Między pamięcią a wojną. Dziennikarz Radia Kraków z Kijowa: o trudnej historii, wdzięczności i walce o normalność

Jacek Bańka
O tym się mówi
Piątek, 2025.11.07

"Od kiedy przyjechałem, nie było ani jednej nocy bez alarmu bombowego. Kijów żyje w rytmie nalotów" - opowiada Rafał Nowak-Bończa, dziennikarz Radia Kraków, który pojechał do stolicy Ukrainy na zaproszenie Centrum Mieroszewskiego. Na antenie rozmawialiśmy też o marzeniu Ukraińców, żeby być częścią Zachodu i relacjach polsko-ukraińskich (ekshumacja ofiar rzezi wołyńskiej).

Kijów/ Fot. Pexels.

Ukraina konsekwentnie zbliża się do Zachodu - nowe członkostwo w sojuszu wojskowym to symboliczne, ale realne wzmocnienie relacji z Europą.
Nowe władze ukraińskiego IPN-u deklarują gotowość do rozmów o Wołyniu - to pierwszy od dawna sygnał otwarcia.
Polsko-ukraińskie relacje są napięte, ale nie wrogie - widać świadomość, że historia wymaga wspólnego przepracowania.
Społeczeństwo ukraińskie pozostaje propolskie i wdzięczne za pomoc, choć incydenty antypolskie są zauważane.

Posłuchaj rozmowy Jacka Bańki z Rafałem Nowakiem-Bończą.

Ukraina coraz bliżej Zachodu

Rafał Nowak-Bończa zwraca uwagę, że przystąpienie Ukrainy do Północnoeuropejskiego Sojuszu Połączonych Sił Ekspedycyjnych, choć symboliczne, ma duże znaczenie psychologiczne i polityczne. To kolejny krok w stronę Zachodu – kierunku, który Ukraińcy wybrali dawno i za który płacą ogromną cenę. Dziennikarz opowiada o Kijowie pełnym unijnych flag, o społecznym poczuciu przynależności do Europy i świadomości, że „ze Wschodu czeka tylko śmierć”.
Zwraca też uwagę na zmianę narracji: Ukraina nie jest już tylko biorcą pomocy, ale partnerem, który ma własne doświadczenie, technologie i wiedzę wojenną, bezcenne dla Zachodu.

Ukraińskie miasto, które zarabia na wojnie

Ukraina nie jest Kopciuszkiem. Ma 10 lat doświadczenia skutecznej walki z Rosją, własne technologie, rozbudowany przemysł zbrojeniowy. To nie jest tak, że Zachód daje, a Ukraina tylko bierze

- mówi Rafał Nowa-Bończa.

W rozmowie pojawia się temat długo blokowanych ekshumacji ofiar rzezi wołyńskiej. Nowak-Bończa relacjonuje spotkania z nowym szefem ukraińskiego IPN-u, Ołeksandrem Ałfiorowem, który zapowiada zmianę podejścia: brak blokad wobec polskich wniosków, gotowość do rozmowy o Wołyniu i współpracy z Polakami. Ma powrócić Polsko-Ukraińskie Forum Historyków - to pierwsze od dawna konkretne sygnały, że dialog może się realnie rozpocząć.

Ałfiorow powiedział, że Polska i Ukraina to już na tyle duże narody, że jakoś muszą sobie z tym poradzić. Zapewnił wprost, że ukraiński IPN nie będzie blokować żadnych polskich wniosków o ekshumacje

- dodaje rozmówca.

Michał Olszewski: "Polacy chcą spokoju. Cierpienia Ukraińców poruszają tylko garstkę zapaleńców"

Polityka i pamięć – chłodny realizm

Dziennikarz przyznaje, że relacje między Warszawą a Kijowem ochłodziły się, ale podkreśla, że z ukraińskiej perspektywy nie są one złe. Polscy politycy są dobrze oceniani, a strona ukraińska rozumie, że trzeba podjąć temat Wołynia, żeby nie dopuścić do dalszego pogorszenia nastrojów.
Zarówno w rozmowach z dyplomatami, jak i urzędnikami widać świadomość, że wspólna historia wymaga otwartego przepracowania - także w trudnych momentach wojny.

Władze Ukrainy zauważyły, że w sprawie Wołynia trzeba coś zrobić, żeby sytuacja przestała się pogarszać. Wydaje mi się, że jest wola działania, nie tylko słowa

- uważa Nowak-Bończa.

Nowak-Bończa opisuje, jak Ukraińcy reagują na polskie dyskusje i incydenty wokół Wołynia, (chociażby transparenty kibiców Legii podczas meczu z Szachtarem w Krakowie). Wielu zwykłych Ukraińców wciąż nie wie o tamtych wydarzeniach, to nie jest temat obecny w szkołach. Jednak w społeczeństwie dominuje wdzięczność wobec Polski za pomoc po wybuchu wojny. Dziennikarz przywołuje słowa Wołodymyra Szejki z Instytutu Ukraińskiego: niechęć czy wrogość w Polsce jest tu odbierana nie ze złością, lecz z żalem. Ukraińcy wiedzą, że ich droga do Europy prowadzi przez Polskę:

Nasi ukraińscy sąsiedzi, nasze nacjonalistyczne demony

Edukacja, historia i odpowiedzialność

W Ukrainie wciąż brakuje edukacji o rzezi wołyńskiej. Nowak-Bończa zauważa, że tylko historycy czy elity intelektualne znają ten temat, a powszechna świadomość dopiero się budzi. Zadanie odbudowy pamięci i dialogu spoczywa dziś na historykach, bo „politycy tego nie zrobią”. Ukraińscy rozmówcy przypominają też, że historia jest złożona: także strona polska ma swoje trudne karty, co pokazuje, jak delikatnej pracy wymaga pojednanie.

Jest zgoda na przeprowadzenie ekshumacji ofiar rzezi wołyńskiej. „Byłbym tu ostrożny” – mówi b. ambasador RP w Ukrainie

W szkołach nigdy nie uczono o tym, co na Wołyniu zrobiła UPA. To zadanie dla historyków, którzy muszą wypracować model rozmowy

- uważa Nowak-Bończa.

Opisuje też miasto żyjące w stanie ciągłego napięcia - codzienne alarmy bombowe, zniszczenia, ale też szybkie tempo odbudowy i niezwykłą determinację mieszkańców. Życie toczy się między kawiarniami a ruinami, w cieniu ryzyka i niepewności jutra:

Od kiedy przyjechałem, nie było ani jednej nocy bez alarmu bombowego. Kijów żyje w rytmie nalotów.

Dzień Niepodległości Ukrainy: wolna i demokratyczna jest niezbędna również nam, Polakom

Autor:

Jacek Bańka

Komentarze (0)

Brak komentarzy

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

Między pamięcią a wojną. Dziennikarz Radia Kraków z Kijowa: o trudnej historii, wdzięczności i walce o normalność

Ukraina coraz bliżej Zachodu

Polityka i pamięć – chłodny realizm

Edukacja, historia i odpowiedzialność

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Rusza rozbudowa Sądeckiego Hospicjum. Będzie więcej miejsc dla chorych

Drogi remont drogi. Wierzchosławice muszą zapłacić duże odszkodowanie

Potrzeba 795 mln zł na budowę kampusu Akademii Muzycznej. Kraków prosi o wsparcie premiera i Sejm

Spór o przyszłość Rybitw. Eskpert: "przedsiębiorcy żyją w permanentnej niepewności"

Podwyżka w krakowskiej izbie wytrzeźwień. Polacy płacą niechętnie, cudzoziemcy za to od razu

Dzik jest dziki, ale boi się hałasu. W Wieliczce pójdą w ruch pistolety hukowe

Wieczysta Kraków rozstaje się z Zondacrypto

Jazz bez kompromisów w Radiu Kraków. Koncert Marceliny Gawron i Dominika Wani

Z czego Kraków sfinansuje referendum? Urzędnicy już to wiedzą

Zegar Atmosfery znów w Krakowie. Pokazuje stan powietrza i klimatu

Krakowska adwokatka z zarzutami w śledztwie ws. pseudokibiców Cracovii

Krystyna Zachwatowicz-Wajda zostanie honorową obywatelką Krakowa

Dług ekologiczny rośnie? Klimatolog o stanie planety

Zakopane likwiduje dwa oddziały przedszkolne. Decyzja jednogłośna

Sprytne niedźwiedzie kontra sprytne kontenery. Nowe rozwiązanie w Zakopanem

Wybuch gazu zniszczył zaplecze klubu. Lubań Maniowy i sympatycy proszą o wsparcie

70 lat Piwnicy pod Baranami. Fenomen, który nie przemija

Będą zmiany zasad dla rad dzielnic? W tle sprawa skazanego radnego

Wiosna w Sądeckim Parku Etnograficznym

Radny i urzędnik w jednej osobie? Kraków apeluje o zmiany w prawie

Między pamięcią a wojną. Dziennikarz Radia Kraków z Kijowa: o trudnej historii, wdzięczności i walce o normalność

Ukraina coraz bliżej Zachodu

Polityka i pamięć – chłodny realizm

Edukacja, historia i odpowiedzialność

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Rusza rozbudowa Sądeckiego Hospicjum. Będzie więcej miejsc dla chorych

Drogi remont drogi. Wierzchosławice muszą zapłacić duże odszkodowanie

Potrzeba 795 mln zł na budowę kampusu Akademii Muzycznej. Kraków prosi o wsparcie premiera i Sejm

Spór o przyszłość Rybitw. Eskpert: "przedsiębiorcy żyją w permanentnej niepewności"

Podwyżka w krakowskiej izbie wytrzeźwień. Polacy płacą niechętnie, cudzoziemcy za to od razu

Dzik jest dziki, ale boi się hałasu. W Wieliczce pójdą w ruch pistolety hukowe

Wieczysta Kraków rozstaje się z Zondacrypto

Jazz bez kompromisów w Radiu Kraków. Koncert Marceliny Gawron i Dominika Wani

Z czego Kraków sfinansuje referendum? Urzędnicy już to wiedzą

Zegar Atmosfery znów w Krakowie. Pokazuje stan powietrza i klimatu

Krakowska adwokatka z zarzutami w śledztwie ws. pseudokibiców Cracovii

Krystyna Zachwatowicz-Wajda zostanie honorową obywatelką Krakowa

Dług ekologiczny rośnie? Klimatolog o stanie planety

Zakopane likwiduje dwa oddziały przedszkolne. Decyzja jednogłośna

Sprytne niedźwiedzie kontra sprytne kontenery. Nowe rozwiązanie w Zakopanem

Wybuch gazu zniszczył zaplecze klubu. Lubań Maniowy i sympatycy proszą o wsparcie

70 lat Piwnicy pod Baranami. Fenomen, który nie przemija

Będą zmiany zasad dla rad dzielnic? W tle sprawa skazanego radnego

Wiosna w Sądeckim Parku Etnograficznym

Radny i urzędnik w jednej osobie? Kraków apeluje o zmiany w prawie

Kontakt

12 630 61 01

Wyślij wiadomość

Wyślij opinię