Hotel Forum – od kontrowersji do symbolu. Kraków broni brutalizmu

Name: Radio Kraków
Address: Aleja Juliusza Słowackiego 22, Kraków, Małopolskie, 30-007, Polska
Price range: PLN

Marcin Śliwa
Co niesie dzień
Piątek, 2025.10.10

Nie każdy go lubi, ale każdy zna. Hotel Forum, ikona krakowskiego brutalizmu, właśnie trafił pod ochronę konserwatorską.

Fot. Marek Lasyk

Hotel Forum w Krakowie został wpisany do rejestru zabytków – decyzja wynika z jego unikalnej wartości architektonicznej jako przykładu brutalizmu.
Eksperci podkreślają, że Forum to jedno z nielicznych świadectw architektury PRL-u, które należy chronić dla przyszłych pokoleń.
Wpis do rejestru obejmuje tylko bryłę i elewację – wnętrza mogą zostać całkowicie przebudowane.
Małgorzata Tomczak z magazynu Architektura i Biznes uważa, że budynek mógłby stać się częścią kulturalnego nabrzeża Wisły, np. poprzez lokalizację Filharmonii Krakowskiej.
Dyskusja o Forum to część szerszego sporu o ochronę architektury powojennej w Polsce i sposób, w jaki Kraków powinien zwracać się ku Wiśle.

Posłuchaj rozmowy z Małgorzatą Tomczak

Architektoniczny symbol PRL-u zyskał ochronę

Betonowa bryła stojąca nad Wisłą, przez lata uznawana za jedną z najbardziej kontrowersyjnych budowli w Krakowie, została wpisana do rejestru zabytków. Hotel Forum, zbudowany w latach 1978–1988, jest – jak podkreśla Małgorzata Tomczak z magazynu Architektura i Biznes – jednym z nielicznych zachowanych przykładów brutalizmu w Polsce.

Zdaniem historyków architektury, budynek ma ogromną wartość jako świadectwo swoich czasów.

Jeżeli pozbędziemy się wszystkiego z okresu modernizmu i brutalizmu, to dla potomnych nie zostawimy żadnego świadectwa

– mówi Tomczak.

Wskazuje, że podobnie jak dawniej w przypadku Teatru Słowackiego, który budził sprzeciw współczesnych, również dziś emocje wobec Forum nie powinny przesłaniać jego znaczenia.

Narodowy Instytut Dziedzictwa w swojej opinii zwrócił uwagę na „unikatowość zastosowanych rozwiązań” oraz „reprezentatywność budynku dla architektury polskiej epoki PRL”. W ocenie ekspertów zachowanie Forum jest uzasadnione jako ochrona „świadka zmieniających się czasów, gustów oraz możliwości projektowych i realizacyjnych”.

Jaka będzie przyszłość Hotelu Forum? Krzysztof Ingarden: Funkcje reprezentacyjne, kulturalne, apartamentowiec

Między brutalizmem a emocjami

Hotel Forum od początku dzieli krakowian. Dla jednych to wyjątkowy przykład modernistycznej odwagi, dla innych – betonowa pozostałość po epoce, z którą woleliby się rozstać. Krytycy wskazują na zaniedbanie budynku: jest zniszczony, zarośnięty, miejscami zdewastowany.

Tomczak przekonuje jednak, że wygląd to nie wszystko. Jej zdaniem nie można oceniać wartości architektonicznej „na zasadzie podoba mi się – nie podoba mi się”. Decyzja o wpisie nie była arbitralna – poprzedziła ją opinia ekspertów Narodowego Instytutu Dziedzictwa, a sam konserwator działał w ramach określonej procedury.

Trudne dziedzictwo konstrukcji

Forum zaprojektował Janusz Ingarden. Budynek stanął na terenie zalewowym, a jego fundamenty od początku stanowiły wyzwanie techniczne. „Wisła pod spodem swoimi kanałami podziemnymi penetruje ziemię i trzeba było bardzo dużo betonu wylać, żeby on jakkolwiek stanął” – tłumaczy Tomczak. Z czasem fundamenty nasiąkały, co doprowadziło do wyłączenia obiektu z użytkowania.

W latach 80. inwestycji towarzyszył brak środków finansowych. Hotel powstawał „z tego, co było”, a niedoskonałości wykonania szybko dały o sobie znać. Choć działał zaledwie kilkanaście lat, stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych budynków w mieście.

Nowe życie dla betonowej bryły

Wpis do rejestru obejmuje wyłącznie bryłę i elewację Forum. Wnętrza mogą zostać całkowicie przebudowane, co otwiera pole do nowych pomysłów. Tomczak uważa, że w tak prestiżowym miejscu nad Wisłą powinna znaleźć się funkcja publiczna – najlepiej kulturalna.

W rozmowach redakcji Architektury i Biznesu pojawiła się idea, by Forum stało się częścią „krakowskiego waterfrontu” – pasa kulturalnych instytucji wzdłuż rzeki. „Fantastycznie byłoby, gdyby w miejscu Hotelu Forum powstała Filharmonia. Mielibyśmy Mangghę, ICE, Filharmonię, Cricotekę, a dalej MOCAK – prawdziwy szlak kultury nad Wisłą” – mówi. Jej zdaniem byłby to krok, który pozwoliłby miastu „wreszcie zwrócić się w stronę rzeki”.

Przyszłość pod nadzorem

Decyzja konserwatora nie tylko chroni obiekt przed rozbiórką, ale też nakłada obowiązek remontu, oczyszczenia elewacji i usunięcia przypadkowych przebudówek. Forum nie może zostać zburzone, jednak jego wnętrza można adaptować do nowych funkcji.

Tomczak zauważa, że inwestor może zdecydować się na współpracę z sektorem publicznym, podobnie jak w przypadku Hotelu Krakowia, który został przejęty przez Ministerstwo Kultury. Historycy architektury podkreślają natomiast, że kluczowe jest jedno: zachować bryłę budynku jako przykład polskiego brutalizmu. „Nie mamy ich wiele. Jeśli będziemy się z nimi obchodzić nonszalancko, to po prostu nic nie zostanie” – podsumowuje Tomczak.

Autor:

Marcin Śliwa

Komentarze (0)

Brak komentarzy

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

Hotel Forum – od kontrowersji do symbolu. Kraków broni brutalizmu

Architektoniczny symbol PRL-u zyskał ochronę

Między brutalizmem a emocjami

Trudne dziedzictwo konstrukcji

Nowe życie dla betonowej bryły

Przyszłość pod nadzorem

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Defilada wozów i strażackie odznaczenia. Tarnów świętował 160-lecie straży pożarnej

Tarnów świętował 160-lecie straży pożarnej. Były odznaczenia i defilada

Niespodzianka i niedosyt. Wieczysta i Puszcza skomplikowały sobie sytuację w drodze po awans

Frame running zadebiutuje na paraolimpiadzie w Los Angeles w 2028 roku. W Tarnowie już ćwiczą

Sądeczanie mogli znów wejść do ratusza. Tak wygląda po remoncie. ZDJĘCIA

Wiślakom kibicowali także oni...

"Miał odwagę zmieniać świat". Nowy Sącz pożegnał Krzysztofa Pawłowskiego

Po 25 latach wydobyto kapsułę czasu obok sądeckiego ratusza

Kraków uczcił Dzień Europy. Były przemówienia, hymn i marsz

Neorenesansowa perełka po remoncie!

Pogrzeb Krzysztofa Pawłowskiego

Powrót do pięknej tradycji w Krakowie. Otwarcie bram miasta

Kraków otwiera miejską bramę i wraca do przeszłości

Bramy Krakowa otwarte! Tak się wraca do tradycji sprzed trzech wieków

Jaguar wjechał w cukiernię w Zakopanem. Kierowca i pasażer uciekli przed przyjazdem policji

„Stop bezkarności!”, „Mamy dość!”. Protest obrońców zwierząt na Rynku Głównym

Już w niedzielę procesja z Wawelu na Skałkę. Będę utrudnienia i zmiany w komunikacji

Wiosna? Tak, ale nie w Tatrach

Czy naprawdę się komunikujemy? Film „Babel” i filozofia współczesnego osamotnienia

Hotel Forum – od kontrowersji do symbolu. Kraków broni brutalizmu

Architektoniczny symbol PRL-u zyskał ochronę

Między brutalizmem a emocjami

Trudne dziedzictwo konstrukcji

Nowe życie dla betonowej bryły

Przyszłość pod nadzorem

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Defilada wozów i strażackie odznaczenia. Tarnów świętował 160-lecie straży pożarnej

Tarnów świętował 160-lecie straży pożarnej. Były odznaczenia i defilada

Niespodzianka i niedosyt. Wieczysta i Puszcza skomplikowały sobie sytuację w drodze po awans

Frame running zadebiutuje na paraolimpiadzie w Los Angeles w 2028 roku. W Tarnowie już ćwiczą

Sądeczanie mogli znów wejść do ratusza. Tak wygląda po remoncie. ZDJĘCIA

Wiślakom kibicowali także oni...

"Miał odwagę zmieniać świat". Nowy Sącz pożegnał Krzysztofa Pawłowskiego

Po 25 latach wydobyto kapsułę czasu obok sądeckiego ratusza

Kraków uczcił Dzień Europy. Były przemówienia, hymn i marsz

Neorenesansowa perełka po remoncie!

Pogrzeb Krzysztofa Pawłowskiego

Powrót do pięknej tradycji w Krakowie. Otwarcie bram miasta

Kraków otwiera miejską bramę i wraca do przeszłości

Bramy Krakowa otwarte! Tak się wraca do tradycji sprzed trzech wieków

Jaguar wjechał w cukiernię w Zakopanem. Kierowca i pasażer uciekli przed przyjazdem policji

„Stop bezkarności!”, „Mamy dość!”. Protest obrońców zwierząt na Rynku Głównym

Już w niedzielę procesja z Wawelu na Skałkę. Będę utrudnienia i zmiany w komunikacji

Wiosna? Tak, ale nie w Tatrach

Czy naprawdę się komunikujemy? Film „Babel” i filozofia współczesnego osamotnienia

Kontakt

12 630 61 01

Wyślij wiadomość

Wyślij opinię