Historia kontra polityka. Co naprawdę zagraża relacjom Polski i Ukrainy?

Jacek Bańka
O tym się mówi
Wtorek, 2026.06.09

"Rosja z optymizmem patrzy na narastający konflikt" – ostrzega prof. Maciej Zakrzewski. W ocenie historyka spory wokół Wołynia i UPA coraz mocniej wpływają na relacje Polski i Ukrainy, choć oba kraje mają dziś więcej wspólnych interesów niż powodów do wzajemnej niechęci.

Zdjęcie ilustracyjne, fot. Pixabay

Spór o historię wpływa na relacje Polski i Ukrainy, ale zdaniem prof. Macieja Zakrzewskiego nie powinien przesłaniać wspólnych interesów obu państw, zwłaszcza w obliczu rosyjskiej agresji.
Rosja korzysta na wzajemnych napięciach, dlatego eskalacja konfliktu wokół Wołynia i UPA jest niekorzystna zarówno dla Polski, jak i Ukrainy.
Porozumienie polityczne powinno wyprzedzać historyczne pojednanie – tak było m.in. w przypadku relacji francusko-niemieckich po II wojnie światowej.
Potrzebny jest stały dialog i działania państwa, które będą łagodzić narastające antyukraińskie nastroje oraz wspierać budowanie dobrych relacji między Polakami i Ukraińcami.

Posłuchaj rozmowy

Jeszcze trzy lata temu wydawało się, że rosyjska inwazja na Ukrainę stworzyła fundament pod nowy rozdział w relacjach polsko-ukraińskich. Polacy masowo zaangażowali się w pomoc uchodźcom, a polityczne relacje między Warszawą i Kijowem osiągnęły niespotykany wcześniej poziom bliskości. Dziś jednak coraz częściej wracają pytania o Wołyń, działalność UPA i sposób, w jaki Ukraińcy odnoszą się do swojej historii. Czy właśnie te kwestie stanowią największe zagrożenie dla wzajemnych relacji?

Ryszard Terlecki o Orderze Orła Białego dla Zełenskiego: Znaleźliśmy się w klinczu

Zdaniem prof. Macieja Zakrzewskiego z Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II problem jest znacznie bardziej złożony. Nie sama historia zagraża dziś relacjom Polski i Ukrainy, ale sposób, w jaki jest ona wykorzystywana w bieżącej polityce.

Kwestie historyczne coraz bardziej, zarówno z jednej, jak i z drugiej strony, są traktowane priorytetowo i mają fundamentalne znaczenie, jeśli chodzi o kwestie porozumienia polsko-ukraińskiego

– zauważa historyk.

Wojna nie zakończyła sporów o Wołyń i UPA

W ostatnich tygodniach emocje ponownie rozgrzała decyzja prezydenta Wołodymyra Zełenskiego dotycząca nadania imienia Bohaterów UPA jednej z jednostek wojskowych. Dla wielu Polaków był to gest niezrozumiały i bolesny. Jednocześnie po stronie ukraińskiej pamięć o UPA pozostaje częścią narodowej narracji związanej z walką o niepodległość. Te dwie perspektywy trudno pogodzić, zwłaszcza w czasie wojny.

Relacje Polski i Ukrainy. Kto zyskuje na wzajemnych napięciach?

Prof. Zakrzewski zwraca jednak uwagę, że konflikt historyczny nie toczy się w próżni. Obok Polski i Ukrainy jest jeszcze trzeci uczestnik tej gry.

Mamy tego trzeciego obserwującego z boku, dla którego wzmocnienie wzajemnych niechęci jest absolutnie w interesie

– podkreśla.

Tym obserwatorem jest Rosja. Kreml od lat wykorzystuje historyczne spory do osłabiania współpracy państw regionu. Każdy kryzys, który pogłębia wzajemną nieufność Polaków i Ukraińców, wzmacnia rosyjskie interesy strategiczne.

To właśnie dlatego profesor uważa, że największym zagrożeniem dla relacji obu państw nie jest sama pamięć historyczna, lecz polityczne i emocjonalne wykorzystywanie historii. Zwłaszcza gdy staje się ona narzędziem walki o poparcie wyborców.

Wołyń i polityka historyczna. Dlaczego emocje są dziś tak silne?

Jedna i druga strona zaczyna kwestie historyczne rozgrywać na swoim wewnętrznym polu, nie zauważając tego, że to rezonuje na zewnątrz i przynosi szkodę generalnie jednemu i drugiemu podmiotowi

– mówi ekspert.

Historia jest ważna i nie można jej przemilczać. Problem pojawia się wtedy, gdy zaczyna dominować nad współczesnymi wyzwaniami. Coraz częściej staje się elementem politycznej mobilizacji, a emocje związane z przeszłością przekładają się na ocenę bieżących wydarzeń.

Zełenski, UPA i polskie rozczarowanie. Czy relacje z Ukrainą wchodzą w nową fazę?

Dodatkowo napięcia podsycają media społecznościowe, w których dyskusje o relacjach polsko-ukraińskich szybko wymykają się merytorycznej debacie i zamieniają w wymianę oskarżeń. To z kolei sprzyja wzrostowi nieufności i utrwalaniu stereotypów po obu stronach granicy.

Najpierw polityka, potem pojednanie historyczne

Według prof. Zakrzewskiego doświadczenia innych państw pokazują, że trwałe pojednanie historyczne zwykle poprzedza porozumienie polityczne, a nie odwrotnie. Przykładem są powojenne relacje francusko-niemieckie, które zaczęły się odbudowywać dzięki wspólnym interesom politycznym i bezpieczeństwu.

Historyk przypomina, że także w innych przypadkach najpierw tworzono przestrzeń do współpracy, a dopiero później rozpoczynano proces wspólnego przepracowywania trudnej przeszłości. Bez woli współdziałania nawet najbardziej szczere gesty pojednania często okazują się niewystarczające.

Co dziś łączy Polskę i Ukrainę bardziej niż historia?

Podobnie powinno być dziś w przypadku Polski i Ukrainy. Zwłaszcza że oba kraje stoją przed wspólnymi wyzwaniami: wojną za wschodnią granicą, bezpieczeństwem regionu, odbudową Ukrainy i integracją milionów obywateli Ukrainy mieszkających w Polsce.

Jeśli chodzi o obecną sytuację i politykę bezpieczeństwa jednego i drugiego kraju, więcej nas łączy niż dzieli. I to powinno być dla nas priorytetem

– przekonuje prof. Zakrzewski.

W ocenie eksperta współpraca gospodarcza, bezpieczeństwo regionu i przyszła odbudowa Ukrainy są obszarami, które mogą stać się fundamentem dalszego zbliżenia. Warunkiem jest jednak prowadzenie dialogu i unikanie działań, które pogłębiają wzajemne urazy.

Przyszłość relacji Polski i Ukrainy zależy od dialogu

To właśnie tutaj kryje się odpowiedź na pytanie zawarte w tytule. Relacjom Polski i Ukrainy najbardziej zagraża dziś nie historia sama w sobie, ale podporządkowanie polityki emocjom historycznym. Przeszłości nie da się zmienić, ale można o niej rozmawiać. Znacznie trudniej odbudować zaufanie, jeśli bieżące interesy i wspólne bezpieczeństwo zostaną przesłonięte przez narastający konflikt pamięci.

Przyszłość relacji polsko-ukraińskich będzie zależeć nie tylko od tego, jak oba narody ocenią swoją historię, ale przede wszystkim od tego, czy potrafią wspólnie spojrzeć w przyszłość. W czasach wojny i rosnących zagrożeń geopolitycznych to właśnie dialog, a nie spór, może okazać się najważniejszym narzędziem budowania trwałego partnerstwa.

Autor:

Jacek Bańka

Komentarze (0)

Brak komentarzy

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

Historia kontra polityka. Co naprawdę zagraża relacjom Polski i Ukrainy?

Wojna nie zakończyła sporów o Wołyń i UPA

Relacje Polski i Ukrainy. Kto zyskuje na wzajemnych napięciach?

Wołyń i polityka historyczna. Dlaczego emocje są dziś tak silne?

Najpierw polityka, potem pojednanie historyczne

Co dziś łączy Polskę i Ukrainę bardziej niż historia?

Przyszłość relacji Polski i Ukrainy zależy od dialogu

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Tak Biała Gwiazda przywitała się z Ekstraklasą!

Studenci AGH wygrali Krakow Solar Boat Challenge 2026. Gratulacje!

Bruk-Bet już marzy o powrocie do Ekstraklasy. Na początek zwycięstwo

Kapitalne zwycięstwo Białej Gwiazdy po powrocie do Ekstraklasy!

82. rocznica akcji III Most. Muzeum Lotnictwa Polskiego wesprze wystawę w Zabawie

NADMORSKIE PERŁY LITWY WAKACJE NAD BAŁTYKIEM cz. 3

Ujanowice. XVII Galicyjski Konkurs Powożenia Zaprzęgami Konnymi

Bardzo stary Gródek. 690. urodziny małej miejscowości z piękną historią

Jak to ongiś bywało… Tak Gródek nad Dunajcem świętował 690. urodziny

Koniec utrudnień po wypadku na A4 przed węzłem Brzesko

Miesiąc utrudnień na ul. Łokietka. Zmienią się trasy autobusów

Czarownice, motyle i sól, która zbudowała Polskę. Zachwycająca Bochnia

Tłumy na Zakrzówku. Chętni czekali w kolejce nawet kilka godzin

Poważny wypadek w Budzowie. Cztery osoby pod opieką ratowników

Miłość wybrzmiała pod Wieżą. Tłumy na wyjątkowym koncercie w Krynicy

Koncert pod Wieżą w Krynicy-Zdrój

Dwa wypadki z udziałem motocyklistów w Małopolsce. Lądował śmigłowiec LPR

W Zakopanem uspokajają: wodę z kranu można pić bez obaw

Nieleczone może prowadzić do przedwczesnej śmierci

Kraków prof. Agnieszki Chłosty-Sikorskiej - Służba zdrowia - odc. 6. - Matka i dziecko. Jak Kraków uczył się nowoczesnej opieki

Historia kontra polityka. Co naprawdę zagraża relacjom Polski i Ukrainy?

Wojna nie zakończyła sporów o Wołyń i UPA

Relacje Polski i Ukrainy. Kto zyskuje na wzajemnych napięciach?

Wołyń i polityka historyczna. Dlaczego emocje są dziś tak silne?

Najpierw polityka, potem pojednanie historyczne

Co dziś łączy Polskę i Ukrainę bardziej niż historia?

Przyszłość relacji Polski i Ukrainy zależy od dialogu

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Tak Biała Gwiazda przywitała się z Ekstraklasą!

Studenci AGH wygrali Krakow Solar Boat Challenge 2026. Gratulacje!

Bruk-Bet już marzy o powrocie do Ekstraklasy. Na początek zwycięstwo

Kapitalne zwycięstwo Białej Gwiazdy po powrocie do Ekstraklasy!

82. rocznica akcji III Most. Muzeum Lotnictwa Polskiego wesprze wystawę w Zabawie

NADMORSKIE PERŁY LITWY WAKACJE NAD BAŁTYKIEM cz. 3

Ujanowice. XVII Galicyjski Konkurs Powożenia Zaprzęgami Konnymi

Bardzo stary Gródek. 690. urodziny małej miejscowości z piękną historią

Jak to ongiś bywało… Tak Gródek nad Dunajcem świętował 690. urodziny

Koniec utrudnień po wypadku na A4 przed węzłem Brzesko

Miesiąc utrudnień na ul. Łokietka. Zmienią się trasy autobusów

Czarownice, motyle i sól, która zbudowała Polskę. Zachwycająca Bochnia

Tłumy na Zakrzówku. Chętni czekali w kolejce nawet kilka godzin

Poważny wypadek w Budzowie. Cztery osoby pod opieką ratowników

Miłość wybrzmiała pod Wieżą. Tłumy na wyjątkowym koncercie w Krynicy

Koncert pod Wieżą w Krynicy-Zdrój

Dwa wypadki z udziałem motocyklistów w Małopolsce. Lądował śmigłowiec LPR

W Zakopanem uspokajają: wodę z kranu można pić bez obaw

Nieleczone może prowadzić do przedwczesnej śmierci

Kraków prof. Agnieszki Chłosty-Sikorskiej - Służba zdrowia - odc. 6. - Matka i dziecko. Jak Kraków uczył się nowoczesnej opieki

Kontakt

12 630 61 01

Wyślij wiadomość

Wyślij opinię