Radio Kraków
  • A
  • A
  • A
share

Sanacja – władza na własność

Choć na tle ówczesnych trendów ustrojowych w Europie, ustrój polityczny odrodzonego państwa polskiego przedstawiał się relatywnie dobrze, w praktyce szwankował. Kulejące instytucje państwowe próbował naprawić Marszałek Piłsudski, poprzez obalenie siłą legalnych władz i przejęcie władzy. Jakie były tego konsekwencje? O tym w programie IPN i RK "Pamięć Niepodległości" dyskutowali : historyk prof. Mariusz Wołos z Uniwersytetu Pedagogicznego i politolog dr. Maciej Zakrzewski z IPN Kraków i UPJPII. Program prowadziła Jolanta Drużyńska.

Plakat z okazji XX rocznicy odzyskania przez Polskę Niepodległości. Fot. Zbiory BN

 

II Rzeczpospolita, odrodzona w 1918 r. po 123-letniej niewoli, z trzech organizmów państwowych i z ogólnego powojennego niedostatku, zdołała dosyć szybko zbudować swoje struktury państwowe (Mała Konstytucja – 1919, Konstytucja Marcowa – 1921) i obronić je przed agresją Rosji bolszewickiej (bitwa warszawska – 1920).

Na tle tych trudnych warunków, a także na tle ówczesnych trendów ustrojowych w Europie (gdzie modelem referencyjnym był system III Republiki Francuskiej) ustrój polityczny nowego państwa przedstawiał się relatywnie dobrze. Ale, jak każda młoda demokracja, w praktyce szwankował.

Najważniejszą cechą owej praktyki ustrojowej lat 1919 – 1926 była niestabilność gabinetowa. Utrudniała ona prowadzenie spójnej polityki, wprowadzała w kraju chaos, torowała drogę do układów klientelistycznych, a dalej do korupcji.

Józef Piłsudski, który w pierwszych latach II RP był czołową osobistością polityczną w państwie, stał się potem zagorzałym krytykiem systemu. Od 1923 przeszedł na pozycje outsidera i powoli budował swój obóz polityczny, ustawiony na pozycjach ostrej krytyki systemu. W dużej mierze ta krytyka była uzasadniona. Problemem było tylko to, jak naprawić szwankujące instytucje.

Marszałek Piłsudski wybrał drogę naprawy poprzez obalenie siłą legalnych władz i przejęcie władzy. Zaś po zamachu majowym, chociaż powrót do parlamentarnych metod sprawowania władzy nie był wykluczony, zdecydował się na rządy pozaparlamentarne (1926 – 1930), a potem na rządy autorytarne (1930 – 1935).

 

Prezydent Ignacy Mościcki podpisuje konstytucję kwietniową 23 kwietnia 1935 Fot.https://pl.wikipedia.org/wiki/Konstytucja_kwietniowa

 

Po śmierci Piłsudskiego (maj1935) dziedzice jego politycznej schedy nie umieli wyjść z impasu. Kres temu porządkowi położyła dopiero podwójna agresja sąsiadów Polski w 1939 r.  

 

RG (IPN)

 

 

Audycja "Pamięć Niepodległości" realizowana jest w ramach projektu objętego Patronatem Narodowym Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy w Stulecie Odzyskania Niepodległości 

   

Wyślij opinię na temat artykułu

Najnowsze

  • 22:35

    Pendolino tak szybko jechało, że nie zatrzymało się na stacji w Tarnowie

  • 22:33

    Resovia - Wisła 1-1 , czyli stracone 2 punkty!

  • 18:53

    Szkolny Budżet Obywatelski w Krakowie po raz czwarty. Zgłoszono 332 projekty

  • 18:10

    Światowy Dzień Książki w Krakowie Mieście Literatury UNESCO

  • 18:04

    I liga piłki nożnej Resovia Rzeszów - Wisła Kraków. Transmisja w Radiu Kraków

  • 20:46

    Uwaga kierowcy - utrudnienia na obwodnicy Krakowa. Między węzłami Kraków Skawina a Kraków Południe w stronę Tarnowa… https://t.co/aWCDRAdztU

  • 18:19

    Kraków: prokuratura złożyła apelację od wyroku dla aktora Jerzego S. https://t.co/4IBqL4fLxF

  • 15:39

    #PomysłNaMajówkę w Bobowej. Choć Żydzi nie powrócili do miasteczka na stałe po II wojnie światowej, to jednak samo… https://t.co/KDQZOGN34I

  • 13:55

    RT @Kamil_Wszolek: Jak przygotować dziecko do życia w sieci? O tym porozmawiam dziś z Magdaleną Bigaj autorką książki "Wychowanie przy ekr…

  • 12:33

    W maju w Pobiedniku Wielkim startuje 60. Lot Południowo-Zachodniej Polski im. Franciszka Żwirki https://t.co/p8YpCu8qgJ

  • 11:03

    Utrudnienia na drodze wojewódzkiej 783. W Makowie w powiecie miechowskim doszło do zderzenia trzech samochodów: cię… https://t.co/vHPqQzgNvM

  • 10:11

    #RozmowaRadiaKraków @Lukasz_Kmita: Rozważam wydanie rozporządzenia ws. zakazu przebywania na terenach zagrożonych z… https://t.co/IK9DHSKekF

  • 09:44

    Pojawiło się nowe zapadlisko na os. Gaj w Trzebini https://t.co/S6agoI2Hw1

  • 09:21

    Utrudnienia na drodze wojewódzkiej 955. W Sułkowicach w powiecie myślenickim doszło do zderzenia dwóch samochodów o… https://t.co/2WKuvfJcrm

  • 08:54

    Piękna pogoda przyciągnęła w weekend turystów w Tatry. Ratownicy mieli ręce pełne roboty https://t.co/FkW6kCjZeH

  • 08:13

    RT @j_banka: Porannym gościem @RadioKrakow będzie dzisiaj małopolski wojewoda @Lukasz_Kmita @Malopolski_UW . Zapraszam o 8.16. https://t.co…

  • 07:56

    RT @BartMaziarz: Planowana przy @Grupa_Azoty spalarnia śmieci nie ma jeszcze decyzji środowiskowej, ale @GKadzielawski w rozmowie z @RadioK…

  • 07:27

    Synoptyk IMGW: początek tygodnia pochmurny i z deszczem https://t.co/txUCfQB0px

  • 18:05

    73 zakażenia koronawirusem; bez przypadków śmiertelnych osób z COVID-19 https://t.co/6G6r9bRt7B

  • 16:37

    Podhale: sezon pasterski uroczyście zainaugurowany; owce poświęcone https://t.co/blorc5sabb

Kontakt

Sekretariat Zarządu

12 630 61 01

Wyślij wiadomość

Dodaj pliki

Wyślij opinię