Hotel Forum – od kontrowersji do symbolu. Kraków broni brutalizmu

Name: Radio Kraków
Address: Aleja Juliusza Słowackiego 22, Kraków, Małopolskie, 30-007, Polska
Price range: PLN

Marcin Śliwa
Co niesie dzień
Piątek, 2025.10.10

Nie każdy go lubi, ale każdy zna. Hotel Forum, ikona krakowskiego brutalizmu, właśnie trafił pod ochronę konserwatorską.

Fot. Marek Lasyk

Hotel Forum w Krakowie został wpisany do rejestru zabytków – decyzja wynika z jego unikalnej wartości architektonicznej jako przykładu brutalizmu.
Eksperci podkreślają, że Forum to jedno z nielicznych świadectw architektury PRL-u, które należy chronić dla przyszłych pokoleń.
Wpis do rejestru obejmuje tylko bryłę i elewację – wnętrza mogą zostać całkowicie przebudowane.
Małgorzata Tomczak z magazynu Architektura i Biznes uważa, że budynek mógłby stać się częścią kulturalnego nabrzeża Wisły, np. poprzez lokalizację Filharmonii Krakowskiej.
Dyskusja o Forum to część szerszego sporu o ochronę architektury powojennej w Polsce i sposób, w jaki Kraków powinien zwracać się ku Wiśle.

Posłuchaj rozmowy z Małgorzatą Tomczak

Architektoniczny symbol PRL-u zyskał ochronę

Betonowa bryła stojąca nad Wisłą, przez lata uznawana za jedną z najbardziej kontrowersyjnych budowli w Krakowie, została wpisana do rejestru zabytków. Hotel Forum, zbudowany w latach 1978–1988, jest – jak podkreśla Małgorzata Tomczak z magazynu Architektura i Biznes – jednym z nielicznych zachowanych przykładów brutalizmu w Polsce.

Zdaniem historyków architektury, budynek ma ogromną wartość jako świadectwo swoich czasów.

Jeżeli pozbędziemy się wszystkiego z okresu modernizmu i brutalizmu, to dla potomnych nie zostawimy żadnego świadectwa

– mówi Tomczak.

Wskazuje, że podobnie jak dawniej w przypadku Teatru Słowackiego, który budził sprzeciw współczesnych, również dziś emocje wobec Forum nie powinny przesłaniać jego znaczenia.

Narodowy Instytut Dziedzictwa w swojej opinii zwrócił uwagę na „unikatowość zastosowanych rozwiązań” oraz „reprezentatywność budynku dla architektury polskiej epoki PRL”. W ocenie ekspertów zachowanie Forum jest uzasadnione jako ochrona „świadka zmieniających się czasów, gustów oraz możliwości projektowych i realizacyjnych”.

Jaka będzie przyszłość Hotelu Forum? Krzysztof Ingarden: Funkcje reprezentacyjne, kulturalne, apartamentowiec

Między brutalizmem a emocjami

Hotel Forum od początku dzieli krakowian. Dla jednych to wyjątkowy przykład modernistycznej odwagi, dla innych – betonowa pozostałość po epoce, z którą woleliby się rozstać. Krytycy wskazują na zaniedbanie budynku: jest zniszczony, zarośnięty, miejscami zdewastowany.

Tomczak przekonuje jednak, że wygląd to nie wszystko. Jej zdaniem nie można oceniać wartości architektonicznej „na zasadzie podoba mi się – nie podoba mi się”. Decyzja o wpisie nie była arbitralna – poprzedziła ją opinia ekspertów Narodowego Instytutu Dziedzictwa, a sam konserwator działał w ramach określonej procedury.

Trudne dziedzictwo konstrukcji

Forum zaprojektował Janusz Ingarden. Budynek stanął na terenie zalewowym, a jego fundamenty od początku stanowiły wyzwanie techniczne. „Wisła pod spodem swoimi kanałami podziemnymi penetruje ziemię i trzeba było bardzo dużo betonu wylać, żeby on jakkolwiek stanął” – tłumaczy Tomczak. Z czasem fundamenty nasiąkały, co doprowadziło do wyłączenia obiektu z użytkowania.

W latach 80. inwestycji towarzyszył brak środków finansowych. Hotel powstawał „z tego, co było”, a niedoskonałości wykonania szybko dały o sobie znać. Choć działał zaledwie kilkanaście lat, stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych budynków w mieście.

Nowe życie dla betonowej bryły

Wpis do rejestru obejmuje wyłącznie bryłę i elewację Forum. Wnętrza mogą zostać całkowicie przebudowane, co otwiera pole do nowych pomysłów. Tomczak uważa, że w tak prestiżowym miejscu nad Wisłą powinna znaleźć się funkcja publiczna – najlepiej kulturalna.

W rozmowach redakcji Architektury i Biznesu pojawiła się idea, by Forum stało się częścią „krakowskiego waterfrontu” – pasa kulturalnych instytucji wzdłuż rzeki. „Fantastycznie byłoby, gdyby w miejscu Hotelu Forum powstała Filharmonia. Mielibyśmy Mangghę, ICE, Filharmonię, Cricotekę, a dalej MOCAK – prawdziwy szlak kultury nad Wisłą” – mówi. Jej zdaniem byłby to krok, który pozwoliłby miastu „wreszcie zwrócić się w stronę rzeki”.

Przyszłość pod nadzorem

Decyzja konserwatora nie tylko chroni obiekt przed rozbiórką, ale też nakłada obowiązek remontu, oczyszczenia elewacji i usunięcia przypadkowych przebudówek. Forum nie może zostać zburzone, jednak jego wnętrza można adaptować do nowych funkcji.

Tomczak zauważa, że inwestor może zdecydować się na współpracę z sektorem publicznym, podobnie jak w przypadku Hotelu Krakowia, który został przejęty przez Ministerstwo Kultury. Historycy architektury podkreślają natomiast, że kluczowe jest jedno: zachować bryłę budynku jako przykład polskiego brutalizmu. „Nie mamy ich wiele. Jeśli będziemy się z nimi obchodzić nonszalancko, to po prostu nic nie zostanie” – podsumowuje Tomczak.

Autor:

Marcin Śliwa

Komentarze (0)

Brak komentarzy

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

Hotel Forum – od kontrowersji do symbolu. Kraków broni brutalizmu

Architektoniczny symbol PRL-u zyskał ochronę

Między brutalizmem a emocjami

Trudne dziedzictwo konstrukcji

Nowe życie dla betonowej bryły

Przyszłość pod nadzorem

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Pogodna sobota w Małopolsce, w niedzielę przybędzie chmur

Anna Twardosz i Kacper Tomasiak mistrzami Polski w skokach narciarskich

Remis z Widzewem, Wisła Kraków nadal bez wyjazdowej wygranej. OPIS

Barbara Gawryluk tworzyła nie tylko dla dzieci

„Trudno mi wyobrazić sobie radio bez Basi”. Katarzyna Fortuna wspomina Barbarę Gawryluk

Góralska kultura oficjalnie chroniona. Tradycje polskich Karpat trafiły na prestiżową listę

Ile Kraków zarobi po wprowadzeniu opłaty turystycznej? Marek Zuber: 100 milionów to optymistyczna wersja

Konkurs na dyrektora muzeum MOCAK – odwołany. Powód?

Barbara Gawryluk. Miała jeszcze tyle historii do opowiedzenia

Polska tenisistka na pewno zagra w finale w Wuhan! Świątek i Chwalińska w historycznym półfinale

PiS zarzuca koalicji zaniedbania przy inwestycjach drogowych w Małopolsce. KO odpowiada

Wieczysta znów dała sobie wydrzeć zwycięstwo. RELACJA MINUTA PO MINUCIE

Najdłuższy tunel kolejowy w Polsce walczy o międzynarodową nagrodę. Można głosować

Żegnaj, Basiu

Nie żyje Barbara Gawryluk, Radio Kraków w żałobie. Była nie tylko naszą koleżanką

Groźny dla pszczół szerszeń dotarł do Małopolski. „Jeśli to pojedyncze gniazdo, mamy szansę go zatrzymać”

Kraków prof. Agnieszki Chłosty-Sikorskiej - Służba zdrowia - odc. 18 - Żeromski. Szpital zbudowany dla nowego miasta

Najważniejsza jest diagnoza

Hotel Forum – od kontrowersji do symbolu. Kraków broni brutalizmu

Architektoniczny symbol PRL-u zyskał ochronę

Między brutalizmem a emocjami

Trudne dziedzictwo konstrukcji

Nowe życie dla betonowej bryły

Przyszłość pod nadzorem

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Pogodna sobota w Małopolsce, w niedzielę przybędzie chmur

Anna Twardosz i Kacper Tomasiak mistrzami Polski w skokach narciarskich

Remis z Widzewem, Wisła Kraków nadal bez wyjazdowej wygranej. OPIS

Barbara Gawryluk tworzyła nie tylko dla dzieci

„Trudno mi wyobrazić sobie radio bez Basi”. Katarzyna Fortuna wspomina Barbarę Gawryluk

Góralska kultura oficjalnie chroniona. Tradycje polskich Karpat trafiły na prestiżową listę

Ile Kraków zarobi po wprowadzeniu opłaty turystycznej? Marek Zuber: 100 milionów to optymistyczna wersja

Konkurs na dyrektora muzeum MOCAK – odwołany. Powód?

Barbara Gawryluk. Miała jeszcze tyle historii do opowiedzenia

Polska tenisistka na pewno zagra w finale w Wuhan! Świątek i Chwalińska w historycznym półfinale

PiS zarzuca koalicji zaniedbania przy inwestycjach drogowych w Małopolsce. KO odpowiada

Wieczysta znów dała sobie wydrzeć zwycięstwo. RELACJA MINUTA PO MINUCIE

Najdłuższy tunel kolejowy w Polsce walczy o międzynarodową nagrodę. Można głosować

Żegnaj, Basiu

Nie żyje Barbara Gawryluk, Radio Kraków w żałobie. Była nie tylko naszą koleżanką

Groźny dla pszczół szerszeń dotarł do Małopolski. „Jeśli to pojedyncze gniazdo, mamy szansę go zatrzymać”

Kraków prof. Agnieszki Chłosty-Sikorskiej - Służba zdrowia - odc. 18 - Żeromski. Szpital zbudowany dla nowego miasta

Najważniejsza jest diagnoza

Kontakt

12 630 61 01

Wyślij wiadomość

Wyślij opinię