Jako ssaki wyróżniamy się dwiema kluczowymi cechami uzębienia: heterodontyzmem i difiodontyzmem. Heterodontyzm oznacza, że nasze zęby nie są jednakowe. Różnią się nie tylko wielkością, ale przede wszystkim kształtem i funkcją. Siekacze i kły służą do odgryzania kawałków pokarmu. Z kolei zęby przedtrzonowe i trzonowe znajdujące się głębiej w jamie ustnej odpowiadają za jego rozdrabnianie i miażdżenie. To zróżnicowanie jest jednym z powodów, dla których możemy spożywać wachlarz pokarmów. Drugą charakterystyczną cechą jest difiodontyzm, czyli fakt, że nasze uzębienie zmienia się w ciągu życia. Najpierw pojawiają się zęby mleczne, których mamy dwadzieścia. Z czasem wypadają, ustępując miejsca zębom stałym, tych standardowo jest trzydzieści dwa. Zęby mleczne pełnią bardzo ważną funkcję. Są przystosowane do okresu niemowlęcego. Ich budowa sprawia, że nie powodują uszkodzeń podczas karmienia. Mają też krótsze korzenie, co ułatwia ich naturalne wypadanie. Mniejsza liczba zębów mlecznych wynika z prostego faktu: dziecięca twarzoczaszka jest mniejsza niż u dorosłych. Wraz z rozwojem rośnie przestrzeń w jamie ustnej, co umożliwia pojawienie się większej liczby zębów stałych.
- A
- A
- A
Co mówią o nas zęby? Korepetycje z edukacji zdrowotnej. Lekcja 25
Rzadko zastanawiamy się, jak wiele o naszym pochodzeniu i biologii zdradza uzębienie. Różnorodność kształtów zębów, ich wymiana w dzieciństwie, a nawet brak ósemek u części osób, ma swoje korzenie w ewolucji i budowie ludzkiego organizmu. Więcej o roli zębów opowiedział nasz ekspert Jakub Kręgiel, nauczyciel biologii w V LO w Krakowie, w kolejnym odcinku z cyklu "Korepetycje z edukacji zdrowotnej".
Najwięcej emocji budzą jednak zęby mądrości, czyli popularne ósemki. Te ostatnie zęby trzonowe nie mają nic wspólnego z inteligencją, choć ich nazwa może sugerować coś innego. W rzeczywistości są one ciekawym przykładem zmian ewolucyjnych. Nie każdy z nas posiada komplet czterech ósemek. Co więcej, u części osób nie pojawiają się one w ogóle i nie wynika to z zabiegów stomatologicznych, lecz z genetyki. To efekt stopniowego zwężania się szczęki i żuchwy w toku ewolucji. Nasza dieta zmieniła się, przetwarzamy jedzenie inaczej niż nasi przodkowie, więc tak rozbudowane uzębienie przestało być konieczne. Brak miejsca w jamie ustnej sprawia, że ósemki często wyrzynają się pod złym kątem, naciskają na sąsiednie zęby i prowadzą do stanów zapalnych. To właśnie dlatego ich usuwanie jest dziś jednym z najczęstszych zabiegów stomatologicznych.
Jeszcze ciekawiej robi się, gdy spojrzymy na uzębienie naszych przodków. Analizy antropologiczne pokazują, że dawniej ludzie mieli większe szczęki, które mogły pomieścić więcej zębów. W skrajnych przypadkach pojawiały się nawet tzw. dziewiątki, dodatkowe zęby trzonowe. Dziś to rzadkość, ale zdarzają się osoby, u których takie zęby występują i nie powodują żadnych problemów. To swoisty ślad dawnych etapów ewolucji, dowód na to, jak bardzo zmieniła się nasza anatomia.
Korepetycje z edukacji zdrowotnej na antenie Radia Kraków w każdą środę o godzinie 9:20.
Komentarze (2)
Najnowsze
-
21:50
Wielu szczęśliwców już kupiło wymarzone lektury, inni wciąż nie mają dość...
-
18:36
Prof. Łukasz Gaweł: Największą chorobą instytucji kultury jest serwilizm i absurdalna hierarchia
-
17:29
"Primetime" Lance'a Oppenheima
-
16:57
Galeria Krakowska będzie zamknięta także w sobotę. Niektóre sklepy mogą jednak działać
-
16:38
"Pięciu Franciszków": Najpierw były podcasty Radia Kraków, teraz przyszedł czas na wyjątkową książkę
-
16:32
33. Festiwal Etiuda&Anima - ogłaszamy program!
-
16:19
"Pani Basia poważnie traktowała młodych czytelników". Barbara Gawryluk i jej książki dla dzieci
-
16:18
Nowe mieszkania z czynszem 26 zł od metra. Dlaczego część chętnych zrezygnowała?
-
16:03
20-miesięczna dziewczynka ze złamaniami i krwiakami. Sprawa pary z Nowego Sącza trafiła do sądu
-
15:19
Pijany kierowca uciekał przed policją. Pościg zakończył się w rowie
-
14:44
Nietypowe spotkanie w Krakowie. Kobieta z córką znalazły chorego jenota
-
14:36
Wszystkie twarze Anny Jagiellonki. Wyjątkowa wystawa na Wawelu
-
14:20
Przez ponad 200 lat uważano go za kopię. Sensacyjne odkrycie na Wawelu
-
13:06
Dyrektorka Centrum Kultury w Krynicy do odwołania. Burmistrz zapowiada zawiadomienie do prokuratury
-
10:45
Kraków prof. Agnieszki Chłosty-Sikorskiej - Służba zdrowia - odc. 19 - Rydygier. Szpital, na który Nowa Huta musiała poczekać
-
15:05
Przebarwienia – dlaczego tak trudno się ich pozbyć?