"Nauczyciel bardzo często pozostaje z tym problemem sam". Przemoc przestaje być tematem tabu

Coraz więcej nauczycieli doświadcza przemocy psychicznej, cyberprzemocy i chronicznego przeciążenia, a wielu z nich musi sobie z tym radzić samodzielnie. Głośna sprawa z Limanowej, gdzie nauczyciel po serii prowokacji ze strony uczniów stracił nad sobą panowanie, stała się punktem wyjścia do dyskusji na temat przemocy. Problem jednak jest znacznie szerszy i dotyczy nie tylko agresji uczniów, ale także kultury funkcjonowania polskiej szkoły i braku wsparcia systemowego. Gośćmi Sylwii Paszkowskiej byli Maria Klaman, zastępczyni prezydenta Krakowa, Dariusz Martynowicz, inicjator projektu Respektuj.pl i Nauczyciel Roku 2021 oraz Ewa Bochenek, dyrektorka Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej nr 4 w Krakowie.

Zdjęcie ilustracyjne/fot. pexels

Ewa Bochenek, Dariusz Martynowicz i Maria Klaman/fot. Sylwia Paszkowska

Posłuchaj rozmowy

"Przemoc rodzi przemoc"

Incydent z Limanowej, w którym pedagog stracił panowanie nad sobą, wywołał ogólnopolską debatę. Należy jednak pamiętać, że zanim wyda się wyrok, trzeba zrozumieć szerszy kontekst. Sytuacje szkolne bardzo rzadko są czarno-białe, a agresja wobec nauczycieli często jest odbiciem szerszych problemów obecnych w szkołach, przede wszystkim przemocy rówieśniczej.

Musimy poczekać na zbadanie sytuacji. Przemoc rodzi przemoc – mówi Maria Klaman.

Według badań SWPS, w każdej klasie znajduje się uczeń doświadczający przemocy rówieśniczej, niezależnie od poziomu szkoły czy wyników edukacyjnych. Taka atmosfera wpływa później również na relacje z nauczycielami. Młodzież często zmaga się z własnymi problemami, szczególnie w okresie dojrzewania. Jednocześnie odpowiedzialność za reagowanie w trudnych sytuacjach spoczywa na dorosłych. Warto zapamiętać, że współczesna przemoc w szkołach zmieniła swoją formę. Coraz rzadziej przybiera postać fizyczną, a coraz częściej psychiczną.

Formy przemocy są różne, ale bardziej wyrafinowane niż kiedyś. Teraz, zwłaszcza w szkole ponadpodstawowej, są to głównie formy przemocy psychicznej, czyli zastraszanie, ignorowanie, złośliwe komentarze, często przerabianie zdjęć. Tak samo zmieniają się formy przemocy wobec nauczycieli – mówi Dariusz Martynowicz.

Największym zagrożeniem jest sytuacja, gdy przemoc staje się elementem kultury organizacyjnej szkoły. To właśnie wtedy nauczyciele zaczynają normalizować zachowania, które nigdy nie powinny mieć miejsca: permanentną kontrolę, lekceważenie, przeciążanie obowiązkami czy brak wsparcia ze strony przełożonych. Polska szkoła jest pełna procedur, rozkazów i presji, ale pozbawiona przestrzeni na emocje i relacje.

Przemoc nie zawsze wygląda jak krzyk

Co dzieje się z nauczycielem, który doświadcza przemocy przez wiele miesięcy lub lat? Bardzo często takie osoby pozostają całkowicie same. W Polsce wciąż brakuje świadomości, jak przemoc wpływa na zdrowie psychiczne. W sytuacjach kryzysowych potrzebne jest przede wszystkim wsparcie, zarówno dla nauczyciela, jak i dla klasy.

Gdy nauczyciel jest ofiarą przemocy bardzo często pozostaje z tym problemem sam. Nie ma wsparcia instytucjonalnego, dlatego że o zjawisku przemocy bardzo mało wiemy – mówi Ewa Bochenek.

Przemoc w szkole bywa trudna do rozpoznania. To nie tylko wyzwiska czy agresja fizyczna. Przemocą może być także ignorowanie, ironiczne komentarze, ciągłe upokarzanie, a nawet chroniczne przeciążanie pracowników. Rozpoznanie przemocy wymaga współpracy całej społeczności szkolnej – nauczycieli, psychologów, dyrekcji, ale także pracowników administracyjnych czy obsługi szkoły. Wielu pedagogów nigdy nie otrzymało realnego przygotowania dotyczącego psychologii rozwojowej czy pracy z emocjami.

Kraków chce zmieniać kulturę szkoły

Miasto Kraków współpracuje z projektem Respektuj.pl, którego inicjatorem jest Dariusz Martynowicz. Projekt powstał kilka lat temu jako odpowiedź na nasilające się języki wykluczenia i dyskryminacji. Jego celem jest budowanie szkolnych społeczności opartych na szacunku, empatii i przeciwdziałaniu przemocy. W projekt zaangażowali się m.in. aktorka Maja Ostaszewska oraz Robert Makłowicz. Obecnie inicjatywa rozwija kolejne działania: konkursy antydyskryminacyjne dla nauczycieli i uczniów, kampanie społeczne oraz nową odsłonę pod hasłem "Respektuj Nauczyciela", która ma pomóc odbudowywać autorytet pedagogów.

Chcemy, żeby rodzice i uczniowie rozmawiali w domu o nauczycielach, którzy są przewodnikami po wiedzy i życiu – mówi Dariusz Martynowicz.

Nauczyciele doświadczający przemocy mogą szukać pomocy w poradniach psychologiczno-pedagogicznych. Pedagodzy nadal rzadko korzystają z takiego wsparcia, często z obawy przed oceną lub konsekwencjami. – "Zapraszam, by do nas przyjść, porozmawiać. Pokierujemy, powiemy, wesprzemy i absolutnie nie zamieciemy tego pod dywan. Obiecuję" – dodaje Ewa Bochenek.

Autor:

Sylwia Paszkowska

Komentarze (0)

Brak komentarzy

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

"Nauczyciel bardzo często pozostaje z tym problemem sam". Przemoc przestaje być tematem tabu

"Przemoc rodzi przemoc"

Przemoc nie zawsze wygląda jak krzyk

Kraków chce zmieniać kulturę szkoły

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Konferencja Studenckiego Ośrodka Wsparcia i Adaptacji UJ – "Kim jestem? Pomoc psychologiczna młodym dorosłym na uczelniach wyższych"