Czy każdy organ władzy można odwołać w drodze referendum i czym referendum różni się od wyborów?

Wczorajsze referendum w Lanckoronie w sprawie odwołania wójta okazało się nieważne z powodu zbyt niskiej frekwencji. Przed nami w Krakowie referendum w sprawie odwołania prezydenta miasta i Rady Miasta. Czy każdy organ władzy można odwołać w drodze referendum i czym referendum różni się od wyborów? Ze specjalistą prawa konstytucyjnego, Bogumiłem Nalezińskim, profesorem Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie rozmawia Marzena Florkowska

Fot. Marek Lasyk

Czy referendum to jest to samo co wybory?

To są dwie zupełnie różne instytucje. Referendum zaliczamy do form tak zwanej demokracji bezpośredniej, czyli takiej, w której obywatele sami podejmują konkretną decyzję merytoryczną. Wybory natomiast są elementem demokracji przedstawicielskiej - czy też pośredniej - bo ich celem jest wyłonienie reprezentanta, który później sprawuje władzę w naszym imieniu.

Referendum w Lanckoronie nieważne. Frekwencja nie przekroczyła 5 procent

Można więc powiedzieć, że referendum i wybory działają na innych zasadach. Referendum może jednak pełnić funkcję mechanizmu korygującego wynik wyborów, na przykład wtedy, gdy prowadzi do odwołania osoby wcześniej wybranej.

Referendum dotyczy jakich władz? Kogo można w jego wyniku powołać, odwołać albo zakwestionować sposób sprawowania przez niego władzy?

Co do zasady referendum służy nie tyle odwoływaniu kogokolwiek, ile podejmowaniu ważnych decyzji dotyczących społeczności lokalnej albo całego państwa. Wyjątkowo może jednak zostać wykorzystane do skrócenia kadencji osób pełniących funkcje wybieralne.

W takim sensie referendum staje się pewnym przeciwieństwem wyborów, choć nie do końca. Trzeba pamiętać, że referendum zazwyczaj nie prowadzi automatycznie do wyboru nowej osoby na zwolnione stanowisko. Jest raczej decyzją kończącą kadencję dotychczasowego przedstawiciela.

A więc następstwem referendum są wtedy wybory?

Tak, ale odbywają się już w normalnej procedurze wyborczej i w innym terminie - oczywiście pod warunkiem, że referendum doprowadzi do odwołania danej osoby.

Czy każdy organ władzy może zostać odwołany w referendum?

To zależy od rozwiązań prawnych obowiązujących w danym państwie. Generalnie państwa raczej ostrożnie podchodzą do wykorzystywania referendum jako narzędzia odwoływania władz.

Jeśli odnieść to do Polski, to w drodze referendum nie można odwołać osób pełniących funkcje w organach ogólnokrajowych. Nie da się więc skrócić kadencji prezydenta RP, posłów, senatorów ani całego Sejmu czy Senatu. Tego rodzaju referendum dotyczy wyłącznie władz lokalnych i samorządowych - przede wszystkim rad gmin, miast czy powiatów oraz organów wykonawczych, takich jak wójt, burmistrz czy prezydent miasta.

Autor:

Marzena Florkowska

Komentarze (0)

Brak komentarzy

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

Czy każdy organ władzy można odwołać w drodze referendum i czym referendum różni się od wyborów?

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Literatura jako przestrzeń buntu i wolności. Rozmowa z Pauliną Frankiewicz, dyrektorką programową Festiwalu Conrada .

Konie przepadły bez śladu. Nietypowa kradzież w Nowym Targu

300 mln zł na rozwój AI. W Krakowie uruchomiono Gaia AI Factory

„Ważniejszy był jeden inwestor niż kilka tysięcy mieszkańców”. Spór o spopielarnię w Tarnowie narasta