Lista z Auschwitz za 500 euro... Badacz Holokaustu: "To eksploatacja śmierci"

Patryk Kubiak
Co niesie dzień
Poniedziałek, 2025.11.17

Mówiąc dosadnie: aukcje artefaktów związanych z Holokaustem to nie handel historią, lecz cudzym cierpieniem. Dlaczego te pamiątki wciąż trafiają na aukcje? Czy na pewno mówimy o oryginałach? I kim są ludzie, którzy je kupują? Na te, i wiele innych pytań, odpowiadał w Radiu Kraków dr Bartosz Kwieciński z Centrum Badań Holokaustu UJ.

Zdjęcie ilustracyjne/ Fot. Pexels.

Aukcja pamiątek po ofiarach Holokaustu to — zdaniem eksperta — skandal etyczny, bo eksploatuje ludzkie cierpienie.
Handel tego typu artefaktami jest szeroki, globalny i dobrze rozwinięty, szczególnie w internecie.
Kolekcjonerzy kierują się niezdrową fascynacją lub patologiczną potrzebą obcowania z tragiczną historią.
Ogromna część pamiątek na rynku to falsyfikaty, tworzone pod popyt.
Ekspert uważa, że nie należy wykupywać tych przedmiotów, bo napędza to proceder — do badań wystarczają kopie.

Posłuchaj rozmowy Patryka Kubiaka z dr. Bartoszem Kwiecińskim.

„Eksploatacja śmierci” — etyczny skandal, nie zwykła aukcja

Dom Aukcyjny Felzmann w Neuss miał w poniedziałek (17 listopada) rozpocząć sprzedaż prywatnej kolekcji, obejmującej dokumenty i przedmioty związane z ofiarami niemieckich zbrodni; przeciw aukcji zaprotestował m.in. Międzynarodowy Komitet Oświęcimski, a rzecznik prezydenta Karola Nawrockiego Rafał Leśkiewicz oświadczył, iż prezydent apeluje do polskiego rządu, by ten zażądał zwrotu pamiątek, a w ostateczności je wykupił. Działania domu aukcyjnego potępiła też ministra kultury Marta Cienkowska.

Aukcja ponad 600 dokumentów i przedmiotów należących do ofiar nazistowskiego terroru to — zdaniem dr. Bartosza Kwiecińskiego — nie tylko kontrowersja, lecz poważne naruszenie podstawowej etyki związanej z pamięcią o Holokauście. Ekspert podkreśla, że każdy z tych artefaktów ma indywidualną historię i powinien być traktowany z najwyższym szacunkiem. W muzeach pamięci każdy pojedynczy przedmiot jest rekonstruowany, identyfikowany i osadzany w ludzkiej opowieści. Wystawienie ich na sprzedaż oznacza — jak mówi Kwieciński — „komercyjne zgwałcenie cierpienia”.

Po ostrej reakcji Międzynarodowego Komitetu Oświęcimskiego i polskich władz pamiątki po Holokauście wycofane z aukcji

Każda kartka papieru, każdy dokument czy fragment zabawki dziecięcej jest obudowany opowieścią, próbuje się ją zidentyfikować i nadać imię anonimowym ofiarom

- mówi dr Kwieciński.

Gość Radia Kraków zwraca uwagę, że aukcja zorganizowana w Niemczech to jedynie widoczny wierzchołek ogromnej, międzynarodowej góry lodowej. Handel listami, kartotekami, opaskami, a nawet pasiakami jest stale obecny w internecie, chociażby na amerykańskim eBayu. Setki ofert pojawiają się tam regularnie. To nie marginalny proceder, lecz stały, duży i dochodowy rynek, na którym często obraca się przedmiotami pochodzącymi od rodzin sprawców — nazistów, esesmanów, członków załóg obozów:

„Jeżeli płynie jakaś lekcja z Auschwitz, Holokaustu to taka: brońmy człowieczeństwa”

Kim są kolekcjonerzy? O motywacjach, które trudno zaakceptować

Dlaczego ludzie w ogóle kupują takie pamiątki? Kwieciński tłumaczy: chęć posiadania „kawałka historii”, wynikająca z niezdrowej fascynacji; patologiczna potrzeba obcowania z przedmiotami związanymi ze śmiercią i Zagładą.

Zafascynowanie bywa już bardzo patologiczne — transgresyjne kolekcjonowanie pamiątek po esesmanach, załogach obozów, a nawet decyzji egzekucyjnych

- wyjaśnia rozmówca.

Czwarty wymiar zjawiska to masowe fałszowanie „pamiątek Holokaustu”. Według ekspertów nawet 50–60 proc. przedmiotów oferowanych w handlu to falsyfikaty, specjalnie „postarzane”, tworzone w ostatnich kilku lub kilkunastu latach. Silny popyt generuje zorganizowaną produkcję kolejnych „artefaktów Zagłady”, co tworzy jeszcze bardziej zdegenerowany rynek — już nie tylko kupowania pamięci, lecz jej produkowania na potrzeby konsumpcji.

"Fotografia odegrała kluczową rolę w zachowaniu pamięci o ofiarach Holokaustu"

Czy kupować takie przedmioty? Ekspert: to wątpliwe etycznie

Choć pojawiają się argumenty, że państwa lub muzealne instytucje powinny „ratować” artefakty wykupując je z rynku, dr Kwieciński jest ostrożny. Podkreśla, że zakupy napędzają rynek, a do badań wystarczają kopie. Wyjątek mógłby dotyczyć pojedynczych, absolutnie unikatowych dokumentów, ale generalnie – nie należy „monetyzować śmierci”. Rynek nie zniknie, bo jest efektem ludzkich słabości, fascynacji i braków emocjonalnych, których nie naprawi ani prawo, ani interwencje.

Wystarczy mieć kopie. Nie trzeba żadnych oryginałów — inaczej tylko napędzamy ten rynek

- uważa dr Kwieciński.

Chrześcijański antysemityzm. Dwa tysiące lat pogardy, wypędzeń i zbrodni

Autor:

Patryk Kubiak

Komentarze (1)

Gregor

2025-11-19

"Wystarczy mieć kopie. Nie trzeba żadnych oryginałów — inaczej tylko napędzamy ten rynek - uważa dr Kwieciński." Szanowni Państwo oto obraz elity RP. Rozumiem że w sklepie placi pan kserówkami bankotów.

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

Lista z Auschwitz za 500 euro... Badacz Holokaustu: "To eksploatacja śmierci"

„Eksploatacja śmierci” — etyczny skandal, nie zwykła aukcja

Kim są kolekcjonerzy? O motywacjach, które trudno zaakceptować

Czy kupować takie przedmioty? Ekspert: to wątpliwe etycznie

Komentarze (1)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Becikowe, żłobkowe, karta mieszkańca i loteria podatkowa - władze Chrzanowa wabią mieszkańców

Bomba epidemiologiczna na terenie leśnictwa Szczawnica. Służby szukają sprawcy

Szmermel, czyli wężykowaty fajerwerk

Ruszył system krakowskiej Strefy Czystego Transportu. Kierowcy spoza miasta muszą się rejestrować

Rozpoczynają się negocjacje płac pracowników Valeo w Chrzanowie. Będzie porozumienie?

Dzieci nie chcą FAS — jak budować świadomość i system wsparcia

Paweł Śliz: nie będę walczył o szefostwo Polski 2050. W Radiu Kraków wyjaśnił dlaczego

Jeden telefon zrujnował plan żużlowej Unii Tarnów. Była dyrektorka ujawnia kulisy

Wroclaw Baroque Ensemble. Gorczycki powrócił pod Wawel

Magia multimediów, niedosyt narracji. O nowej „Alicji” w Grotesce

Czy Bruksela chce zamknąć usta Muskowi?

Remont trasy olkuskiej: zmieni się organizacja ruchu

Prognoza pogody dla Małopolski: ocieplenie, mgły, opady i nawet 11°C

Audycja z 07.12.2025 r.

Lista z Auschwitz za 500 euro... Badacz Holokaustu: "To eksploatacja śmierci"

„Eksploatacja śmierci” — etyczny skandal, nie zwykła aukcja

Kim są kolekcjonerzy? O motywacjach, które trudno zaakceptować

Czy kupować takie przedmioty? Ekspert: to wątpliwe etycznie

Komentarze (1)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Becikowe, żłobkowe, karta mieszkańca i loteria podatkowa - władze Chrzanowa wabią mieszkańców

Bomba epidemiologiczna na terenie leśnictwa Szczawnica. Służby szukają sprawcy

Szmermel, czyli wężykowaty fajerwerk

Ruszył system krakowskiej Strefy Czystego Transportu. Kierowcy spoza miasta muszą się rejestrować

Rozpoczynają się negocjacje płac pracowników Valeo w Chrzanowie. Będzie porozumienie?

Dzieci nie chcą FAS — jak budować świadomość i system wsparcia

Paweł Śliz: nie będę walczył o szefostwo Polski 2050. W Radiu Kraków wyjaśnił dlaczego

Jeden telefon zrujnował plan żużlowej Unii Tarnów. Była dyrektorka ujawnia kulisy

Wroclaw Baroque Ensemble. Gorczycki powrócił pod Wawel

Magia multimediów, niedosyt narracji. O nowej „Alicji” w Grotesce

Czy Bruksela chce zamknąć usta Muskowi?

Remont trasy olkuskiej: zmieni się organizacja ruchu

Prognoza pogody dla Małopolski: ocieplenie, mgły, opady i nawet 11°C

Audycja z 07.12.2025 r.

Kontakt

12 630 61 01

Wyślij wiadomość

Wyślij opinię