Czego nie słychać na Biennale w Wenecji

Justyna Nowicka
Wychowanie plastyczne
Poniedziałek, 2026.05.18

Biennale w Wenecji to organizowane co dwa lata międzynarodowe święto sztuk wizualnych. Obok wystawy głównej i pawilonów narodowych, w mieście odbywają się liczne wydarzenia towarzyszące, a także manifestacje i działania związane ze światową polityką. W tym roku najgłośniejszym echem odbiły się protesty przeciwko obecności w Wenecji pawilonów rosyjskiego i izraelskiego. Jedną z uczestniczek protestów była krakowska artystka Monika Drożyńska, która wzięła udział w akcji zorganizowanej przez głośny, feministyczny kolektyw Pussy Riot. Drożyńska przygotowała także indywidualną akcję: haftowała na ubraniach zwiedzających literkę „Ï” z ukraińskiego alfabetu, nieobecną w alfabecie rosyjskim, będącą symbolem bohaterstwa i sprzeciwu wobec rosyjskiej inwazji w Ukrainie. Pracę tę przygotowała we współpracy z ukraińską artystką Yana Makukh.

Monika Drożyńska przygotowała także indywidualną akcję: haftowała na ubraniach zwiedzających literkę „Ï” z ukraińskiego alfabetu, nieobecną w alfabecie rosyjskim, będącą symbolem bohaterstwa i sprzeciwu wobec rosyjskiej inwazji w Ukrainie. Fot. dzięki uprzejmości artystki

Z Moniką Drożyńską rozmawiamy o brzmieniach "molowych dźwięków", o haftowaniu blisko ciała i atmosferze wielkiej, międzynarodowej imprezy.

61. Międzynarodowa Wystawa Sztuki La Biennale di Venezia, którą oglądać można w Giardini i Arsenale, nosi tytuł "In Minor Keys" i realizuje idee Koyo Kouoh - pierwszej Afrykanki w roli kuratorki głównej ekspozycji. Kouoh, dyrektorka i główna kuratorka Zeitz Museum of Contemporary Art Africa w Kapsztadzie, zmarła na kilka dni przed planowanym ogłoszeniem tematu Biennale. La Biennale di Venezia zdecydowało się zrealizować wystawę według jej wizji, zachowując projekt dokładnie w takiej formie, w jakiej go opracowała. Kouoh, inspirowana myślą Édouarda Glissanta, Toni Morrison i Patricka Chamoiseau, postawiła na uważne słuchanie, które wywołuje i karmi emocje - szept zamiast orkiestrowego pompowania, niskie częstotliwości zamiast marszów. Tytuł tegorocznego Biennale to „In Minor Keys”, można tłumaczyć jako „w tonacji molowej”. Metafora odnosi się do muzyki, ale niesie za sobą głębszy przekaz: to zachęta, by dostrzec to, co marginalizowane, wyparte lub rzadziej zauważane w codzienności i sztuce.

Ciekawy i niepokojący jest kontrast między głównym hasłem nawołującym do mówienia raczej przyciszonym głosem, a głośnymi akcjami, w których sama wzięłaś udział.

No właśnie. Zastanawiałam się, czego nie słychać w Wenecji i o czym rozmawiałabym, gdybym nie rozmawiała o obecności totalitarnych pawilonów, rosyjskiego i izraelskiego. Dodałabym do tego też Stany Zjednoczone, które są bardzo ważnym graczem w tej trzeciej wojnie światowej. Kiedy zaczęłam czytać o Biennale i przygotowywać się do tego wyjazdu, skupiłam się na historycznym, przełomowym momencie dla tej imprezy, jakim była obecność pierwszej w historii afrykańskiej kuratorki i jej koncepcji dla tegorocznego Biennale. Chodziło o koncepcję delikatnych, niskich tonów, które czasem nawet nie są słyszalne, które nie wybrzmiewają.

“Helter Skelter: Arthur Jafa and Richard Prince”, Venice, Ph. Andrea Rossetti, Courtesy Fondazione Prada (Fot. mat. prasowe)

Niestety można powiedzieć, że było to trochę prorocze w odniesieniu do jej pracy. Kuratorka zdążyła przygotować koncepcję, ale niestety zmarła w ubiegłym roku.

Koncepcję jednak przygotowała i była ona kontynuowana po to, żeby zachować pamięć o kuratorce i pracy, którą wykonała. Ważne było też podtrzymanie jej obecności na Biennale mimo jej odejścia. Ta koncepcja okazała się jednak prorocza, masz rację. W tym sensie, że to, co wydarzyło się podczas Biennale — wielkie protesty i rozmowy o obecności pawilonów, których nie chcieliśmy — sprawiło, że jej koncepcja Biennale nie wybrzmiała tak, jak na to zasługuje. Myślę teraz o tym, jak bardzo ta sytuacja stała się performatywna - jej proroctwo jakby się spełniło. To było dla mnie najciekawsze. Czyli to, jak światowy układ sił i zależności wybrzmiał i jednocześnie nie wybrzmiał. I te tytułowe "dźwięki molowe" faktycznie pozostały dźwiękami molowymi — niesłyszanymi, słabo słyszalnymi.

Wciąż słyszymy o pawilonach rosyjskim i izraelskim.

Tak, gdziekolwiek znajdziemy informacje dotyczące Biennale w Wenecji, wszędzie mówi się o tych krajach, o których zawsze się mówi, których narracja od dekad była najgłośniejsza. Natomiast obecność artystów afrykańskich i artystów z globalnego południa nie była oczywista i właściwie nadal nie jest.

Monika Drożyńska (ur. 1979) to polska artystka sztuk wizualnych, doktora sztuki i aktywistka. Uznawana jest za prekursorkę wykorzystania technik hafciarskich w sztuce współczesnej. W swojej twórczości używa haftu ręcznego zamiast pędzla, traktując go jak narzędzie pisania i wypowiedzi politycznej.

“Helter Skelter: Arthur Jafa and Richard Prince”, Venice, Ph. Andrea Rossetti, Courtesy Fondazione Prada

Yto Barrada, Comme Saturne

Gala Porras-Kim: Correspondences towards the living object ©Contemporary Art Museum St. Louis

Lubaina Himid, Predicting History: Testing Translation

Grecja, Andreas Angelidakis installation Escape Room

Pawilon Islandzki. Ásta Fanney Sigurðardóttir, “Hero Form,” 2026. Photo Sandijs Ruluks Courtesy of the artist ©Ásta Fanney Sigurðardóttir

Boy with Cigarette, 2026

1 / 7

Autor:

Justyna Nowicka

Komentarze (0)

Brak komentarzy

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

Czego nie słychać na Biennale w Wenecji

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Sąd Najwyższy uchylił immunitet prokurator Magdalenie Z. Chodzi o śmiertelny wypadek pod Olkuszem

Sztuka zagłuszona polityką. Kilka kadrów z tegorocznego Biennale w Wenecji

Na jakie nadprogramowe dni wolne od pracy mogą liczyć rodzice?

Nocne zamknięcia tuneli na Północnej Obwodnicy Krakowa

Uwaga kierowcy! Duże zmiany na DK 94 w Olkuszu

Dramat byłego wiślaka. Kliment żegna się z mundialem przez echo starej kontuzji

Śmiertelny wypadek na torach na Podkarpaciu. Są duże opóźnienia w ruchu pociągów

Edukacja wobec dezinfomacji – ubezpieczenia społeczne w kryzysie zaufania

Nieludzki wysiłek i historyczny triumf. Krakowianin z nowym rekordem świata w 20-krotnym Ironmanie

Tomografia komputerowa w Krakowie – kiedy wykonać TK i jak przygotować się do badania?

„Zablokujemy ci konto”. Cyberoszuści wykorzystują zmianę nazwy banku

Daria Gosek-Popiołek (Lewica): Gdyby nie upór PSL-u, mielibyśmy już legalne związki partnerskie

Kolejne parkomaty w Tarnowie do modernizacji. Miasto kupi też nowe urządzenia

Impreza przy tężni w Dąbrowie Tarnowskiej zakończy się w sądzie. Mężczyźnie grozi wysoka grzywna

W środę na maturze egzamin z j. polskiego na poziomie rozszerzonym i egzaminy z j. włoskiego

Co z amerykańskimi wojskami w Polsce? W USA zapadła ważna decyzja

Środa w Małopolsce będzie ciepła i ładna, ale może przelotnie popadać

Kolejne utrudnienia na Zakopiance. Zwężenia jezdni i zmiany w organizacji ruchu

Cztery długie lata Wisły Kraków w pierwszej lidze. Tak wyglądała droga do Ekstraklasy