Badania prowadzili wspólnie naukowcy z Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, Instytutu Rybactwa Śródlądowego oraz Tatrzańskiego Parku Narodowego. Pierwsze wyniki opublikowano już w prestiżowym czasopiśmie Journal of Plankton Research.
– Spodziewaliśmy się poprawy jakości wody, ale nie przypuszczaliśmy, że nastąpi ona tak szybko i będzie tak wyraźna. To jeden z najbardziej zaskakujących wyników naszych badań – podkreśla prof. Mirosław Ślusarczyk z Zakładu Hydrobiologii Uniwersytetu Warszawskiego.
Ryby zmieniły naturalny ekosystem
Przez tysiące lat wysokogórskie jeziora Tatr były niemal pozbawione ryb. Dzięki niewielkiej ilości fosforu i innych substancji odżywczych rozwój glonów był ograniczony, a woda pozostawała wyjątkowo przejrzysta.
Naukowcy wskazują, że introdukowane pstrągi zaburzyły ten naturalny mechanizm. Ryby zwiększają ilość biogenów w jeziorze, zjadając owady pochodzące z lądu oraz zatrzymując składniki odżywcze, które w naturalnych warunkach opuszczałyby zbiornik wraz z owadami wodnymi. Dodatkowo ograniczają liczebność zooplanktonu filtrującego glony.
Przejrzystość wróciła, ale odbudowa ekosystemu potrwa
W latach 2021–2025 z Przedniego Stawu Polskiego odłowiono ponad 650 kilogramów pstrągów. Efekty okazały się bardzo wyraźne – poprawiła się przejrzystość wody, zwiększyła się liczebność części gatunków zooplanktonu, a fitoplankton zaczął rozwijać się na większych głębokościach.
Nie oznacza to jednak, że ekosystem całkowicie wrócił do stanu sprzed introdukcji ryb. Największe gatunki filtrującego zooplanktonu wciąż nie pojawiły się w jeziorze.
– Wyniki pokazują, że odbudowa ekosystemu przebiega etapami. Właściwości fizyczne jeziora mogą poprawiać się szybciej niż jego struktura biologiczna – zaznacza prof. Ślusarczyk.
Naukowcy chcą kontynuować odłowy
Badacze podkreślają, że całkowite usunięcie ryb pozwoliłoby sprawdzić, czy jezioro odzyska pełną, naturalną strukturę biologiczną. W większych tatrzańskich zbiornikach jest to jednak znacznie trudniejsze i może być prowadzone wyłącznie metodami mechanicznymi.
Naukowcy zapowiadają kontynuację badań. Ostrzegają również, że przerwanie odłowów mogłoby doprowadzić do szybkiego odbudowania populacji pstrągów, a w konsekwencji do ponownego pogorszenia przejrzystości wody.