-
Eurazja pozostaje obszarem, na którym od dekad rozstrzygają się najważniejsze konflikty i rywalizacja mocarstw.
-
W Stanach Zjednoczonych trwa spór o to, czy utrzymać szerokie zaangażowanie w świecie, czy ograniczyć je i skupić się głównie na Chinach.
-
Iran po ostatnich ciosach koncentruje się przede wszystkim na przetrwaniu reżimu, a nie na odbudowie szerokich wpływów w regionie.
-
Wojna z Iranem może zachwiać relacjami USA z państwami arabskimi i pogłębić napięcia wewnątrz NATO.
- A
- A
- A
Czy wojna z Iranem osłabi NATO? Dr Marek Stefan o napięciach wokół USA i Bliskiego Wschodu
„Jeśli chodzi o Iran, w tej chwili najważniejszym celem jest przetrwanie reżimu” – mówił na antenie Radia Kraków dr Marek Stefan. W rozmowie o wojnie na Bliskim Wschodzie, pozycji Stanów Zjednoczonych i znaczeniu Eurazji tłumaczył, dlaczego konflikt z Iranem może mieć skutki daleko wykraczające poza sam region.Wojna z Iranem, przyszłość NATO i spór o rolę Stanów Zjednoczonych w świecie – to były główne wątki rozmowy z dr. Markiem Stefanem, zastępcą redaktora naczelnego magazynu „Układ Sił” i przedstawicielem Strategy and Future. Punktem wyjścia była książka Hala Brandsa Stulecie Eurazji, która opisuje, dlaczego właśnie ten obszar od dekad pozostaje centrum światowej rywalizacji.
Dlaczego Eurazja pozostaje najważniejszym obszarem rywalizacji
Jak tłumaczył dr Marek Stefan, spojrzenie na świat z perspektywy Eurazji wyrasta z klasycznej geopolityki anglosaskiej. Chodzi o sposób myślenia obecny od początku XX wieku, według którego to właśnie na tym obszarze rozstrzygają się losy największych mocarstw.
Gość Radia Kraków przypominał, że Eurazja to przestrzeń, gdzie koncentrują się ludność, gospodarka, przemysł, innowacje i wielkie centra cywilizacyjne. To właśnie dlatego – jak mówił – wpływy w Eurazji decydują o tym, które państwo może sięgnąć po dominującą pozycję w świecie albo skutecznie zablokować ambicje rywali.
W tej perspektywie Hal Brands opisuje jednocześnie stulecie Stanów Zjednoczonych i narastający nacisk ze strony państw, które chciałyby zmienić dotychczasowy porządek międzynarodowy. Chodzi przede wszystkim o Chiny, Rosję i Iran.
Spór w USA: prymat czy ograniczenie zaangażowania
Zdaniem dr. Stefana książka Brandsa jest nie tylko analizą geopolityczną, ale też głosem w amerykańskiej debacie o tym, jaką rolę USA powinny dziś odgrywać w świecie. Przez dekady Stany Zjednoczone budowały swoją pozycję poprzez obecność wojskową, polityczną i gospodarczą w trzech częściach Eurazji: w Europie, w Azji Wschodniej oraz na Bliskim Wschodzie.
Dziś – jak wskazywał rozmówca – w Ameryce ścierają się dwa podejścia. Jedno zakłada utrzymanie szerokiego zaangażowania i dalsze powstrzymywanie Chin, Rosji oraz Iranu. Drugie mówi, że USA nie mają już sił, by działać na tak wielu kierunkach jednocześnie i powinny wyraźniej skupić się na Chinach, zostawiając większą odpowiedzialność sojusznikom.
„Nie wiemy jeszcze, którą drogę Ameryka ostatecznie wybierze” – mówił dr Marek Stefan.
Jak podkreślał, napięcie między tymi dwiema koncepcjami dobrze widać również wokół Donalda Trumpa i jego otoczenia.
Wojna z Iranem i jej skutki dla regionu
W ocenie gościa Radia Kraków obecnym celem Iranu nie jest już szeroka projekcja siły w regionie, lecz przede wszystkim utrzymanie samego reżimu.
„Jeśli chodzi o Iran, w tej chwili najważniejszym celem jest przetrwanie reżimu” – mówił dr Stefan.
Zwracał uwagę, że Iran został w ostatnich latach wyraźnie osłabiony: przez sankcje, straty w sieci sojuszników i partnerów w regionie, a także przez wojnę z Izraelem i uderzenia na instalacje nuklearne. W tej sytuacji – jak ocenił – Teheran ma dziś znacznie węższe cele niż jeszcze kilka lat temu.
Jednocześnie dr Stefan podkreślał, że wejście Stanów Zjednoczonych w ten konflikt może oznaczać długofalowe koszty. W jego ocenie USA zostały wciągnięte w wojnę przez regionalnego partnera. „W tej chwili obserwujemy klasyczny entrapment” – mówił, wskazując na sytuację, w której słabszy sojusznik wciąga silniejsze państwo w konflikt na peryferyjnym obszarze.
Arabia Saudyjska, Emiraty i pytanie o bezpieczeństwo
Państwa Zatoki Perskiej przez lata budowały swój model bezpieczeństwa w ścisłej współpracy ze Stanami Zjednoczonymi. Zdaniem dr. Stefana obecna wojna może sprawić, że ten model zacznie być coraz częściej podawany w wątpliwość.
Państwa arabskie – jak zaznaczył – nie chciały tej wojny, a dziś same odczuwają jej skutki. To może skłonić je do stopniowego uniezależniania się od Waszyngtonu i szukania bardziej zróżnicowanych gwarancji bezpieczeństwa.
W tym sensie konflikt nie dotyczy wyłącznie Iranu i Izraela. Uderza też w układ, na którym przez lata opierała się stabilność regionu i swoboda strategicznych przepływów.
Rosja, Chiny i test dla NATO
Zdaniem naszego gościa, jeśli irański reżim przetrwa, więzi między Iranem, Rosją a Chinami mogą się jeszcze umocnić – zarówno w sferze bezpieczeństwa, jak i gospodarki.
Na tym tle wojna z Iranem staje się także próbą dla NATO. Rozmówca Radia Kraków zwracał uwagę, że naciski Donalda Trumpa na większe zaangażowanie sojuszników pokazują, jak napięte stają się dziś relacje transatlantyckie.
„Cała kadencja Donalda Trumpa będzie w cieniu pytania: kto kogo potrzebuje bardziej i na jakich zasadach” – oceniał dr Stefan.
Jego zdaniem gwałtowne ruchy polityczne mogą osłabiać spójność Sojuszu, a to z kolei może zostać wykorzystane przez Rosję.
Nasz gość:
Marek Stefan - doktor nauk o polityce i administracji. Zastępca redaktora naczelnego Układu Sił. Współpracownik think-tanku Strategy and Future.
Komentarze (1)
Najnowsze
-
17:38
Prezydencka Rada Nowych Mediów. „Trudno tych nominacji bronić”
-
17:23
Rozbiórka przy ul. Centralnej w Krakowie niebawem. Co z mieszkańcami?
-
16:40
Najnowsze dane o ruchu aut w Małopolsce. Zaskakująca sytuacja na Zakopiance
-
15:52
Jan Paweł II i archiwa krakowskiej kurii. Terlikowski: "Robiąc z papieża idola, nie pozwalamy opowiedzieć o nim w całości"
-
14:57
Badania niedźwiedzi w Tatrach. Niepokojące sygnały o kłusownictwie
-
14:48
Jolanta Budzowska: Jeżeli mamy na szali życie ludzkie, nie możemy być zbyt łagodni w swoich osądach
-
13:42
Serial "Madison". Historia miłości i straty
-
13:41
Uwaga na utrudnienia na małopolskich drogach i kolei!
-
13:20
Od stycznia znikną faktury uproszczone, czyli tzw. paragony z NIP-em
-
12:52
Głogoczów: ewakuacja szkoły po uszkodzeniu rury z gazem
-
12:52
Tarnów bez seniorów, ale z przyszłością. Juniorzy wchodzą na tor żużlowy
-
12:22
Kardynałowie w synagodze, Sharksi skazani, Konrad Berkowicz i Rosja. Co Wyczynem? Co Blamażem?
-
12:12
Akcja ratowania ruin zamku na Górze św. Marcina. Tarnowianie będą zbierać cegły
-
11:10
Szpitale powiatowe na granicy wydolności, będzie protest. „Na leczenie zostaje bardzo mało pieniędzy”
-
10:56
Zaskakujący ruch w Krakowie. Radna odchodzi z KO
-
10:29
Zielona energia w Przegini Duchownej. Odbył się finał Małopolskich Dni dla Klimatu
-
10:16
Szlachetna technika heliograwiury. "Wytrawiona historia" - reportaż Ewy Szkurłat
-
09:40
Tarnów chce rozładować korki na Narutowicza. Będą nowe pasy i światła