„Nie marnujmy pieniędzy”. O co chodzi w ustawie o zrównoważonym rozwoju miast?

Jacek Bańka
O tym się mówi
Czwartek, 2026.02.19

Projekt ustawy o zrównoważonym rozwoju miast ma uporządkować współpracę miast z gminami, bo – jak mówi w Radiu Kraków prof. Jakub Szlachetko z Uniwersytetu Gdańskiego, współautor dokumentu – granice administracyjne coraz mniej odpowiadają codziennym dojazdom. „Nie marnujmy pieniędzy: dwa biura i dwie strategie nie mają sensu” – podkreśla.

Widok na Kraków. Fot. arch. M. Lasyk

Projekt ustawy zakłada wprowadzenie związku rozwojowego jako wspólnej formy współpracy Krakowa z gminami i dla wielu innych miast w Polsce.
Wśród obowiązkowych zadań są m.in. wspólna strategia rozwoju, transport publiczny oraz koordynacja edukacji ponadpodstawowej.
Ustawa ma łączyć planowanie rozwoju z wydatkowaniem części środków unijnych, żeby ograniczyć dublowanie instytucji.
Mieszkańcy mają odczuć przede wszystkim lepszą integrację transportu (jedna taryfa i bilet) oraz oszczędności dzięki wspólnym usługom i zakupom.

Posłuchaj audycji

„To ma być cicha instytucja”. Co zmieni związek rozwojowy wokół Krakowa

Projekt ustawy o zrównoważonym rozwoju miast, konsultowany do 23 lutego, ma zastąpić dotychczasowe pomysły na ustawę metropolitalną dla Krakowa. W nowym modelu zamiast związku metropolitalnego pojawia się związek rozwojowy – rozwiązanie, które miałoby objąć nie tylko stolicę Małopolski, ale też wiele innych miast na prawach powiatu i wybrane ośrodki powiatowe.

Nowe prace legislacyjne zamiast ustawy metropolitalnej. Co to oznacza dla Krakowa?

Prof. Jakub Szlachetko z Uniwersytetu Gdańskiego, współautor projektu, podkreślał, że Trójmiasto idzie inną ścieżką – w Radzie Ministrów procedowana jest osobna ustawa o związku metropolitalnym w województwie pomorskim, „siostrzana” wobec rozwiązań przyjętych dla Śląska. W przypadku Krakowa stawką ma być powodzenie ustawy o rozwoju miast.

„Kraków pewnie będzie szedł – za to trzymam kciuki – ustawą o rozwoju miast.”

Dlaczego Kraków ma dostać inne narzędzie niż GZM i Trójmiasto

To Metropolia Górnośląsko-Zagłębiowska często przywoływana jest jako punkt odniesienia. Prof. Szlachetko przypomniał, że ustawa śląska od początku była traktowana jako pilotaż. Działa już osiem lat i – w jego ocenie – wymaga zmian. Zwracał uwagę, że efekty są mieszane: obok rozwiązań, które się sprawdziły, pozostają kwestie wymagające uporządkowania.

„Było wiele słodyczy, ale było również trochę goryczy.”

Według naszego gościa nowe przepisy mają odpowiadać na potrzeby większości obszarów funkcjonalnych w Polsce – zwłaszcza tych, w których istnieje jedna wyraźna dominanta, a wokół niej funkcjonują gminy i powiaty powiązane codziennymi dojazdami. Takie układy łatwiej ująć w jedną ramę ustawową. Inaczej jest – jak mówił – w układach policentrycznych, gdzie kilka miast ma zbliżoną „wagę” demograficzną i gospodarczą, co wymaga rozwiązań szytych pod konkretny region.

Nowa ustawa ma być skorelowana ze strategią rozwoju kraju. Przywołano diagnozę ministerstwa, z której wynika, że poza Trójmiastem i GZM-em w Polsce jest 82 ośrodków pełniących funkcje co najmniej subregionalne. Ich rola „wychodzi” poza granice administracyjne – i to właśnie ma uzasadniać wprowadzenie związku rozwojowego.

„Mapa się rozjeżdża. Inaczej granica administracyjna, inaczej realne powiązania, codzienne dojazdy i życie.”

Siedem obowiązków i mniej dublowania instytucji

Związek rozwojowy ma mieć katalog zadań obowiązkowych – minimum sześć–siedem – ale również możliwość przejmowania kolejnych, zależnie od lokalnych potrzeb. Prof. Szlachetko mówił, że wśród obowiązkowych działań mają się znaleźć m.in.:

wspólna strategia i planowanie rozwoju,
powiązanie planowania z instrumentami finansowymi UE,
koordynacja polityki edukacyjnej, zwłaszcza na poziomie szkół średnich,
integracja i rozwój transportu publicznego oraz mobilności miejskiej,
wybrane działania związane z adaptacją do zmian klimatu,
promocja związku, a także kompetencje opiniodawcze przy inwestycjach ważnych dla całego obszaru.

Jednym z celów projektu ma być ograniczenie dublowania struktur – zwłaszcza tam, gdzie na tym samym obszarze funkcjonują równolegle różne formy współpracy.

„Dwa biura, podwójne organy, strategie dwie. Nie marnujmy pieniędzy.”

Wątek finansowy dotyczy m.in. udziału w PIT i zachęt do integracji: im więcej zadań wykonywanych wspólnie, tym większe wsparcie ma pochodzić z budżetu państwa. Gość Radia Kraków zaznaczał, że szczegółowe kwoty są opisane w ocenie skutków regulacji, ale wskazywał też na oszczędności wynikające z mechanizmów takich jak centra usług wspólnych czy grupy zakupowe.

„Jeden bilet” i bez rozbudowy urzędów

Pytany o to, co związek rozwojowy zmieni w praktyce dla mieszkańców Krakowa i gmin ościennych (np. Zabierzowa czy Mogilan), prof. Szlachetko wskazywał przede wszystkim na transport. Związek ma być organizatorem komunikacji zbiorowej: ma powstać jeden plan, jedna taryfa, jeden bilet i zintegrowana strefa taryfowo-biletowa. W jego ocenie dzięki temu łatwiej będzie usprawnić połączenia i obniżać koszty funkcjonowania systemu.

Jednocześnie podkreślał, że związek ma działać „po cichu” – bez tworzenia wielkich struktur.

„To ma być cicha instytucja… nie spektakularna instytucja z ogromnym gmachem.”

Na pytanie o „nową administrację” odpowiadał, że projekt zakłada raczej niewielkie biuro związku (kilka, maksymalnie kilkanaście osób) oraz możliwość przekształcania i łączenia już istniejących struktur – tak, aby zamiast wielu osobnych wydziałów w gminach część zadań wykonywać wspólnie.

Czy ustawa mogłaby zmienić chociażby temat planowania przestrzennego – w kontekście sporów o nowe połączenia drogowe w Małopolsce? Już sama decyzja ministra infrastruktury o przeniesieniu procedowania nowej drogi S7 Kraków–Myślenice do Warszawy budzi sprzeciw społeczników. Jak w tym wypadku pogodzić interesy iluś gmin, przez które mogłaby przechodzić nowa droga? Współautor projektu zaznaczał, że ustawa nie ma narzucać nowych dokumentów planistycznych, bo trwa wdrażanie reformy z 2023 roku i gminy pracują nad planami ogólnymi. Związek rozwojowy ma raczej współtworzyć zasady polityki przestrzennej i pomagać wyznaczać kierunki rozwoju, np. wskazując miejsca, gdzie warto koncentrować nową zabudowę.

Autor:

Jacek Bańka

Komentarze (0)

Brak komentarzy

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

„Nie marnujmy pieniędzy”. O co chodzi w ustawie o zrównoważonym rozwoju miast?

„To ma być cicha instytucja”. Co zmieni związek rozwojowy wokół Krakowa

Dlaczego Kraków ma dostać inne narzędzie niż GZM i Trójmiasto

Siedem obowiązków i mniej dublowania instytucji

„Jeden bilet” i bez rozbudowy urzędów

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Lenin wciąż stoi, rosyjskie flagi powiewają. Podróż do Naddniestrza

Przez siedem dni Zakopane było stolicą góralskiego folkloru

Nie żyje czeski turysta, który spadł z wysokości w Tatrach

Zderzenie trzech pojazdów w Czchowie na DK 75. Jedna osoba ranna

20 nowych autobusów dla Małopolskich Linii Dowozowych. Wyjadą na trasy od razu

Młodzi piłkarze uczcili pamięć Ryszarda Niemca

„Miejsce wstydu” ma stać się wizytówką Tarnowa. Planty Jakubowskiego do remontu

Policja po tragedii na Solnej: ulica nie była niebezpieczna. Podano dane o wypadkach w Krakowie

Nowe rowery już w rękach zwycięzców! Laureaci „Małopolski na dwóch kółkach” odebrali nagrody

Gmina Lisia Góra jednak bez OZE, ale protestujący nie rezygnują z referendum

Wicepremier Kosiniak-Kamysz w Krakowie: pięć kolejnych F-35 przyleci do Polski w piątek

Kto politycznie straci na aferze Zondacrypto? „To może zasiać wątpliwości wśród wyborców”

Kolejni zwycięzcy odebrali rowery

Organizacje pożegnały Łukasza Litewkę jego zdjęciem. Fotografka żąda zapłaty, między innymi od KTOZ

Transkrypcja aktu małżeństwa jednopłciowego w Zakopanem. Urząd dementuje medialne doniesienia

Cztery oferty na budowę spalarni w Tarnowie. Najtańsza za 281 milionów złotych

Pół miliarda na trzecią obwodnicę Krakowa, inwestycje w Balicach - Kosiniak-Kamysz wspiera Monikę Piątkowską

Kraków świętuje Święto Lotnictwa Polskiego. "To wyjątkowa data w historii polskiego lotnictwa"

Kraków prof. Agnieszki Chłosty-Sikorskiej - Służba zdrowia - odc. 11 - Kraków pod kontrolą

„Nie marnujmy pieniędzy”. O co chodzi w ustawie o zrównoważonym rozwoju miast?

„To ma być cicha instytucja”. Co zmieni związek rozwojowy wokół Krakowa

Dlaczego Kraków ma dostać inne narzędzie niż GZM i Trójmiasto

Siedem obowiązków i mniej dublowania instytucji

„Jeden bilet” i bez rozbudowy urzędów

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Lenin wciąż stoi, rosyjskie flagi powiewają. Podróż do Naddniestrza

Przez siedem dni Zakopane było stolicą góralskiego folkloru

Nie żyje czeski turysta, który spadł z wysokości w Tatrach

Zderzenie trzech pojazdów w Czchowie na DK 75. Jedna osoba ranna

20 nowych autobusów dla Małopolskich Linii Dowozowych. Wyjadą na trasy od razu

Młodzi piłkarze uczcili pamięć Ryszarda Niemca

„Miejsce wstydu” ma stać się wizytówką Tarnowa. Planty Jakubowskiego do remontu

Policja po tragedii na Solnej: ulica nie była niebezpieczna. Podano dane o wypadkach w Krakowie

Nowe rowery już w rękach zwycięzców! Laureaci „Małopolski na dwóch kółkach” odebrali nagrody

Gmina Lisia Góra jednak bez OZE, ale protestujący nie rezygnują z referendum

Wicepremier Kosiniak-Kamysz w Krakowie: pięć kolejnych F-35 przyleci do Polski w piątek

Kto politycznie straci na aferze Zondacrypto? „To może zasiać wątpliwości wśród wyborców”

Kolejni zwycięzcy odebrali rowery

Organizacje pożegnały Łukasza Litewkę jego zdjęciem. Fotografka żąda zapłaty, między innymi od KTOZ

Transkrypcja aktu małżeństwa jednopłciowego w Zakopanem. Urząd dementuje medialne doniesienia

Cztery oferty na budowę spalarni w Tarnowie. Najtańsza za 281 milionów złotych

Pół miliarda na trzecią obwodnicę Krakowa, inwestycje w Balicach - Kosiniak-Kamysz wspiera Monikę Piątkowską

Kraków świętuje Święto Lotnictwa Polskiego. "To wyjątkowa data w historii polskiego lotnictwa"

Kraków prof. Agnieszki Chłosty-Sikorskiej - Służba zdrowia - odc. 11 - Kraków pod kontrolą

Kontakt

12 630 61 01

Wyślij wiadomość

Wyślij opinię