Dawne kopalnie coraz częściej przestają być wyłącznie świadectwem przemysłowej historii. Stają się muzeami, centrami naukowymi, przestrzeniami koncertowymi, parkami rozrywki, a nawet magazynami filmowych archiwów. O nowych funkcjach podziemnych obiektów mówił w Radiu Kraków Jan Godłowski, dyrektor Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka.
Jak podkreślał, zainteresowanie dziedzictwem przemysłowym wyraźnie rośnie, a turystyka kopalniana przeżywa dziś dynamiczny rozwój.
Dla części ludzi to jest atrakcyjne, ponieważ oni nigdy nie widzieli na przykład pracującej fabryki. W tej chwili w miastach tego nie mamy, rodzice nie pracują w fabryce, więc zobaczenie czegoś takiego już jest swoistą atrakcją
– mówił Godłowski.
Zejście pod ziemię jest dziś dla wielu turystów czymś więcej niż zwykłym zwiedzaniem.
Do kopalni przychodzą ludzie z różnych pobudek. Z jednej strony zainteresowani historią, z drugiej strony jest to wyjście pod ziemię, czyli jakaś przygoda. Wchodzi się w mroki
– podkreślał.
Kopalnie wciąż pracujące i otwarte dla turystów
Działające kopalnie i ruch turystyczny mogą funkcjonować równolegle. Dotyczy to przede wszystkim kopalń soli, których specyfika pozwala na bezpieczne udostępnianie części wyrobisk.
Mamy to oczywiście w Wieliczce, w Bochni, ale także w Pakistanie, Austrii, Kolumbii, Portugalii czy Hiszpanii
– wyliczał gość Radia Kraków.
Jak zaznaczał, w wielu miejscach na świecie rozwijane są także bardziej ekstremalne formy zwiedzania.
Niektóre kopalnie są typu adventure, gdzie można zjeżdżać na linach i zwiedzać wyrobiska w kaskach. W Polsce tego nie ma, bo nasze prawo górnicze jest bardzo restrykcyjne, ale w innych krajach podpisuje się wejście na własne ryzyko
– tłumaczył.
Koncerty, tyrolki i hollywoodzkie archiwa
Na świecie dawne kopalnie coraz częściej zyskują zupełnie nowe funkcje. W Rumunii podziemne komory służą jako przestrzenie koncertowe i sportowe, a w Wielkiej Brytanii w wyrobiskach powstały trasy wspinaczkowe i tyrolki.
Rumunia jest tutaj liderem. Ma sześć czy siedem kopalni soli udostępnionych turystycznie. Są tam olbrzymie przestrzenie, odbywają się wielkie koncerty, zawody i masowe imprezy
– mówił Godłowski.
Możliwości wykorzystania podziemnych przestrzeni są praktycznie nieograniczone.
– Wyobraźnia ludzka nie zna granic. O ile jest w miarę bezpiecznie i górotwór nie pracuje za mocno, to można takie miejsca wykorzystywać na bardzo różne sposoby – zaznaczał.
Przykładem nietypowego wykorzystania kopalni są także podziemne archiwa. W amerykańskim Kansas, w kopalni soli, przechowywane są oryginalne hollywoodzkie taśmy filmowe.
– Widziałem olbrzymie ilości pudeł ze szpulami filmowymi z dawnymi taśmami. Jest to tam składowane właśnie w kopalni soli – opowiadał dyrektor muzeum.
Pod ziemią rozwijają się technologie przyszłości
Podziemne obiekty coraz częściej wykorzystywane są również do badań naukowych i projektów związanych z technologiami przyszłości. W dawnych kopalniach powstają laboratoria chronione przed promieniowaniem, używane między innymi przez fizyków i naukowców pracujących nad technologiami kosmicznymi.
– Mamy takie centra w Szwajcarii czy w dawnych kopalniach złota. Zaawansowana fizyka połączona z technologiami kosmicznymi rzeczywiście jest tam wykorzystywana – mówił Jan Godłowski.
Rozwijają się także technologie związane z samym wydobyciem.
– Wprowadzane są nowe technologie, które pozwolą wydobywać kopaliny na dużych głębokościach bez ludzi. To kwestia środków łączności i sterowania kombajnami pod ziemią – tłumaczył.
Wieliczka chce być centrum wymiany doświadczeń
Wieliczka chce rozwijać swoją rolę jako miejsce wymiany doświadczeń dla muzeów górniczych i obiektów pogórniczych z całego świata.
Chcemy, żeby Wieliczka stała się centrum wymiany doświadczeń dla ośrodków, które dawne wyrobiska chcą wykorzystać w inny sposób albo zmuzealizować
– podkreślał dyrektor Muzeum Żup Krakowskich.
Jak zaznaczał, historia rozwoju cywilizacji jest nierozerwalnie związana z historią wydobycia.
– Epoka kamienia, epoka brązu, epoka żelaza czy epoka węgla i pary – to wszystko są kopaliny. Historia rozwoju ludzkiej cywilizacji jest powiązana z rozwojem górnictwa – podsumował.