„Pan/Pani się na tym nie zna”. Co dzieje się z nami dzieje, gdy słyszymy krytykę?

Jedno zdanie potrafi uruchomić lawinę reakcji,: od wstydu, przez złość, aż po chęć ucieczki lub odpowiedź “pięknym za nadobne”. Neurobiologia i porozumienie bez przemocy podpowiadają jednak, że między bodźcem a reakcją istnieje przestrzeń. I to właśnie w niej zaczyna się wybór. O sposobach reakcji na niekomfortowe komunikaty Agnieszka Barańska rozmawia z Martą Kułagą, certyfikowaną trenerką nvc.

Słowo, które uruchamia alarm

Z pozoru niewinne zdanie: „pan/pani się na tym nie zna” może zostać odebrane przez nasz organizm jak realne zagrożenie. Choć nie zagraża życiu, uderza w coś bardzo podstawowego: poczucie wartości, kompetencji i przynależności. W takich momentach aktywuje się nasz system alarmowy, odpowiedzialny za wykrywanie niebezpieczeństwa.

Reakcja bywa natychmiastowa i automatyczna. Możemy zaatakować rozmówcę, wycofać się, zacząć się tłumaczyć albo nawet uderzyć w siebie, podważając własne kompetencje. Te mechanizmy nie pojawiają się przypadkowo, są efektem wyuczonych schematów reagowania, które kształtują się przez lata.

Automatyczne reakcje i ich źródła

Każdy bodziec uruchamia w naszym układzie nerwowym określoną ścieżkę. W uproszczeniu: coś się wydarza i natychmiast pojawia się reakcja. Wiele zależy od kontekstu. Od tego, kto mówi, w jakiej sytuacji i jak silne poczucie bezpieczeństwa mamy w danym momencie.

Silne emocje, takie jak wstyd czy lęk przed odrzuceniem, mogą sprawić, że tracimy zdolność adekwatnej oceny sytuacji. Zamiast odpowiedzieć na to, co naprawdę się dzieje, reagujemy tak, jakbyśmy stali w obliczu poważnego zagrożenia. Tymczasem często chodzi o różnicę zdań, perspektyw albo doświadczeń.

Zatrzymanie, które zmienia wszystko

Kluczowym momentem jest zatrzymanie, choćby na kilka sekund. To właśnie ono pozwala przejść od automatycznej reakcji do bardziej świadomej odpowiedzi. Pomocne może być nazwanie tego, co się w nas dzieje: „czuję wstyd”, „czuję złość”, „to mnie porusza”.

Nie chodzi o to, by od razu dzielić się tym z innymi. Czasem wystarczy krótkie, wewnętrzne zauważenie emocji. Taki moment świadomości daje sygnał układowi nerwowemu, że sytuacja została „zarejestrowana” i nie wymaga natychmiastowej obrony. Pomaga w tym również coś bardzo prostego — oddech.

Od reakcji do wyboru

Gdy pojawia się przestrzeń, możliwe staje się coś więcej niż odruch. Możemy zareagować z ciekawością zamiast atakiem: dopytać, co rozmówca ma na myśli, albo uznać, że stoi za tym inna perspektywa czy wiedza. Zamiast walczyć o rację, można spróbować zrozumieć różnicę.

To nie oznacza rezygnacji z własnego zdania. Raczej zaproszenie do dialogu, w którym obie strony mają znaczenie. Świadomość tego, co dzieje się w nas i w rozmowie, otwiera wachlarz możliwości. A to właśnie możliwość wyboru, czy odpowiemy impulsem, czy uważnością, okazuje się jednym z najważniejszych elementów empatycznej komunikacji.

Autor:

Agnieszka Barańska

Komentarze (0)

Brak komentarzy

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

„Pan/Pani się na tym nie zna”. Co dzieje się z nami dzieje, gdy słyszymy krytykę?

Słowo, które uruchamia alarm

Automatyczne reakcje i ich źródła

Zatrzymanie, które zmienia wszystko

Od reakcji do wyboru

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Spięty w wysokiej rozdzielczości.

Szczęście było blisko. Porażka hokeistów z Kazachstanem

Feniks. Potańcówki międzypokoleniowe, pierwszy w Krakowie striptiz i awantura w tle