Polska się kurczy. Dlaczego nie chcemy mieć dzieci?

Podczas gdy w debacie publicznej coraz częściej pojawiają się emocjonalne apele o ochronę tradycyjnej rodziny, statystyki pozostają nieubłagane. Polska się starzeje i kurczy. Nawet przysłowiowe 38 milionów obywateli to już bardziej mit niż rzeczywistość.

Zdjęcie ilustracyjne, fot. Pixabay

Dlaczego Polska naprawdę się kurczy – prof. Radosław Marzęcki tłumaczy, co stoi za
dramatycznym spadkiem liczby urodzeń.
Dlaczego pieniądze nie wystarczą – mimo bogatszego społeczeństwa, dzieci rodzi się coraz
mniej.
Jak zmieniają się wartości młodych Polaków – indywidualizm, wolność i nowe priorytety
zamiast tradycyjnego modelu rodziny.
Co naprawdę grozi Polsce – nie ideologiczne spory, ale cicha demograficzna katastrofa.

Posłuchaj rozmowy

"Katastrofa demograficzna" to nie slogan

Można się gniewać na megatrendy demograficzne, ale mamy do czynienia z faktami. I to takimi, których nie da się odwrócić jedną decyzją polityczną

– mówi prof. Radosław Marzęcki z Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie.

Nie będzie nas. Demograficzny koniec Polski, jaką znamy?

Jak podkreśla socjolog, Polska doświadcza dwóch równoległych procesów: starzenia się społeczeństwa i jego kurczenia.

Jeszcze w początkach lat 90. byliśmy blisko wartości 2,1 – czyli zastępowalności pokoleń. Dziś ten wskaźnik spadł do 1,09. To już dramatycznie niski poziom, niższy niż w Czechach, na Węgrzech czy w Słowenii

– wylicza profesor.

Co gorsza, od jesieni 2019 roku nie było w Polsce ani jednego miesiąca z dodatnim przyrostem naturalnym.

Ostatni taki miesiąc mieliśmy przed pandemią. Od tamtej pory umiera więcej osób, niż się rodzi. To jest obraz katastrofy demograficznej

– dodaje.

Bogatsi, ale bezdzietni

Wbrew obiegowym opiniom, problem nie wynika jedynie z ekonomii.

Paradoks polega na tym, że im społeczeństwo bogatsze, tym dzietność niższa. Dziś jesteśmy zamożniejsi niż w latach 90., a mimo to mamy mniej dzieci

– mówi prof. Marzęcki.

Z badań prowadzonych przez jego zespół w Małopolsce wynika, że 14 procent młodych ludzi w wieku 18–29 lat deklaruje brak chęci posiadania dzieci.

W samym Krakowie to aż 25 procent. To pokazuje, że styl życia dużych miast jest zupełnie inny – bardziej indywidualistyczny, mniej związany z tradycyjnym modelem rodziny

– zauważa naukowiec.

Jednocześnie ponad 70 procent młodych Małopolan wciąż widzi siebie w roli rodziców. Ale decyzja o założeniu rodziny jest odkładana coraz później.

Wiek matki przy pierwszym dziecku to dziś średnio 28–29 lat. Jeszcze kilkanaście lat temu było to 24–25

– przypomina socjolog.

Między stylem życia a odpowiedzialnością

Powody, dla których młodzi ludzie rezygnują z rodzicielstwa, są złożone. Oprócz sytuacji ekonomicznej coraz częściej pojawiają się argumenty światopoglądowe i środowiskowe.

Niektórzy mówią o trosce o planetę, o tym, że im mniej ludzi, tym mniej CO2. Inni wskazują na problemy z płodnością i zdrowiem, albo po prostu nie czują się gotowi na taką odpowiedzialność

– tłumaczy prof. Marzęcki.

Abp Jędraszewski na Wawelu: "Próbuje się wprowadzić prawo, które jest zagrożeniem dla rodziny"

Swoje robi też kultura masowa i media społecznościowe, które promują styl życia zorientowany na
przyjemność, rozwój osobisty i wolność od zobowiązań.

To jest pewna nowa aksjologia, nowy system wartości. Wydłuża się okres młodości i przesuwa moment wejścia w dorosłość. A jednym z wyznaczników dorosłości jest właśnie urodzenie dziecka

– podsumowuje naukowiec.

Polska bez dzieci?

Debata o demografii to nie tylko kwestia polityki rodzinnej, ale także kultury, ekonomii i stylu życia.
Hasła i kazania nie odwrócą trendu, który – jak pokazują dane – jest globalny. Wzorce społeczne
zmieniają się szybciej niż programy prorodzinne.

Możemy próbować stymulować procesy demograficzne polityką społeczną, ale to zawsze będą eksperymenty. I żaden z nich nie przyniesie efektu z dnia na dzień

– podsumowuje prof. Radosław Marzęcki.

Autor:

Piotr Łęgowski

Komentarze (6)

benek

2026-08-05

hi ten rząd jest walnięty chcą dawać dodatkowe pieniądze zeby sie dzieci rodziły hi ja beda charować w robocie na tych nierobów patoli co bierom pieniądze od państwa modry człowiek nie płodzi dzieci ....i tak nic nie wskurają .... bo i tak dzieci sie nie bedą rodzić to nie PRL co sie rodzili multin.....

basia

2026-08-05

dlatego bo dzisiaj sie dzieci rodzą stukniente z chorobami ADHD .ASPERGERY HI wiek XX czegoś sie takiego nie słyszało lata 70.80.90 jak ojciec wzioł pasior i przyłożył w dupsko dzieciakowi to adhd wyleczone jak w zegarku chodził niestety czasy mineły..... i skutki są Xl wieku.... hi beztresowe chowanie ...masakra pieska wole niż niepełnosprawne dzieci..

2025-11-13

Bezdzietność jest piękna. A poza tym tak jak piszą - ludzie widzą kryzys klimatyczny, widzą przeludnienie i chcą zrobić coś dobrego. I rezygnują z dzieci.

lajkonik

2025-11-13

Polacy po prostu nie chcą, żeby ich dzieci harowały na darmozjadów w kitlach, togach, mundurach i innych pasożytów z budżetówki.

Słuchacz

2025-11-13

Bierzcie pod uwagę że są osoby które z powodów medycznych nie mogą mieć dzieci. Radio Kraków patrzy tylko na jeden aspekt problemu.

PKIP

Przez kapitalizm i patriarchat

2025-11-13

Proste, zarówno kapitalizm, podsycany przez neolibków i konserwatystów, jak i toksyczny patriarchat ugruntowany w starodawnych przesądach i gusłach, skutecznie odsuwają ludzi (nie tylko w Polsce) od decyzji o posiadaniu dzieci.

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

Polska się kurczy. Dlaczego nie chcemy mieć dzieci?

"Katastrofa demograficzna" to nie slogan

Bogatsi, ale bezdzietni

Między stylem życia a odpowiedzialnością

Polska bez dzieci?

Komentarze (6)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Tatry Zachodnie są niesamowite jesienią

Kładka Kazimierz–Ludwinów otwarta. Po niemal trzech latach budowy mieszkańcy przejdą przez Wisłę

Tragiczny wypadek w Skidziniu k. Oświęcimia. Zginął kierowca

Zakopiańska Sokolnia przejdzie wielki remont. Inwestycja za ponad 18 mln zł

Czołowe zderzenie dwóch aut na krajowej "28". Są ranni

„Morskie Oko” w Chrzanowie zmieni się nie do poznania. WIZUALIZACJE

Jak zbudować markę lokalną? Najpierw trzeba wiedzieć, co jest naprawdę nasze

Śladami chrzanowskich Żydów. Ruszają XIV Dni Kultury Żydowskiej

Graffiti, deskorolki i rywalizacja o najlepszy trik. Takiego wydarzenia w Tarnowie jeszcze nie było

Większe autobusy na ulicach Zakopanego. Miasto dostało 12 mln zł na komunikację

"Póki jest wzrok i ręce sprawne, szopki będzie się robiło”. Cztery pokolenia Malików

Elektryzująca akcja na Bagrach - Tesla wpadła do zalewu

Kraków ma mieć jedną z najlepszych sal koncertowych na świecie. Światowej sławy akustyk zadba o nową filharmonię w Krakowie

Bez śniegu, ale na nartach. Nartorolkowe ściganie w Dzianiszu

Wyciek danych klientów Wakacje.pl. Wśród nich dane paszportowe

Zasłonili góry, żeby je odsłonić. Nietypowa akcja przeciwko reklamozie w Zakopanem

Kosiniak-Kamysz: AGH może być pilotażową „uczelnią przyjazną wojsku”

Kraków prof. Agnieszki Chłosty-Sikorskiej - Służba zdrowia - odc. 16 - Szpital na kolejowym szlaku

Migrena to nie „zwykły ból głowy”. Co naprawdę może pomóc?

Polska się kurczy. Dlaczego nie chcemy mieć dzieci?

"Katastrofa demograficzna" to nie slogan

Bogatsi, ale bezdzietni

Między stylem życia a odpowiedzialnością

Polska bez dzieci?

Komentarze (6)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Tatry Zachodnie są niesamowite jesienią

Kładka Kazimierz–Ludwinów otwarta. Po niemal trzech latach budowy mieszkańcy przejdą przez Wisłę

Tragiczny wypadek w Skidziniu k. Oświęcimia. Zginął kierowca

Zakopiańska Sokolnia przejdzie wielki remont. Inwestycja za ponad 18 mln zł

Czołowe zderzenie dwóch aut na krajowej "28". Są ranni

„Morskie Oko” w Chrzanowie zmieni się nie do poznania. WIZUALIZACJE

Jak zbudować markę lokalną? Najpierw trzeba wiedzieć, co jest naprawdę nasze

Śladami chrzanowskich Żydów. Ruszają XIV Dni Kultury Żydowskiej

Graffiti, deskorolki i rywalizacja o najlepszy trik. Takiego wydarzenia w Tarnowie jeszcze nie było

Większe autobusy na ulicach Zakopanego. Miasto dostało 12 mln zł na komunikację

"Póki jest wzrok i ręce sprawne, szopki będzie się robiło”. Cztery pokolenia Malików

Elektryzująca akcja na Bagrach - Tesla wpadła do zalewu

Kraków ma mieć jedną z najlepszych sal koncertowych na świecie. Światowej sławy akustyk zadba o nową filharmonię w Krakowie

Bez śniegu, ale na nartach. Nartorolkowe ściganie w Dzianiszu

Wyciek danych klientów Wakacje.pl. Wśród nich dane paszportowe

Zasłonili góry, żeby je odsłonić. Nietypowa akcja przeciwko reklamozie w Zakopanem

Kosiniak-Kamysz: AGH może być pilotażową „uczelnią przyjazną wojsku”

Kraków prof. Agnieszki Chłosty-Sikorskiej - Służba zdrowia - odc. 16 - Szpital na kolejowym szlaku

Migrena to nie „zwykły ból głowy”. Co naprawdę może pomóc?

Kontakt

12 630 61 01

Wyślij wiadomość

Wyślij opinię