Wulkany pod lupą naukowców

Włoskie służby ochrony ludności wielokrotnie już w tym roku ćwiczyły ewakuację na wypadek katastrofy. A wszystko to z powodu jedynego w Europie superwulkanu. Campi Flegrei - Pola Flegrejskie mają inną strukturę niż wulkany klasyczne. Zamiast stożka tworzą nieckę. Pod powierzchnią Ziemi znajduje się komora. Kiedy się napełni, materiał szuka ujścia, aż dochodzi do wybuchu. Magma, która sięga do dziesięciu kilometrów w głąb ziemi, porusza się i emituje gazy, które prowadzą do ciągłych przemieszczeń gruntu. Ogniem pluje też Etna, a media na całym świecie publikują informacje o budzących się do życia wulkanach. Czy nam zagrażają? Jak możemy przewidzieć ich erupcję?

Wulkan Cotopaxi, Ekwador, fot. prof. A. Gałaś

Z prof. Andrzejem Gałasiem z Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN rozmawia Ewa Szkurłat

Wulkan Taftan w południowym Iranie, uznawany za wygasły od około 710 tys. lat, wykazał oznaki przebudzenia. Nowe badania opublikowane w czasopiśmie "Geophysical Research Letters" pokazują, że grunt w pobliżu jego szczytu uniósł się o 9 centymetrów w ciągu 10 miesięcy, od lipca 2023 do maja 2024 roku. Wulkan Wielka Udina na Kamczatce - naukowcy stwierdzili "liczne zdarzenia sejsmiczne", w boliwijskich Andach budzi się wulkan, który przez ćwierć miliona lat uważany był za całkowicie wygasły. Co sprawia, że wulkany się budzą?

Wulkany są obserwowane na ziemi i z nieba. I tak np. Obserwatorium Wulkanu Yellowstone monitoruje go wykorzystując do tego odbiorniki GPS, radary i satelity. To pozwala zidentyfikować i oznaczyć miejsce wydobywania się gazów, wstrząsów, pomruków z wnętrza ziemi i wzrostu temperatury. W 2025 roku na północnym obrzeżu kaldery pojawiło się dwucentymetrowe wypiętrzenie, o czym donosiły media na całym świecie. Ruchy ziemi w parku narodowym nie zwiastowały rychłej erupcji. To raczej kolejny przykład dynamicznej natury Yellowstone i tego, czego możemy się dowiedzieć o geologii, korzystając z nowej generacji wrażliwych narzędzi monitorujących.

W Polsce nie mamy aktywnych wulkanów, ale odczuliśmy ich wpływ na nas - jak np. w 2010 , kiedy to wulkan w Islandii wybuchł po tysiącu lat uśpienia, a interakcja między gorącą magmą a lodowcem doprowadziła do wyrzutu ogromnych chmur popiołu, paraliżując ruch lotniczy w niemal całej Europie. Wybuch stał się bezpośrednią przyczyną największego w historii pokoju wstrzymania lotów. Wydarzenie to diametralnie zmieniło procedury bezpieczeństwa w międzynarodowym lotnictwie – wprowadzono m.in. jasne limity stężeń pyłu, przy których można bezpiecznie latać."Tej erupcji nikt nie przewidział" - powiedział prof. Andrzej Gałaś z Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN.

Wulkany pod lupą naukowców, z arch. prof. A. Gałasia

1 / 7

Autor:

Ewa Szkurłat

Komentarze (0)

Brak komentarzy

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

Wulkany pod lupą naukowców

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Borderline to nie choroba, ale sposób funkcjonowania

Naprawiono wiadukt w Kleczy Dolnej. Pociągi znów kursują na trasie Wadowice–Barwałd