Polska się kurczy. Dlaczego nie chcemy mieć dzieci?

Podczas gdy w debacie publicznej coraz częściej pojawiają się emocjonalne apele o ochronę tradycyjnej rodziny, statystyki pozostają nieubłagane. Polska się starzeje i kurczy. Nawet przysłowiowe 38 milionów obywateli to już bardziej mit niż rzeczywistość.

Zdjęcie ilustracyjne, fot. Pixabay

Dlaczego Polska naprawdę się kurczy – prof. Radosław Marzęcki tłumaczy, co stoi za
dramatycznym spadkiem liczby urodzeń.
Dlaczego pieniądze nie wystarczą – mimo bogatszego społeczeństwa, dzieci rodzi się coraz
mniej.
Jak zmieniają się wartości młodych Polaków – indywidualizm, wolność i nowe priorytety
zamiast tradycyjnego modelu rodziny.
Co naprawdę grozi Polsce – nie ideologiczne spory, ale cicha demograficzna katastrofa.

Posłuchaj rozmowy

"Katastrofa demograficzna" to nie slogan

Można się gniewać na megatrendy demograficzne, ale mamy do czynienia z faktami. I to takimi, których nie da się odwrócić jedną decyzją polityczną

– mówi prof. Radosław Marzęcki z Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie.

Nie będzie nas. Demograficzny koniec Polski, jaką znamy?

Jak podkreśla socjolog, Polska doświadcza dwóch równoległych procesów: starzenia się społeczeństwa i jego kurczenia.

Jeszcze w początkach lat 90. byliśmy blisko wartości 2,1 – czyli zastępowalności pokoleń. Dziś ten wskaźnik spadł do 1,09. To już dramatycznie niski poziom, niższy niż w Czechach, na Węgrzech czy w Słowenii

– wylicza profesor.

Co gorsza, od jesieni 2019 roku nie było w Polsce ani jednego miesiąca z dodatnim przyrostem naturalnym.

Ostatni taki miesiąc mieliśmy przed pandemią. Od tamtej pory umiera więcej osób, niż się rodzi. To jest obraz katastrofy demograficznej

– dodaje.

Bogatsi, ale bezdzietni

Wbrew obiegowym opiniom, problem nie wynika jedynie z ekonomii.

Paradoks polega na tym, że im społeczeństwo bogatsze, tym dzietność niższa. Dziś jesteśmy zamożniejsi niż w latach 90., a mimo to mamy mniej dzieci

– mówi prof. Marzęcki.

Z badań prowadzonych przez jego zespół w Małopolsce wynika, że 14 procent młodych ludzi w wieku 18–29 lat deklaruje brak chęci posiadania dzieci.

W samym Krakowie to aż 25 procent. To pokazuje, że styl życia dużych miast jest zupełnie inny – bardziej indywidualistyczny, mniej związany z tradycyjnym modelem rodziny

– zauważa naukowiec.

Jednocześnie ponad 70 procent młodych Małopolan wciąż widzi siebie w roli rodziców. Ale decyzja o założeniu rodziny jest odkładana coraz później.

Wiek matki przy pierwszym dziecku to dziś średnio 28–29 lat. Jeszcze kilkanaście lat temu było to 24–25

– przypomina socjolog.

Między stylem życia a odpowiedzialnością

Powody, dla których młodzi ludzie rezygnują z rodzicielstwa, są złożone. Oprócz sytuacji ekonomicznej coraz częściej pojawiają się argumenty światopoglądowe i środowiskowe.

Niektórzy mówią o trosce o planetę, o tym, że im mniej ludzi, tym mniej CO2. Inni wskazują na problemy z płodnością i zdrowiem, albo po prostu nie czują się gotowi na taką odpowiedzialność

– tłumaczy prof. Marzęcki.

Abp Jędraszewski na Wawelu: "Próbuje się wprowadzić prawo, które jest zagrożeniem dla rodziny"

Swoje robi też kultura masowa i media społecznościowe, które promują styl życia zorientowany na
przyjemność, rozwój osobisty i wolność od zobowiązań.

To jest pewna nowa aksjologia, nowy system wartości. Wydłuża się okres młodości i przesuwa moment wejścia w dorosłość. A jednym z wyznaczników dorosłości jest właśnie urodzenie dziecka

– podsumowuje naukowiec.

Polska bez dzieci?

Debata o demografii to nie tylko kwestia polityki rodzinnej, ale także kultury, ekonomii i stylu życia.
Hasła i kazania nie odwrócą trendu, który – jak pokazują dane – jest globalny. Wzorce społeczne
zmieniają się szybciej niż programy prorodzinne.

Możemy próbować stymulować procesy demograficzne polityką społeczną, ale to zawsze będą eksperymenty. I żaden z nich nie przyniesie efektu z dnia na dzień

– podsumowuje prof. Radosław Marzęcki.

Autor:

Piotr Łęgowski

Komentarze (4)

2025-11-13

Bezdzietność jest piękna. A poza tym tak jak piszą - ludzie widzą kryzys klimatyczny, widzą przeludnienie i chcą zrobić coś dobrego. I rezygnują z dzieci.

lajkonik

2025-11-13

Polacy po prostu nie chcą, żeby ich dzieci harowały na darmozjadów w kitlach, togach, mundurach i innych pasożytów z budżetówki.

Słuchacz

2025-11-13

Bierzcie pod uwagę że są osoby które z powodów medycznych nie mogą mieć dzieci. Radio Kraków patrzy tylko na jeden aspekt problemu.

PKIP

Przez kapitalizm i patriarchat

2025-11-13

Proste, zarówno kapitalizm, podsycany przez neolibków i konserwatystów, jak i toksyczny patriarchat ugruntowany w starodawnych przesądach i gusłach, skutecznie odsuwają ludzi (nie tylko w Polsce) od decyzji o posiadaniu dzieci.

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

Polska się kurczy. Dlaczego nie chcemy mieć dzieci?

"Katastrofa demograficzna" to nie slogan

Bogatsi, ale bezdzietni

Między stylem życia a odpowiedzialnością

Polska bez dzieci?

Komentarze (4)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Pościg za 16-latkiem w Szczawie. Nastolatek wjechał skuterem w... policjanta

Orient, jazz i improwizacja. N.A.P. Trio zagrało w Radiu Kraków

Cracovia pozyskała austriackiego obrońcę

Poważny wypadek na DK44 w Półwsi. Samochód zderzył się z traktorem, cztery osoby ranne

Skandal wokół Gali Strike King 9 w Krakowie: niedoszła walka kibola i policjanta oraz kontrowersje wokół klubowej restauracji

Mariusz Jop o transferach Wisły Kraków. „Zachowuję spokój i cierpliwość”

Rafał Majka ambasadorem Klasyku Beskidzkiego. POSŁUCHAJ KOLARSKIEJ ROZMOWY

XVIII EtnoKraków/Rozstaje | rymy – rytmy – mity | 13-28 czerwca 2026

Atak na Ławrę w Kijowie. To jeden z symboli niezależności Ukrainy od Rosji

225 kg i 100 km/h w 3 sekundy. Studenci z Krakowa zbudowali wyjątkowy bolid

Trzeci zjazd z A4 w Tarnowie coraz bliżej. Jest deklaracja wiceministra

Sądecczyzna i Tarnów zyskają nowe połączenie kolejowe. Pociągi pojadą 200 km/h

Prof. Flis po wydarzeniach w Auschwitz: „To już nie jest naganne. To jest skandaliczne”

Szef MSZ o ataku na Ławrę Peczerską: powinien wyprowadzić chrześcijan z absurdalnej idei, że Putin jest obrońcą wiary

Czy małe dziecko może stworzyć wyjątkową więź z ojcem?

Tragedia na Limanowszczyźnie: byk śmiertelnie poturbował mężczyznę

Ewakuacja szkoły w Banicy. W budynku pojawił się dym

Kim jest ławnik?

Najważniejszym wydarzeniem dnia staje się krótka rozmowa. "Chciałabym czuć się potrzebna"

Kraków dr Moniki Widzickiej - odc. VIII - "Muzyka w salonie”

Polska się kurczy. Dlaczego nie chcemy mieć dzieci?

"Katastrofa demograficzna" to nie slogan

Bogatsi, ale bezdzietni

Między stylem życia a odpowiedzialnością

Polska bez dzieci?

Komentarze (4)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Pościg za 16-latkiem w Szczawie. Nastolatek wjechał skuterem w... policjanta

Orient, jazz i improwizacja. N.A.P. Trio zagrało w Radiu Kraków

Cracovia pozyskała austriackiego obrońcę

Poważny wypadek na DK44 w Półwsi. Samochód zderzył się z traktorem, cztery osoby ranne

Skandal wokół Gali Strike King 9 w Krakowie: niedoszła walka kibola i policjanta oraz kontrowersje wokół klubowej restauracji

Mariusz Jop o transferach Wisły Kraków. „Zachowuję spokój i cierpliwość”

Rafał Majka ambasadorem Klasyku Beskidzkiego. POSŁUCHAJ KOLARSKIEJ ROZMOWY

XVIII EtnoKraków/Rozstaje | rymy – rytmy – mity | 13-28 czerwca 2026

Atak na Ławrę w Kijowie. To jeden z symboli niezależności Ukrainy od Rosji

225 kg i 100 km/h w 3 sekundy. Studenci z Krakowa zbudowali wyjątkowy bolid

Trzeci zjazd z A4 w Tarnowie coraz bliżej. Jest deklaracja wiceministra

Sądecczyzna i Tarnów zyskają nowe połączenie kolejowe. Pociągi pojadą 200 km/h

Prof. Flis po wydarzeniach w Auschwitz: „To już nie jest naganne. To jest skandaliczne”

Szef MSZ o ataku na Ławrę Peczerską: powinien wyprowadzić chrześcijan z absurdalnej idei, że Putin jest obrońcą wiary

Czy małe dziecko może stworzyć wyjątkową więź z ojcem?

Tragedia na Limanowszczyźnie: byk śmiertelnie poturbował mężczyznę

Ewakuacja szkoły w Banicy. W budynku pojawił się dym

Kim jest ławnik?

Najważniejszym wydarzeniem dnia staje się krótka rozmowa. "Chciałabym czuć się potrzebna"

Kraków dr Moniki Widzickiej - odc. VIII - "Muzyka w salonie”

Kontakt

12 630 61 01

Wyślij wiadomość

Wyślij opinię