puste terytorium, to jest przestrzeń stale obecna w planowaniu wojskowym

- mówi Bergier.

Amerykanista: Stanom Zjednoczonym bardziej zależy na dopieszczeniu Rosji niż zadbaniu o przyszłość Ukrainy

Kupno terytorium i handel w dyplomacji XXI wieku

Berger przypomina, że wykup terytorium nie jest anachronizmem, ale jednym z historycznych mechanizmów prawa międzynarodowego. Przywołuje przykład Alaski oraz ujawnione po latach informacje o rozmowach dotyczących wykupienia Grenlandii za równowartość setek milionów dolarów w złocie. Pokazuje dyplomację jako przestrzeń transakcyjną, w której – obok deklaracji wartości – wciąż funkcjonuje logika wymiany, negocjacji i ofert, nawet jeśli brzmią one dziś jak polityczna fantastyka.

Dyplomacja może się opierać także na handlu wymiennym. Były pomysły, żeby w zamian za Grenlandię oddać część Alaski. To brzmi sensacyjnie, ale w historii stosunków międzynarodowych takie koncepcje wcale nie są wyjątkowe

- tłumaczy gość Radia Kraków.

Wątek Wenezueli prowadzi do analizy amerykańskiego podejścia do prawa karnego międzynarodowego. Berger wyjaśnia zasadę, według której osoba, która fizycznie znajdzie się na terytorium USA, automatycznie podlega jurysdykcji amerykańskiego sądu – niezależnie od sposobu, w jaki tam trafiła. Podkreśla, że w tym ujęciu kluczowe są nie argumenty polityczne czy moralne, ale formalne reguły prawa federalnego, które Amerykanie konsekwentnie stosują.

Dla amerykańskiego prawa karnego nie ma znaczenia droga, którą ktoś trafił do Stanów Zjednoczonych. Liczy się tylko to, że stanął przed sądem — a wtedy cała reszta przestaje być istotna

- dodaje Bergier.

USA w Wenezueli: interwencja bez planu i pytanie o nowy porządek świata

Maduro, immunitet i granice ochrony głowy państwa

Rozmówca wskazuje, że przypadek Nicolása Maduro jest szczególny, ponieważ nie jest on uznawany przez znaczną część wspólnoty międzynarodowej za prezydenta. W jego ocenie brak uznania pozbawia go ochrony immunitetowej, a zarzuty dotyczące narkoterroryzmu dodatkowo wyłączają standardowe mechanizmy ochronne. Berger opisuje akt oskarżenia jako dokument precyzyjny i zwięzły, pokazujący skalę zarzutów i sposób działania oskarżonych:

Maduro nie korzysta z immunitetu głowy państwa, bo nie jest traktowany jako prawowity prezydent. Wykorzystał system polityczny jako przykrywkę dla działań o charakterze narkoterrorystycznym.

Rozmówca uspokaja, że działania Stanów Zjednoczonych nie oznaczają końca prawa międzynarodowego ani zapowiedzi powszechnych „porwań polityków”. Zaznacza, że sprawa Maduro jest wyjątkowa, a jej znaczenie precedensowe będzie dotyczyło raczej granic ścigania przestępczości międzynarodowej niż zmiany globalnych zasad. Podkreśla, że prawdziwym testem będzie sam proces i decyzje niezależnego sądu:

To nie jest tak, że politycy będą wyciągani z łóżka helikopterami. To bardzo szczególny przypadek, który dopiero pozwoli nam, prawnikom, określić granice takich działań.

Trump mówi Putinem. Rosyjska propaganda triumfuje

Autor:

Jacek Bańka

Komentarze (1)

G-CKDIN

Grenlandia - część Królestwa Danii i NATO

2026-01-08

Duński rząd przekazał wojskom stacjonującym na Grenlandii, żeby strzelali bez ostrzeżenia jeżeli pojawią się amerykańskie Zielone Ludki. To jest postawa siły na którą czekamy.

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

Prawo międzynarodowe, które przestaje chronić. O Grenlandii i nowej logice siły

Grenlandia jako test współczesnego porządku międzynarodowego

Kupno terytorium i handel w dyplomacji XXI wieku

Maduro, immunitet i granice ochrony głowy państwa

Komentarze (1)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Odkryj krakowskie kawiarnie, które warto znać - gdzie napić się kawy w Krakowie?

Strażacy walczą z pożarem przy ulicy Miodowej w Krakowie

Tarnów na rosyjskiej liście. Prezydent miasta apeluje o spokój

Polska na rosyjskiej liście. Czy Mielec i Tarnów mogą być zagrożone?

Morawiecki szykuje się do większej gry? Politolog nie ma wątpliwości

9 tysięcy biegaczy i meta na Rynku. Kraków szykuje się na wyjątkowy maraton

Wawel uczy nauczycieli. Zbliża się VI Akademia Wawelskiego Dziedzictwa

Rośliny potrafią manipulować środowiskiem

Klimat tworzy się lokalnie. Spotkajmy się na V Małopolskim Dniu dla Klimatu w Przegini Duchownej

Velo Huta wraca na ulice Nowej Huty. Rowerowa parada w stylu lat 60. i 70.

„Widzieli własne kości”. Świadkowie testów atomowych o skutkach wybuchów

„Niedopuszczalny atak”. Kard. Dziwisz reaguje na wypowiedzi Trumpa

Trzeci przetarg bez rozstrzygnięcia. Lokale przy dworcu w Trzebini wciąż puste

"Rabbi z Nazaretu". Léonide Grilikhès.

Kard. Ryś i wicepremier Kosiniak-Kamysz z tytułami Człowieka Roku 2025

Kościól i Synagoga - wspólna droga?

Karetki utknęły w korkach, teraz ma być zmiana. Nowa lokalizacja podstacji

To może być hit uzdrowiska. Będzie plaża, ogród deszczowy i inne atrakcje

Mniej dzieci, więcej możliwości? "Z roku na rok liczba dzieci w przedszkolach drastycznie spada"

Kraków dr Moniki Widzickiej - odc. I - Słuchanie miasta

Prawo międzynarodowe, które przestaje chronić. O Grenlandii i nowej logice siły

Grenlandia jako test współczesnego porządku międzynarodowego

Kupno terytorium i handel w dyplomacji XXI wieku

Maduro, immunitet i granice ochrony głowy państwa

Komentarze (1)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Odkryj krakowskie kawiarnie, które warto znać - gdzie napić się kawy w Krakowie?

Strażacy walczą z pożarem przy ulicy Miodowej w Krakowie

Tarnów na rosyjskiej liście. Prezydent miasta apeluje o spokój

Polska na rosyjskiej liście. Czy Mielec i Tarnów mogą być zagrożone?

Morawiecki szykuje się do większej gry? Politolog nie ma wątpliwości

9 tysięcy biegaczy i meta na Rynku. Kraków szykuje się na wyjątkowy maraton

Wawel uczy nauczycieli. Zbliża się VI Akademia Wawelskiego Dziedzictwa

Rośliny potrafią manipulować środowiskiem

Klimat tworzy się lokalnie. Spotkajmy się na V Małopolskim Dniu dla Klimatu w Przegini Duchownej

Velo Huta wraca na ulice Nowej Huty. Rowerowa parada w stylu lat 60. i 70.

„Widzieli własne kości”. Świadkowie testów atomowych o skutkach wybuchów

„Niedopuszczalny atak”. Kard. Dziwisz reaguje na wypowiedzi Trumpa

Trzeci przetarg bez rozstrzygnięcia. Lokale przy dworcu w Trzebini wciąż puste

"Rabbi z Nazaretu". Léonide Grilikhès.

Kard. Ryś i wicepremier Kosiniak-Kamysz z tytułami Człowieka Roku 2025

Kościól i Synagoga - wspólna droga?

Karetki utknęły w korkach, teraz ma być zmiana. Nowa lokalizacja podstacji

To może być hit uzdrowiska. Będzie plaża, ogród deszczowy i inne atrakcje

Mniej dzieci, więcej możliwości? "Z roku na rok liczba dzieci w przedszkolach drastycznie spada"

Kraków dr Moniki Widzickiej - odc. I - Słuchanie miasta

Kontakt

12 630 61 01

Wyślij wiadomość

Wyślij opinię