Jako ssaki wyróżniamy się dwiema kluczowymi cechami uzębienia: heterodontyzmem i difiodontyzmem. Heterodontyzm oznacza, że nasze zęby nie są jednakowe. Różnią się nie tylko wielkością, ale przede wszystkim kształtem i funkcją. Siekacze i kły służą do odgryzania kawałków pokarmu. Z kolei zęby przedtrzonowe i trzonowe znajdujące się głębiej w jamie ustnej odpowiadają za jego rozdrabnianie i miażdżenie. To zróżnicowanie jest jednym z powodów, dla których możemy spożywać wachlarz pokarmów. Drugą charakterystyczną cechą jest difiodontyzm, czyli fakt, że nasze uzębienie zmienia się w ciągu życia. Najpierw pojawiają się zęby mleczne, których mamy dwadzieścia. Z czasem wypadają, ustępując miejsca zębom stałym, tych standardowo jest trzydzieści dwa. Zęby mleczne pełnią bardzo ważną funkcję. Są przystosowane do okresu niemowlęcego. Ich budowa sprawia, że nie powodują uszkodzeń podczas karmienia. Mają też krótsze korzenie, co ułatwia ich naturalne wypadanie. Mniejsza liczba zębów mlecznych wynika z prostego faktu: dziecięca twarzoczaszka jest mniejsza niż u dorosłych. Wraz z rozwojem rośnie przestrzeń w jamie ustnej, co umożliwia pojawienie się większej liczby zębów stałych.
- A
- A
- A
Co mówią o nas zęby? Korepetycje z edukacji zdrowotnej. Lekcja 25
Rzadko zastanawiamy się, jak wiele o naszym pochodzeniu i biologii zdradza uzębienie. Różnorodność kształtów zębów, ich wymiana w dzieciństwie, a nawet brak ósemek u części osób, ma swoje korzenie w ewolucji i budowie ludzkiego organizmu. Więcej o roli zębów opowiedział nasz ekspert Jakub Kręgiel, nauczyciel biologii w V LO w Krakowie, w kolejnym odcinku z cyklu "Korepetycje z edukacji zdrowotnej".
Najwięcej emocji budzą jednak zęby mądrości, czyli popularne ósemki. Te ostatnie zęby trzonowe nie mają nic wspólnego z inteligencją, choć ich nazwa może sugerować coś innego. W rzeczywistości są one ciekawym przykładem zmian ewolucyjnych. Nie każdy z nas posiada komplet czterech ósemek. Co więcej, u części osób nie pojawiają się one w ogóle i nie wynika to z zabiegów stomatologicznych, lecz z genetyki. To efekt stopniowego zwężania się szczęki i żuchwy w toku ewolucji. Nasza dieta zmieniła się, przetwarzamy jedzenie inaczej niż nasi przodkowie, więc tak rozbudowane uzębienie przestało być konieczne. Brak miejsca w jamie ustnej sprawia, że ósemki często wyrzynają się pod złym kątem, naciskają na sąsiednie zęby i prowadzą do stanów zapalnych. To właśnie dlatego ich usuwanie jest dziś jednym z najczęstszych zabiegów stomatologicznych.
Jeszcze ciekawiej robi się, gdy spojrzymy na uzębienie naszych przodków. Analizy antropologiczne pokazują, że dawniej ludzie mieli większe szczęki, które mogły pomieścić więcej zębów. W skrajnych przypadkach pojawiały się nawet tzw. dziewiątki, dodatkowe zęby trzonowe. Dziś to rzadkość, ale zdarzają się osoby, u których takie zęby występują i nie powodują żadnych problemów. To swoisty ślad dawnych etapów ewolucji, dowód na to, jak bardzo zmieniła się nasza anatomia.
Korepetycje z edukacji zdrowotnej na antenie Radia Kraków w każdą środę o godzinie 9:20.
Komentarze (2)
Najnowsze
-
13:03
Groźne znalezisko pod Wieliczką. Pocisk moździerzowy 10 metrów od drogi
-
12:11
Zakopane staje w obronie górali. Rada miasta przyjęła specjalną rezolucję
-
11:29
CBŚP z Nowego Sącza udaremniło plan zabójstw. Na celowniku żona, policjanci i sędzia
-
11:19
Coraz więcej turystów i kamperów w Oświęcimiu. Może pojawić się dodatkowa opłata
-
10:43
Wisła Kraków gorączkowo szuka następcy Sáncheza. Czy wróci temat napastnika Puszczy?
-
10:37
Wiadomość SMS od urzędu? To może być oszustwo
-
10:11
Bezrobotnych w Krakowie przybywa. Jednocześnie rosną wynagrodzenia
-
09:51
Mariusz Krystian (PiS) o szczekaniu posłanki w Sejmie: widziałem gorsze zachowanie
-
09:43
Łukasz Wantuch chce zmian w zbieraniu podpisów. Sam nie zebrał ich dość, by wystartować w wyborach
-
07:27
Miliony wyświetleń i oskarżenia o nazizm. Co naprawdę wydarzyło się na wiecu AfD?
-
06:45
Tenisowa katastrofa Igi Świątek w Nowym Jorku!
-
06:32
Nadchodzi ocieplenie, temperatura sięgnie 30 stopni
-
21:11
Tatry słowackie: odnaleziono ciało 27-letniego polskiego turysty
-
20:18
Mentzen odwołuje Bocheńczaka po problemach z rejestracją. „Nie mogę nie wyciągnąć konsekwencji”
-
19:28
Poszukiwania 27-letniego turysty w Tatrach
-
18:42
Wisła traci gwiazdę za 300 tys. euro. Właściciel Pogoni odpowiada na zarzuty Jarosława Królewskiego
-
15:05
Białaczka, z którą można żyć
-
10:45
Kraków prof. Agnieszki Chłosty-Sikorskiej - Służba zdrowia - odc. 12 - Św. Łazarz – serce krakowskiej medycyny