Letnia Szkoła Wyszehradzka to jeden z najważniejszych programów edukacyjno-mentoringowych realizowanych przez Stowarzyszenie Willa Decjusza. Od ponad dwóch dekad (2002r.) projekt tworzy przestrzeń międzynarodowego dialogu, wymiany doświadczeń i pracy nad tematami kluczowymi dla przyszłości regionu. Jego formuła łączy wykłady eksperckie, debaty, warsztaty, wizyty studyjne, pracę w grupach i nieformalne spotkania, które pozwalają uczestnikom nie tylko zdobywać wiedzę, ale także konfrontować różne perspektywy i budować trwałe relacje ponad granicami.
Projekt organizowany jest przez Stowarzyszenie Willa Decjusza we współpracy z wieloletnimi partnerami: Bratislava Policy Institute, Václav Havel Library oraz Cracovia Expressz Foundation. Program wspierają International Visegrad Fund, Miasto Kraków, Województwo Małopolskie oraz sponsorzy prywatni – Grupa ZUE. Ta sieć współpracy od lat stanowi jeden z fundamentów Szkoły, wzmacniając jej regionalny, międzynarodowy i międzysektorowy charakter.
Tegoroczny temat, Future of Information, otwiera szeroką refleksję nad tym, czym jest informacja we współczesnym świecie. Nie jest ona już wyłącznie wiadomością, komunikatem czy elementem debaty publicznej. Informacja stała się fundamentem demokracji, warunkiem świadomego uczestnictwa obywateli w życiu publicznym i podstawą zaufania do instytucji. Jednocześnie jest zasobem technologicznym i ekonomicznym, paliwem dla sztucznej inteligencji, narzędziem działania wielkich platform cyfrowych oraz jednym z kluczowych zasobów nowoczesnej gospodarki danych. W kontekście wojny hybrydowej, dezinformacji i polaryzacji społecznej informacja może również stawać się narzędziem manipulacji, destabilizacji i podważania wspólnoty politycznej.
Program 24. Letniej Szkoły Wyszehradzkiej pokazuje informację w wielu kontekstach: demokratycznym, medialnym, technologicznym, edukacyjnym i bezpieczeństwa. Uczestnicy będą rozmawiać o tym, kto dziś kontroluje obieg informacji, jak sztuczna inteligencja i Big Tech zmieniają debatę publiczną, w jaki sposób dezinformacja wpływa na odporność społeczeństw oraz jak można wzmacniać edukację medialną, kompetencje cyfrowe i zaufanie do niezależnych instytucji. Ważnym punktem odniesienia będzie także doświadczenie wojny w Ukrainie, które szczególnie wyraźnie pokazuje, że współczesne konflikty toczą się nie tylko na froncie militarnym, ale również w przestrzeni narracji, pamięci, obrazu i języka.
Inaugurację Szkoły otworzy wystąpienie Dominiki Kasprowicz pod tytułem Is There a Future for Information?, a następnie debata dyplomatów V4: Information and Innovation in a Changing Society: Visegrad Perspectives. Debata połączy perspektywę dyplomacji, komunikacji strategicznej i współpracy regionalnej, stawiając pytania o rolę informacji i innowacji w społeczeństwach Europy Środkowej.
W kolejnych dniach uczestnicy spotkają się z ekspertami reprezentującymi naukę, media, dyplomację, organizacje społeczne i środowiska analityczne. Michal Vašečka podejmie temat przemian społecznych w epoce sztucznej inteligencji i nowych ideologii cyfrowych. Roman Horbyk opowie o frontach informacji, łącząc perspektywę mediów, pamięci i wojny hybrydowej. Marina Nord, związana z V-Dem Institute, przybliży problem współczesnej autokratyzacji i odporności demokracji. Agnieszka Stępińska zajmie się komunikacją polityczną w epoce cyfrowej, a Helena Chmielewska-Szlajfer postawi pytanie o to, czy instytucje mogą chronić demokrację przed manipulacją i dezinformacją.
W programie znajdą się również wystąpienia poświęcone mediom, wolności słowa i bezpieczeństwu informacyjnemu. David Kardos opowie o znaczeniu regulacji prawnych i zrównoważonego finansowania niezależnych mediów dla przyszłości dziennikarstwa, zaufania i demokracji. Gürkan Özturan, związany z European Centre for Press and Media Freedom, przedstawi wyzwania dotyczące monitorowania wolności mediów w epoce cyfrowej oraz zagrożenia jakie są dziś obecne w zawodzie dziennikarskim. Václav Štětka przeanalizuje relacje między mediami, władzą i demokracją, a Martin Ehl spojrzy na informację z perspektywy bezpieczeństwa, Europy Środkowej i wyzwań XXI wieku.
Istotną częścią programu będą także warsztaty Future Literacy. Ich celem będzie rozwijanie umiejętności myślenia o przyszłości, analizowania trendów i tworzenia scenariuszy możliwych zmian społecznych. Dzięki temu uczestnicy będą mogli przełożyć wiedzę zdobytą podczas wykładów i debat na praktyczne narzędzia refleksji, współpracy i projektowania rozwiązań.
Letnia Szkoła Wyszehradzka ma bogatą tradycję spotkań z wybitnymi osobami życia publicznego, naukowego i kulturalnego. Wśród ekspertów związanych z wcześniejszymi edycjami byli m.in. Leszek Balcerowicz, Adam Michnik, Timothy Garton Ash, Dariusz Rosati, Martin Ehl, Magdaléna Vašáryová i Michael Žantovský. Tegoroczna edycja kontynuuje tę tradycję, łącząc doświadczenie uznanych ekspertów z energią młodego pokolenia.
Uczestnicy 24. Letniej Szkoły Wyszehradzkiej tworzą międzynarodową i interdyscyplinarną grupę młodych osób o bardzo zróżnicowanych doświadczeniach. Są wśród nich osoby zajmujące się dziennikarstwem, komunikacją, stosunkami międzynarodowymi, bezpieczeństwem, historią, prawami człowieka, polityką publiczną, cyberbezpieczeństwem, AI, kulturą i działalnością społeczną. Przyjeżdżają m.in. z Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Ukrainy, Albanii, Kosowa, Gruzji, Mołdawii, Litwy, Azerbejdżanu, Kirgistanu, Uzbekistanu, Macedonii Północnej i Włoch. Wielu z nich łączy doświadczenie międzynarodowych studiów, pracy społecznej, aktywności akademickiej, dziennikarskiej lub obywatelskiej.
Dzięki tej różnorodności Letnia Szkoła Wyszehradzka staje się czymś więcej niż programem wykładów. Jest laboratorium dialogu, w którym informacja nie jest tylko tematem akademickim, ale realnym doświadczeniem uczestników pochodzących z różnych społeczeństw, historii i środowisk. W Willi Decjusza od przeszło 20 lat prowadzony jest proces, który zaprasza rokrocznie kolejną grupę młodych liderów do wspólnego namysłu nad tym, jak chronić zaufanie, wzmacniać demokrację, rozumieć technologię i budować odpowiedzialną przestrzeń publiczną w Europie przyszłości.
Organizatorem 24. Letniej Szkoły Wyszehradzkiej jest Stowarzyszenie Willa Decjusza, jedna z najważniejszych krakowskich organizacji działających na rzecz dialogu międzykulturowego, edukacji obywatelskiej, dyplomacji kulturalnej oraz współpracy międzynarodowej. Od lat Stowarzyszenie tworzy w Willi Decjusza przestrzeń spotkania ludzi kultury, nauki, mediów i życia publicznego, rozwijając programy, które wzmacniają otwartość, solidarność i odpowiedzialność za wspólną europejską przyszłość. W tym Roku Stowarzyszenie Willa Decjusza celebruje 30-rocznicę działalności.