Energia kreatywna i energia seksualna są do siebie bardzo podobne

Justyna Nowicka
Wychowanie plastyczne
Poniedziałek, 2026.05.25

Czy sztuka ma płeć? Pytanie retoryczne. Całe pokolenia feministek walczyły z etykietami "sztuki kobiecej". A czy istnieje coś takiego jak lesbijska wrażliwość? Oczywiście, że tak, ale pod warunkiem, że podpisuje się pod nią sama Artystka. O malowaniu tego, co intymne i zwyczajne, codzienne i zmysłowe z Zuzanną Szary, autorką wystawy zat. "Książka kucharska Zuzanny M. Szary" rozmawia Justyna Nowicka. Wystawę oglądać można w UFO Art Gallery, a towarzyszy jej dwujęzyczny katalog prac artystki z tekstami Renaty Lis i Doroty Kotas. Wydarzenie odbywa się w ramach Queerowego Maja.

Zuzanna Szary na zdjęciu Yehora Lemzyakoffa (Fot. dzięki uprzejmości Galerii UFO)

Zdjęcia z wystawy "Książka kucharska Zuzanny M. Szary". Fot. dzięki uprzejmości Galerii UFO

1 / 8

Swoją ostatnią wystawę indywidualną – ubiegłoroczne "Czułe guziczki" w BWA Ostrowiec Świętokrzyski – Zuzanna Szary skomponowała wokół postaci i twórczości Gertrudy Stein. Artystkę zainspirował związek amerykańskiej pisarki z Alicją B. Toklas, ich wspólne życie, prowadzony przez nie dom i razem doświadczana przestrzeń. Punktem wyjścia była twórczość literacka samej Stein, która dzięki temu zdecydowanie stawała się główną bohaterką snutej na wystawie opowieści. Wystawy-opowieści, której nawet sam tytuł był cytatem z tytułu wydanej w 1914 roku książki autorstwa Stein. Książki stanowiącej być może najważniejsze osiągnięcie lesbijskiej literatury modernistycznej, w której to fragmentaryczne i bardzo zmysłowe opisy zwykłych przedmiotów i przestrzeni (jedzenia, pomieszczeń, sprzętów) były zawoalowanymi przedstawieniami kobiecego ciała i ilustracjami lesbijskiej zmysłowości.

Fot. z wystawy "Książka kucharska Zuzanny M. Szary". Fot. dzięki uprzejmości Galerii UFO

Zuzanna Szary – zainteresowana intymnym i zmysłowym, sensualnym doświadczeniem domowego życia dwóch kobiet – połączyła modernistyczne arcydzieło Stein sprzed ponad stu lat z własnym, współczesnym życiem i domem, które dzieli z drugą artystką. "Książka kucharska Zuzanny M. Szary" jest drugim rozdziałem "Czułych guziczków", w którym artystka kontynuuje poruszone wcześniej tematy i wątki. Tym razem jednak postacią pierwszoplanową jest Alicja B. Toklas, autorka tyleż słynnej co subwersyjnej, wydanej po raz pierwszy w 1954 roku, "Książki kucharskiej Alicji B. Toklas". To po tę właśnie lekturę sięgnęła Szary, tworząc cykl nowych obrazów. Te – głównie martwe natury przedstawiające owoce, warzywa oraz fragmenty ciał zwierząt – zatytułowała, wykorzystując zaczerpnięte z książki Toklas nazwy jej autorskich dań - pisze kurator wystawy Wojciech Szymański.

Posłuchaj podcastu

Skoro pierwsza wystawa dyptyku dotyczyła Gertrudy, Alicja pojawiła się w drugiej części jako naturalna kontynuacja opowieści?

- Chciałam, żeby postać Alicji B. Toklas wybrzmiała, ponieważ Gertrude Stein jest bardzo znaną postacią, wręcz kultową, myślę, a Alicja wciąż pozostaje osobą dużo mniej rozpoznawalną, pomimo tego, że również brała udział w całym ich życiu i domu. To ona zajmowała się kuchnią, organizowaniem spotkań, razem wybierały też obrazy do kolekcji, które kupowały.

Miały wspaniałą kolekcję, bo Gertrude miała nosa i świetnie antycypowała trendy.

To prawda. Ale Alicja również była bardzo ważną częścią tej historii. Jest w niej też i smutny wątek związany ze śmiercią Gertrude — po jej śmierci Alicja nie odziedziczyła ani ich kolekcji, ani pieniędzy, została właściwie bez środków do życia i umarła w biedzie.

Ale w Polsce wciąż mamy z tym problem, prawda? Oczywiście wiele się zmienia, ale nie jest to jakiś ogromny skok, tylko powolne, mozolne zmiany.

Tak, dokładnie. I ta historia bardzo mi o tym przypomina. Chciałam więc, żeby jej postać została tutaj trochę bardziej wyciągnięta na pierwszy plan.

Myślałaś o tym, kiedy malowałaś?

Generalnie, kiedy maluję, bardzo mało wiem o tym, co robię. To jest dla mnie przede wszystkim bardzo fizyczne doświadczenie, nie intelektualne. To mocno idzie z ciała. Odczuwam też dużo niepewności, która jest bardzo potrzebna, żeby dać się zaskoczyć, żeby naprawdę podążać za procesem, a nie narzucać gotowego obrazu czy wizji, którą mam w głowie, na płótno za wszelką cenę. Staram się, żeby ten proces był naprawdę organiczny i żebym mogła dać się prowadzić tej opowieści. Dopiero później zaczynam przyglądać się temu, czym to właściwie jest.

Fetysz i forma: o niepokojącej mocy rzeźby

Maluję w domu, mam tam swoją pracownię. Życie, które tworzę z moją partnerką i naszymi kotami, jest dla mnie bardzo ważną częścią codzienności i w znaczący sposób wpływa na moją twórczość. Ta zwyczajność, ta codzienność jest dla mnie niezwykle istotna. Wydaje mi się też, że energia kreatywna i seksualna są bardzo podobnymi energiami, w mojej sztuce te rzeczy są sobie bardzo bliskie.

Zuzanna Szary na zdjęciach Yehora Lemzyakoffa (Fot. dzięki uprzejmości Galerii UFO)

1 / 3

Zuzanna Szary. Malarka, absolwentka Wydziału Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie (2022). Swoje prace prezentowała na wystawach zbiorowych, m. in., na 12. Triennale Małych Form Malarskich w Toruniu (2022), w Rondzie Sztuki w Katowicach (2023), Galerii Pola Magnetyczne w Warszawie (2023) i MOCAK-u w Krakowie (2025) oraz indywidualnych w Galerii Szewska 16 w Poznaniu (2023) i Galerii Ufo w Krakowie (2023). Laureatka Grand Prix 11. edycji konkursu Nowy Obraz / Nowe Spojrzenie (2022). Otrzymała również nagrodę w 4. Ogólnopolskim Konkursie Malarskim im. Wojciecha Fangora (2022). Jej prace znajdują się w kolekcji Muzeum Narodowego w Gdańsku oraz kolekcjach prywatnych. Mieszka i pracuje w Krakowie.

Autor:

Justyna Nowicka

Komentarze (0)

Brak komentarzy

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

Energia kreatywna i energia seksualna są do siebie bardzo podobne

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Reaktywacja „Szczucinki” się opóźnia. Przetarg najwcześniej jesienią

Plaga kontuzji w Wiśle Kraków. Raoul Giger i Jakub Stępak wypadają z gry

W Tatrach naliczono 786 kozic - o 46 więcej niż rok temu

Wojna o emocje w sieci. Sfabrykowane uśmiechy, sztuczni żołnierze i krakowska prekampania pod lupą ekspertów

Wtorek w Małopolsce z tropikalnym upałem. Termometry pokażą nawet 37 stopni

Nowe przepisy zagrożą rodzinnym kwaterom? Zakopane apeluje do rządu

Budowa drugiego odcinka obwodnicy Muszyny znów się opóźni

Krakowska szpadzistka Barbara Brych wdziera się do światowej czołówki

Cracovia nadal bez przełamania. Pogoń wywozi z Krakowa trzy punkty

Burze w Małopolsce. Wiatr zerwał dach szkoły w Lubniu

Nie żyje Zbigniew Święch – dziennikarz, pisarz i popularyzator nauki

Jak wygląda przestępczość wśród Ukraińców? Dane przeczą obiegowym opiniom

Dzieci wrócą do przedszkola? Są nowe informacje po badaniach gruntu

Ceny paliw spadną? „Wszystko zależy od jednego”

Dieta a zdrowa skóra. Fakty, mity i to, co naprawdę działa

Kraków prof. Agnieszki Chłosty-Sikorskiej - Służba zdrowia - odc. 7. - Bez nich medycyna nie mogłaby istnieć

Alternatywna mapa Europy Środkowej – MCK x Radio Kraków. Krleža jest kluczową postacią dla zrozumienia Chorwacji

Łemkowska Watra w Zdyni oczami studentów z Krakowa/ Лемківська Ватра в Ждині очима студентів з Кракова

Energia kreatywna i energia seksualna są do siebie bardzo podobne

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Reaktywacja „Szczucinki” się opóźnia. Przetarg najwcześniej jesienią

Plaga kontuzji w Wiśle Kraków. Raoul Giger i Jakub Stępak wypadają z gry

W Tatrach naliczono 786 kozic - o 46 więcej niż rok temu

Wojna o emocje w sieci. Sfabrykowane uśmiechy, sztuczni żołnierze i krakowska prekampania pod lupą ekspertów

Wtorek w Małopolsce z tropikalnym upałem. Termometry pokażą nawet 37 stopni

Nowe przepisy zagrożą rodzinnym kwaterom? Zakopane apeluje do rządu

Budowa drugiego odcinka obwodnicy Muszyny znów się opóźni

Krakowska szpadzistka Barbara Brych wdziera się do światowej czołówki

Cracovia nadal bez przełamania. Pogoń wywozi z Krakowa trzy punkty

Burze w Małopolsce. Wiatr zerwał dach szkoły w Lubniu

Nie żyje Zbigniew Święch – dziennikarz, pisarz i popularyzator nauki

Jak wygląda przestępczość wśród Ukraińców? Dane przeczą obiegowym opiniom

Dzieci wrócą do przedszkola? Są nowe informacje po badaniach gruntu

Ceny paliw spadną? „Wszystko zależy od jednego”

Dieta a zdrowa skóra. Fakty, mity i to, co naprawdę działa

Kraków prof. Agnieszki Chłosty-Sikorskiej - Służba zdrowia - odc. 7. - Bez nich medycyna nie mogłaby istnieć

Alternatywna mapa Europy Środkowej – MCK x Radio Kraków. Krleža jest kluczową postacią dla zrozumienia Chorwacji

Łemkowska Watra w Zdyni oczami studentów z Krakowa/ Лемківська Ватра в Ждині очима студентів з Кракова

Kontakt

12 630 61 01

Wyślij wiadomość

Wyślij opinię