Zwerbowany w sieci. Na wojnę z Europą Kreml wysyła "jednorazowego szpiega"

Nie musi być lojalny, informacja dla kogo pracuje nie jest mu też potrzebna; bywa, że ma kryminalną przeszłość; jest sfrustrowany, jego największą zaletą jest jednorazowość. Kto to? Nowy typ szpiega, którego werbuje się w internecie. Kreml coraz częściej wysyła go na wojnę z Europą - o tym rozmawialiśmy w Radiu Kraków z dr. Arkadiuszem Nyzio z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Zdjęcie ilustracyjne/ Fot. Pexels.

„Jednorazowi szpiedzy” to nowy model agentury — przypadkowe osoby używane przez obce służby do prostych operacji.
Zjawisko ma charakter systemowy i jest częścią strategii wojny hybrydowej prowadzonej przez Kreml.
Werbunek odbywa się online, często przez fora przestępcze lub komunikatory, a uczestnicy nie znają prawdziwego zleceniodawcy.
Kontrwywiad ma ograniczone możliwości działania, bo brak tradycyjnej struktury agenturalnej uniemożliwia klasyczne rozpracowanie siatki.
Edukacja i świadomość społeczna są kluczowe dla obrony przed manipulacją i werbunkiem — „kontrwywiad zaczyna się w domu”.

Posłuchaj rozmowy Piotra Łęgowskiego z Arkadiuszem Nyzio.

Dr Arkadiusz Nyzio z Katedry Bezpieczeństwa Narodowego UJ wyjaśnia koncepcję „jednorazowych szpiegów” (disposable spies) - nowego modelu działań wywiadowczych wykorzystywanych w wojnie hybrydowej. Zjawisko to, jego zdaniem, jest elementem świadomej i systemowej strategii Kremla wymierzonej w państwa NATO i wspierające Ukrainę.

Coraz częściej mamy do czynienia z osobami zwerbowanymi przez internet, które nie do końca mają świadomość, dla kogo pracują i podejmują próby realizacji tego typu działań za obietnicę bardzo marnej gratyfikacji finansowej

- tłumaczy dr Nyzio.

Jak dzisiaj szuka się agentów? "Żaden kraj w historii nie poszedł na wojnę z powodu działań szpiegowskich"

Gość Radia Kraków dodaje, że po agresji Rosji na Ukrainę w 2022 roku nastąpił gwałtowny wzrost liczby przypadków szpiegostwa w Polsce i regionie. Analiza tych incydentów wykazała nowy wzorzec - przypadkowe osoby wykonujące zlecenia o charakterze wywiadowczym lub sabotażowym. Ten typ agentury różni się od klasycznego szpiegostwa, opartego na profesjonalizmie, ideologii i lojalności.

Badacz wyjaśnia, że werbowani przez rosyjskie służby ludzie to często osoby z marginesu społecznego — sfrustrowane, wykluczone, czasem z przeszłością kryminalną. Bywają rekrutowani przez komunikatory i fora internetowe, niekiedy w miejscach związanych z przestępczością internetową. Nie mają żadnych kompetencji wywiadowczych — to ich jednorazowość stanowi „zaletę” z punktu widzenia organizatorów operacji.

Rosyjskie prowokacje i wojna hybrydowa. Prokurator Kosmaty: To klasyczny przykład zastraszania

Dlaczego kontrwywiad ma z tym problem?

Nie da się monitorować całego internetu non stop. Kiedy taką osobę złapiemy, ona zazwyczaj niczego nie wie. Ktoś jej obiecał setki dolarów za zamontowanie, na przykład, kamery w lesie.

- mówi Nyzio.

Zjawisko jednorazowych szpiegów jest szczególnie trudne do zwalczania, ponieważ osoby te nie znają struktury, hierarchii ani tożsamości zleceniodawców. Rekrutacja odbywa się anonimowo w sieci, nierzadko przez pośredników. Brak fizycznego kontaktu i środków łączności typowych dla klasycznego szpiegostwa utrudnia działania kontrwywiadu. Nyzio zwraca też uwagę na ograniczone zasoby i finansowanie polskich służb.

Ekspert apeluje o edukację społeczną i wzmacnianie odporności informacyjnej Polaków. Zauważa, że zjawisko nie może być zwalczane wyłącznie metodami operacyjnymi, lecz wymaga budowania świadomości obywateli o ryzykach manipulacji i rekrutacji online. Docenia przy tym rolę mediów w informowaniu o zagrożeniach:

Dobry kontrwywiad zaczyna się w domu. Brakuje nam szeroko zakrojonej operacji informacyjnej ze strony władz.

Jak sami zwiększamy w sieci zasięgi Kremla. "Działania Rosji nakładają się na aktywność polskich użytkowników"

Rosyjskie strategie i potencjał wewnętrznej destabilizacji

Jednym z elementów działania jednorazowych szpiegów jest nakręcanie emocji, wywoływanie w społeczeństwie przekonania, że nie jest jasne, kto jest tym dobrym, a kto złym

- tłumaczy dr Nyzio.

I zauważa, że Rosja instrumentalizuje zjawiska społeczne i medialne, by pogłębiać podziały w państwach europejskich. Celem jest wytworzenie chaosu informacyjnego i podważenie solidarności z Ukrainą. Przykładem są operacje, w których rekrutowani są Ukraińcy — co ma tworzyć złudzenie, że wsparcie dla Ukrainy jest sprzeczne z polskim interesem.

Rosyjskie cyberataki - kto broni się najskuteczniej? Polska lokalna może przegrać tę wojnę

Autor:

Piotr Łęgowski

Komentarze (1)

gosc

2025-11-08

druga strona niedouczony ekspercie robi to samo.

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

Zwerbowany w sieci. Na wojnę z Europą Kreml wysyła "jednorazowego szpiega"

Dlaczego kontrwywiad ma z tym problem?

Rosyjskie strategie i potencjał wewnętrznej destabilizacji

Komentarze (1)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Piosenki, które nie chcą się spieszyć. Basia Stępniak-Wilk o swojej najnowszej płycie

Grand Prix jubileuszowej Tarnowskiej Nagrody Filmowej dla Agnieszki Holland

Kraków zbiera nasiona starych i wyjątkowych drzew. To żywy bank genów

Wypadek w Inwałdzie, dachował samochód

Mundur, krok i precyzja. Pod Tatrami prezentowały się klasy mundurowe

Po roku remontu Baszta Kowalska znów otwarta. Można zajrzeć do wnętrza sądeckiej historii

Choroby jelita grubego - zapytaj sam

Otwarcie Baszty Kowalskiej w Nowym Sączu

Łapki, serca i korony. Dzieci ozdobiły nową kociarnię w tarnowskim Azylu

Śnieg w partiach szczytowych i śliskie szlaki. TPN apeluje o ostrożność

Artyści zbulwersowani wypowiedzią Sławomira Mentzena. "Zamknij mordę i do roboty"

"Byłem bardzo dumny"-Wojciech Fibak o meczu: Świątek - Linette

Wielki sukces Mai Chwalińskiej na French Open! Polka w 4. rundzie!

Polska turystka zginęła w Parku Narodowym Słowacki Raj

Rząd przyjął projekt ustawy o zabezpieczeniu socjalnym osób wykonujących zawód artystyczny

Poważny wypadek na Zakopiance w Gaju. Jedna osoba ranna

Marek Kondrat uhunorowany podczas 40. Tarnowskiej Nagrody Filmowej

Radosław Fronc: Kraków kulinarną stolicą Polski

Zwerbowany w sieci. Na wojnę z Europą Kreml wysyła "jednorazowego szpiega"

Dlaczego kontrwywiad ma z tym problem?

Rosyjskie strategie i potencjał wewnętrznej destabilizacji

Komentarze (1)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Piosenki, które nie chcą się spieszyć. Basia Stępniak-Wilk o swojej najnowszej płycie

Grand Prix jubileuszowej Tarnowskiej Nagrody Filmowej dla Agnieszki Holland

Kraków zbiera nasiona starych i wyjątkowych drzew. To żywy bank genów

Wypadek w Inwałdzie, dachował samochód

Mundur, krok i precyzja. Pod Tatrami prezentowały się klasy mundurowe

Po roku remontu Baszta Kowalska znów otwarta. Można zajrzeć do wnętrza sądeckiej historii

Choroby jelita grubego - zapytaj sam

Otwarcie Baszty Kowalskiej w Nowym Sączu

Łapki, serca i korony. Dzieci ozdobiły nową kociarnię w tarnowskim Azylu

Śnieg w partiach szczytowych i śliskie szlaki. TPN apeluje o ostrożność

Artyści zbulwersowani wypowiedzią Sławomira Mentzena. "Zamknij mordę i do roboty"

"Byłem bardzo dumny"-Wojciech Fibak o meczu: Świątek - Linette

Wielki sukces Mai Chwalińskiej na French Open! Polka w 4. rundzie!

Polska turystka zginęła w Parku Narodowym Słowacki Raj

Rząd przyjął projekt ustawy o zabezpieczeniu socjalnym osób wykonujących zawód artystyczny

Poważny wypadek na Zakopiance w Gaju. Jedna osoba ranna

Marek Kondrat uhunorowany podczas 40. Tarnowskiej Nagrody Filmowej

Radosław Fronc: Kraków kulinarną stolicą Polski

Kontakt

12 630 61 01

Wyślij wiadomość

Wyślij opinię