Emancypantki "Pod Lupą"

Pod Lupą
Poniedziałek, 2016.11.21

28 listopada minie 98. rocznica wydania przez Tymczasowego Naczelnika Państwa, Józefa Piłsudskiego, dekretu o ordynacji wyborczej i wyborach do Sejmu Ustawodawczego. Na mocy tego rozporządzenia prawa wyborcze (czynne i bierne) uzyskały kobiety. Ta decyzja opłacała się politykom. Kobiety stanowiły nową grupę wyborczą, która w wielu kluczowych sprawach mogła zadecydować o powodzeniu. Decyzji tej sprzyjał także klimat panujący wówczas w Europie i fakt, że po rozpadzie Monarchii Habsburgów powstało wiele nowych państw. Ale nie byłoby tej decyzji bez kilkudziesięciu lat pracy i starań polskiego ruchu emancypacyjnego. W cyklu Pod lupą przedstawiamy Państwu w tym tygodniu pięć wybitnych postaci związanych z Krakowem, którym kobiety zawdzięczają uzyskanie praw wyborczych w 1918 r. Audycja na antenie Radia Kraków od poniedziałku do piątku o 11:40.

Pochód w Dzień Kobiet. 1911 r.

Maria Siedlecka

Aktywistka społeczna. Mieszkała w rodzinnej kamienicy „Pod Rakiem” przy ul. Szpitalnej 7, gdzie mieściła się czytelnia dla kobiet działająca na rzecz kształcenia kobiet i uzyskania przez nie praw wyborczych. Współpracowała z Marią Turzymą i Marią Bujwidową. W 1895r. wraz z Bujwidową wstąpiła do Stowarzyszenia Pomocy Naukowej dla Polek im. Z. Kraszewskiego, które wspierało kobiety w dążeniu do uzyskania wykształcenia, także za granicą. Wspólnie z Bujwidową walczyła o utworzenie pierwszego na ziemiach polskich gimnazjum dla kobiet. Pierwszy rocznik kobiet zdawał maturę w Krakowie w 1900r.

^{Kamienica pod Rakiem. Fot. Ewa Furgał}

Zofia Emilia Daszyńska-Golińska de domo Poznańska, ps. Jaskółka (ur. 6 sierpnia 1866 w Warszawie, zm. 19 lutego 1934 tamże). Fot. NAC

Pochodząca ze zubożałego ziemiaństwa ekonomistka, socjolożka i działaczka społeczna, senator II kadencji w II RP.

Ukończyła ekonomię na Uniwersytecie w Zurychu, gdzie jako pierwsza kobieta obroniła doktorat w 1891. Zajmowała się historią gospodarki i ekonomią polityczną. Była członkinią Klubu Politycznego Kobiet Postępowych. Angażowała się także w działalność społeczną, zwłaszcza w walkę z alkoholizmem i o równouprawnienie kobiet.

Po powrocie z zagranicy mieszkała w Krakowie.

W latach 1928–1930 była senatorem RP II kadencji z listy BBWR.

Maria Turzyma, właściwie Maria Wiśniewska z domu Głowacka (ur. ok. 1860, zm. 1922)

Polska pisarka i publicystka działająca na rzecz dopuszczenia kobiet do studiowania na uniwersytetach i uzyskania przez nie praw wyborczych. W latach 1902 – 1905 wydawała w Krakowie – prawdopodobnie ze środków własnych - pismo "Nowe Słowo", poświęcone kwestii emancypacji kobiet.

Maria Dulębianka herbu Alabanda (ur. 21 października 1861 w Krakowie, zm. 7 marca 1919 we Lwowie)

Wybitna malarka i działaczka społeczna. Pochodziła z rodziny ziemiańskiej. Malarstwa uczyła się pod kierunkiem Jana Matejki. Nie mogła studiować w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych, gdzie przyjmowano wyłącznie mężczyzn, wyjechała więc do Paryża. Tam studiowała w Académie Julian. Była utalentowaną portrecistką.

Spotkanie Marii Konopnickiej poszerzyło jej zainteresowania o sprawy społeczne. Zaangażowała się w działania na rzecz równouprawnienia kobiet. Po śmierci Konopnickiej w 1910r. była organizatorką pogrzebu poetki we Lwowie, który przerodził się w wielką manifestację patriotyczną mieszkających tam Polaków. Zakładała ochronki dla dzieci i kuchnie dla biednych. Za swój patriotyzm zapłaciła najwyższą cenę. 7 marca 1919 zmarła na tyfus, którym zaraziła się od polskich żołnierzy. Przed śmiercią udało się jej spełnić dwa największe marzenia: Polska odzyskała niepodległość, a kobiety uzyskały prawa wyborcze. Pogrzeb Marii Dulębianki był jedną z największych manifestacji żałobnych we Lwowie.

O bohaterkach naszego cyklu opowiadają Ewa Furgał i Natalia Sarata z Fundacji Przestrzeń Kobiet:

Kazimiera Bujwid z domu Klimontowicz (ur. 16 października 1867 w Warszawie, zm. 8 października 1932 w Krakowie). Zdjęcie pochodzi z nieistniejącego Muzeum Odona Bujwida.

Jedna z najwybitniejszych postaci polskiego ruchu emancypacyjnego. Jako słuchaczka Uniwersytetu Latającego ukończyła nauki biologiczne. Żona i współpracowniczka Odona Bujwida. Od 1918 r. kierowała założonym przez niego Zakładem Produkcji Surowic i Szczepionek. W czasie I wojny światowej wraz z mężem i najstarszą córka lekarką prowadziła szpital dla rannych żołnierzy Legionów Polskich.

Równorzędnie z działalnością naukową, angażowała się w walkę o prawa kobiet do edukacji. Zajmowała się organizacją i zarządzaniem krakowskiej czytelni dla kobiet. Była przewodniczącą Towarzystwa Gimnazjalnej Szkoły Żeńskiej. To dzięki niej w 1896 r.w Krakowie powstało pierwsze na ziemiach polskich gimnazjum dla dziewcząt z programem i maturą równorzędną jak w gimnazjach męskich. W roku 1910 jako delegatka z Galicji brała udział w kongresie spraw kobiecych w Paryżu. W 1912 była delegatką na I Zjazd Austriacki w sprawie praw wyborczych dla kobiet.

Tematy: Pod lupą

Komentarze (0)

Brak komentarzy

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

Emancypantki "Pod Lupą"

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Ryszard Lis honorowym obywatelem Tarnowa. Radni byli jednomyślni

Ciężarówka uderzyła w bariery i ekrany na A4. Utrudnienia na węźle Kraków Bieżanów

Utknąłeś między rogatkami? Ekspert tłumaczy, jak bezpiecznie opuścić przejazd kolejowy

Przedterminowe wybory w Krakowie. Wszystkie odwołania niezarejestrowanych kandydatów odrzucone

Ireneusz Raś (PSL) o aferze Piesiewicza: "Miałem z nim sporadyczne kontakty, często go krytykowałem"

Więcej terenów pod zabudowę nad Jeziorem Rożnowskim. Gmina przyjęła plan miejscowy

Wypadek na S52 w Modlniczce. Zderzenie samochodu z motocyklem, droga była zablokowana

Niebiesko-żółte parkingi tylko dla Ukraińców? Internetowa wyobraźnia ruszyła z piskiem opon

Deszczowy i chłodny piątek w Małopolsce. Na południu spadnie najwięcej deszczu

Protest kolejarzy trwa. Pociągi zwalniają na przejazdach, opóźnienia są również w Małopolsce

Tarnów podnosi podatek od nieruchomości. Ile zapłacą mieszkańcy?

Bizonem z Krakowa do Poznania. Ponad 400 kilometrów, by pomóc rodzinie

Krakowskie Forum Sportu - szansą dla wszystkich!

Wpadka Bocheńczaka i tarcia w Konfederacji. "Ruch Narodowy umył ręce od tej kampanii"

Pewne otwarcie mistrzostw Europy. Polska pokonuje Portugalię 3:0

Coraz więcej osób chce mieszkać pod Tarnowem. Skrzyszów szybko się rozbudowuje

Krzysztof Głuchowski nie wystartuje w konkursie na dyrektora Teatru Słowackiego

Kraków prof. Agnieszki Chłosty-Sikorskiej - Służba zdrowia - odc. 13 - Narutowicz – szpital nowoczesnego Krakowa

Białaczka, z którą można żyć

Emancypantki "Pod Lupą"

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Ryszard Lis honorowym obywatelem Tarnowa. Radni byli jednomyślni

Ciężarówka uderzyła w bariery i ekrany na A4. Utrudnienia na węźle Kraków Bieżanów

Utknąłeś między rogatkami? Ekspert tłumaczy, jak bezpiecznie opuścić przejazd kolejowy

Przedterminowe wybory w Krakowie. Wszystkie odwołania niezarejestrowanych kandydatów odrzucone

Ireneusz Raś (PSL) o aferze Piesiewicza: "Miałem z nim sporadyczne kontakty, często go krytykowałem"

Więcej terenów pod zabudowę nad Jeziorem Rożnowskim. Gmina przyjęła plan miejscowy

Wypadek na S52 w Modlniczce. Zderzenie samochodu z motocyklem, droga była zablokowana

Niebiesko-żółte parkingi tylko dla Ukraińców? Internetowa wyobraźnia ruszyła z piskiem opon

Deszczowy i chłodny piątek w Małopolsce. Na południu spadnie najwięcej deszczu

Protest kolejarzy trwa. Pociągi zwalniają na przejazdach, opóźnienia są również w Małopolsce

Tarnów podnosi podatek od nieruchomości. Ile zapłacą mieszkańcy?

Bizonem z Krakowa do Poznania. Ponad 400 kilometrów, by pomóc rodzinie

Krakowskie Forum Sportu - szansą dla wszystkich!

Wpadka Bocheńczaka i tarcia w Konfederacji. "Ruch Narodowy umył ręce od tej kampanii"

Pewne otwarcie mistrzostw Europy. Polska pokonuje Portugalię 3:0

Coraz więcej osób chce mieszkać pod Tarnowem. Skrzyszów szybko się rozbudowuje

Krzysztof Głuchowski nie wystartuje w konkursie na dyrektora Teatru Słowackiego

Kraków prof. Agnieszki Chłosty-Sikorskiej - Służba zdrowia - odc. 13 - Narutowicz – szpital nowoczesnego Krakowa

Białaczka, z którą można żyć

Kontakt

12 630 61 01

Wyślij wiadomość

Wyślij opinię