Od Poznania do Budapesztu – krwawy rok 1956

Rok 1956 – wyraźny kryzys systemu narastający od śmierci Stalina oraz apogeum społecznych protestów lat 50. w Europie Środkowej. Od hasła „Chleba i wolności” podczas poznańskiego czerwcowego buntu, przez październikowy entuzjazm dla spodziewanych reform, po budapeszteńskie „Chodźmy za Polakami”. Dwie rewolucje i różne jej efekty. Dlaczego Polsce udało się uniknąć sowieckiej interwencji w tym czasie, a Węgrzy przegrali swoją rewolucję? O polskich i węgierskich buntach roku 1956 i odmiennej strategii rządzących w tych krajach, a także o efektach, które były skutkiem tych wydarzeń mówić będzie w programie w cyklu RK i IPN „Posłuchaj historii” historyk i politolog dr Michał Wenklar, zastępca dyrektora Oddziału IPN w Krakowie, wykładowca Akademii Ignatianum zajmujący się historią najnowszą, ze szczególnym uwzględnieniem wydarzeń 1956 roku. Program prowadzi Jolanta Drużyńska. Środa, 19 sierpnia godzina 21:05. Program także na YouTube Radia Kraków.

1.Manifestacja na ul. Czerwonej Armii (obecnie Święty Marcin)/AIPN 2. Spalony radziecki czołg T-34-85 na Corvin köz ( punkt oporu powstańców) w czasie rewolucji 1956 r / Wikipedia

5 marca 1953 zmarł Józef stali. Śmierć sowieckiego dyktatora zapoczątkowała obejmujący cały blok sowiecki proces nazywany odwilżą. W jej efekcie doszło do korekty metod sprawowania władzy przy zachowaniu najistotniejszych cech systemu totalitarnego. Przemiany zapoczątkowane po śmierci Stalina zostały wymuszone przez głęboką niewydolność systemu komunistycznego i doprowadzenie państw bloku wschodniego na skraj kryzysu gospodarczego grożącego wybuchem masowych protestów. „Odwilż” była więc sposobem ucieczki do przodu przed sytuacją, w której rozwój wypadków wymknął się komunistom spod kontroli. W bloku wschodnim odchodzenie od stalinizmu trwało już od 1953 roku ( protesty robotnicze w Berlinie i Pilźnie) w PRL „ odwilż” była jednak spóźniona . […]

Katalizatorem przemian w czasie „odwilży” stało się powstanie w Poznaniu w 1956. W czasie walk z broniącymi systemu formacjami zginęło 59 osób, a ponad 500 było rannych. Poznański Czerwiec był pierwszym tak głębokim przejawem kryzysu systemu od ustanowienia w Polsce totalitarnej władzy. [..]. Reakcją na bunt w Poznaniu była niespotykana fala aktywności społecznej. Przejawiała się ona w ogólnopolskim poparciu dla uczestników poznańskiego powstania i nawiązywania do niego jako symbolu wolnościowego, antysowieckiego i antykomunistycznego zrywu.

[…] Na szczytach władzy gorączkowo poszukiwano wyjścia z trudnej sytuacji. Coraz częściej powracało nazwisko Gomułki- sprowadzonego w trudnych latach wprowadzania systemu komunistycznego, teraz paradoksalnie uchodzącego za ofiarę systemu, który współtworzył . […] Na zmiany zachodzące w Polsce nerwowo zareagowała Moskwa, 19 października w dniu rozpoczęcia VIII Plenum KC PZPR na którym miały dokonać się istotne zmiany w Warszawie wylądowała – niespodziewana - delegacja sowiecka pod przewodnictwem Chruszczowa i z odziałem marsz. Iwana Koniewa głównodowodzącego wojsk Układu Warszawskiego

[…] W nocy z 18 na 19 października oddziały Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej które opuściły swoje garnizony na Dolnym Śląsku i Pomorzu, rozpoczęły marsz w kierunku Warszawy ruszyły także jednostki dowodzone przez oficerów radzieckich, podporządkowane ministrowi obrony narodowej marszałkowi Rokossowskiemu .

Październik w sferze społecznej był prawdziwą eksplozją aktywności, […] pojawiły się przejawy powszechnego entuzjazmu dla spodziewanych przemian, połączone z nastrojami antysowieckimi. [..] Komuniści świadomi, że udało się opanować sytuację w sferze politycznej zmierzali doi ponownego przejecie kontroli nad wydarzeniami w kraju

Czołgi na opustoszałym Placu Stalina w 1956 roku ( obecnie Plac Adama Mickiewicza) / Wikipedia

Powstanie węgierskie - spowodowany „odwilżą” bunt przeciwko stalinowskiej ekipie węgierskiej Partii Pracy, koordynowany przez reprezentującego „liberalne” skrzydło w partii Imre Nagya. Po ogłoszeniu przez Nagya, że Węgry występują z Układu Warszawskiego, w listopadzie wkroczyła armia sowiecka , która spacyfikowała kraj. W czasie powstania śmierć poniosło około 3 tysięcy osób lub więcej, ok. 20.tysięcy zostało rannych, a niemal 200 tysięcy uciekło z Węgier na Zachód.

Gomułka jednoznacznie poparł sowiecką agresję. Społeczeństwo polskie organizowało natomiast pomoc medyczną i charytatywną dla walczących Węgrów

„Odwilż” pod kontrolą w : Od Niepodległości do Niepodległości. Historia Polski 1918-1989” , Warszawa 2010

Budynek Radia Węgierskiego z wybitymi oknami podczas rewolucji w 1956 roku/ Wikipedia

Autor:

Jolanta Drużyńska

Komentarze (0)

Brak komentarzy

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

Od Poznania do Budapesztu – krwawy rok 1956

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Drewnicki rusza z kampanią. „Ambitny Kraków bliski ludziom” i zapowiedź likwidacji miejskiej gazety

Czy Mona Lisa miała miastenię?

Premier Donald Tusk obiecał pieniądze na metro w Krakowie i wsparł Monikę Piątkowską

Już 11 września VIII edycja koncertu „Wielki Rock dla Małych Serc” pod hasłem: „Bo wada serca nie kończy się z 18. rokiem życia”

SILENCE Music Festival już od 3 września w Krakowie i Balicach! „Festiwal muzyki klasycznej nie powinien zdarzać się obok rzeczywistości”

Karambol na autostradzie A4. Zderzyło się sześć samochodów

Kraków: decyzji środowiskowej dla dwóch ważnych tras nie będzie w sierpniu

Rowerem ze Szczawnicy do Czerwonego Klasztoru. A to dopiero początek

Więzienie za jazdę mimo zakazu. Rząd chce zaostrzyć kary dla pijanych kierowców

Nie tańcować po knajpach i wodę pić powoli. Na czym polega fenomen Szczawnicy?

Rafał Brzoska kontra Meta. Kto zatrzyma oszustów z Facebooka?

Widowisko słowno-muzyczne "Poezja witraży"

„Szczęście macha ogonem”, sztuka, psy i pomaganie.

Aleksandra Owca (Razem) o zmianach podatkowych: "Plasterek na otwarte złamanie"

Polski wieczór na Florydzie: Błysk debiutanta, potężna burza i decydujący cios Lewandowskiego

Rynek w Dąbrowie Tarnowskiej doceniony. Jest w finale prestiżowego konkursu

Historyczne derby Krakowa. Cracovia po raz pierwszy zagra z Wieczystą o ligowe punkty

Gorący czwartek zakończy się burzami i wyraźnym ochłodzeniem

Samochód leżał na boku na A4 przy węźle Tynieckim. Utrudnienia zakończone

Kraków prof. Agnieszki Chłosty-Sikorskiej - Służba zdrowia - odc. 10. - Na sygnale przez Kraków. Historia krakowskiego Pogotowia Ratunkowego

Od Poznania do Budapesztu – krwawy rok 1956

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Drewnicki rusza z kampanią. „Ambitny Kraków bliski ludziom” i zapowiedź likwidacji miejskiej gazety

Czy Mona Lisa miała miastenię?

Premier Donald Tusk obiecał pieniądze na metro w Krakowie i wsparł Monikę Piątkowską

Już 11 września VIII edycja koncertu „Wielki Rock dla Małych Serc” pod hasłem: „Bo wada serca nie kończy się z 18. rokiem życia”

SILENCE Music Festival już od 3 września w Krakowie i Balicach! „Festiwal muzyki klasycznej nie powinien zdarzać się obok rzeczywistości”

Karambol na autostradzie A4. Zderzyło się sześć samochodów

Kraków: decyzji środowiskowej dla dwóch ważnych tras nie będzie w sierpniu

Rowerem ze Szczawnicy do Czerwonego Klasztoru. A to dopiero początek

Więzienie za jazdę mimo zakazu. Rząd chce zaostrzyć kary dla pijanych kierowców

Nie tańcować po knajpach i wodę pić powoli. Na czym polega fenomen Szczawnicy?

Rafał Brzoska kontra Meta. Kto zatrzyma oszustów z Facebooka?

Widowisko słowno-muzyczne "Poezja witraży"

„Szczęście macha ogonem”, sztuka, psy i pomaganie.

Aleksandra Owca (Razem) o zmianach podatkowych: "Plasterek na otwarte złamanie"

Polski wieczór na Florydzie: Błysk debiutanta, potężna burza i decydujący cios Lewandowskiego

Rynek w Dąbrowie Tarnowskiej doceniony. Jest w finale prestiżowego konkursu

Historyczne derby Krakowa. Cracovia po raz pierwszy zagra z Wieczystą o ligowe punkty

Gorący czwartek zakończy się burzami i wyraźnym ochłodzeniem

Samochód leżał na boku na A4 przy węźle Tynieckim. Utrudnienia zakończone

Kraków prof. Agnieszki Chłosty-Sikorskiej - Służba zdrowia - odc. 10. - Na sygnale przez Kraków. Historia krakowskiego Pogotowia Ratunkowego

Kontakt

12 630 61 01

Wyślij wiadomość

Wyślij opinię