"Pejzaże regionalne" Audycja z dn. 12.04. 2026 r.

Jan Stępień
Pejzaże regionalne
Niedziela, 2026.04.12

(fot. Agnieszka Kwiecień/Wikipedia)

ZAGADKA REGIONALNA (12.04)

Małopolska miejscowość na historycznej Ziemi Sandomierskiej.

Od 2024 r. znów miasto, obecnie w powiecie STASZÓW w województwie świętokrzyskim. Liczy ponad tysiąc mieszkańców.

Miejscowość lokację miejską uzyskała w 1616 r. jako miasto prywatne,a nazwę otrzymała od herbu założyciela.

Kościół p.w. Świętej Trójcy (fot. Agnieszka Kwiecień/Wikipedia)

Miasto zniszczone w czasie "Potopu" przez Szwedów, nękane było też licznymi pożarami.

W 1770 r. pożar zniszczył niemal całe miasto wraz z ratuszem.
Kolejne pożogi to rok 1893 i 1914.

W 1870r. w ramach carskich represji po Powstaniu Styczniowym miejscowość utraciła prawa miejskie.

Kamienny parowóz Px48 Rzeźba jest pokłosiem pleneru artystycznego, który zorganizował Gminny Ośrodek Kultury. Jej autorem jest Józef Żak - rzeźbiarz, były kolejarz i regionalista. (fot. Zbigniew Piotr Kotarba)

W czasie I wojny światowej (1915 - 1917) Austriacy wybudowali kolej wąskotorową i miejscowa stacja węzłowa zapewniła komunikację m.in. ze SZCZUCINEM i JĘDRZEJOWEM.

Od 2012 r. na rynku znajduje się kamienna rzeźba przedstawiająca model parowozu Px48 upamiętniająca zlikwidowaną w latach 90. XX w. linię kolejową.

Proszę podać nazwę tej miejscowości?

ADRES INTERNETOWY: [email protected]

do godz. 7.30 dnia 12.04. 2026 r.

UPOMINKI:

książka Marka Weissa „BIAŁY WIELORYB. W pogoni za ideałem teatru operowego”.

książka Jacka Prusaka (SJ) i Sławomira Rusina „KOŚCIÓŁ NA KOZETCE. Rozmowy o niełatwej relacji psychologii i wiary”.

Książka „NOTES MIKÓW”.

„SPACEROWNIK. Dzielnica I Stare Miasto” Agnieszki Kuźmy

płyta CD „SZMARAGDOWY ŚWIT” grupy „Bractwo Wiecznego Natchnienia”

(fot. Grezgorz Siepak/Wikipedia)

JORDANÓW jest liczącym ponad 5 tysięcy mieszkańców miastem w powiecie SUCHA BESKIDZKA.

Został lokowany na "surowym korzeniu" w 1564 r. przez WAWRZYŃCA SPYTKA JORDANA (1518 - 1568) na wzgórzu, z czworobocznym rynkiem.

Ratusz w Jordanowie (fot. Januszk57/Wikipedia)

Bogatą historię Jordanowa popularyzuje, zwłaszcza wśród młodzieży, działające od 1978 r. Towarzystwa Miłośników Ziemi Jordanowskiej.

Dawny Ratusz i Sąd Grodzki (fot. Januszk57/Wikipedia)

Założył je JÓZEF KOŁODZIEJ, a po jego śmierci, od 2006 r. prezesem Towarzystwa jest ceniony regionalista STANISŁAW BEDNARZ - autor książek i publikacji o Jordanowie i Ziemi Jordanowskiej.

S.Bednarz

W Centrum Kultury i Bibliotece Miejskiej utworzona została IZBA HISTORII, nazywana czasem Izbą Krajobrazów Utraconych.

Towarzystwo prowadzi także bogatą działalność wydawniczą.

W 2014 r. z okazji 450. lecia miasta ukazał się książka "JORDANÓW, MONOGRAFIA MIASTA" pod redakcją Stanisława Bednarza i Piotra Sadowskiego.

W roku 2023 została wydana książka Stanisława Bednarza " JORDANÓW ODKRYWANY NA NOWO. WĘDRÓWKI I OPOWIEŚCI"

Chlubą Towarzystwa jest też poczytny kwartalnik "ECHO JORDANOWA" , którego 150 numer ukazał się na Wielkanoc.

O tych i innych formach działalności Towarzystwa Miłośników Jordanowa informuje jego Prezes STANISŁAW BEDNARZ.

Posłuchaj!

Dębica (fot. ZePo2/Wikipedia)

Ks. prof. ALOJZY FRANCISZEK NOSAL urodził się w 1910 r. w WOLICY (dziś dzielnica Dębicy) i tam spędził dzieciństwo razem z siedmiorgiem rodzeństwa.

Przed domem rodzinnym Nosalów na Wolicy, lata 30. XX w. (Fot. z arch. Miejskiego Gimnazjum Nr. 1 w Dębicy)

W latach 1916 – 1920 był uczniem pięcioklasowej męskiej Szkoły Ludowej.
W 1928 r.ukończył gimnazjum w Dębicy, a w 1933 r. seminarium duchowne w Sandomierzu.
Stopień magistra teologii uzyskał w 1936 r. na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie.

Arkusz ocen Alojzego Nosala z kl. IV Szkoły 5-klasowej Męskiej w Dębicy. Rok szkolny 1919/1920.

W 1938 r. rozpoczął studia na Uniwersytecie w Louvain w Belgii, uzyskując pierwszy licencjat nauk społecznych. Po zajęciu Belgii przez Niemców wyjechał do Francji.
Pracował w Polskiej Misji Katolickiej, brał tez czynny udział we Francuskim Ruchu Oporu.

Aresztowany przez Niemców 2 lata spędził w obozie koncentracyjnym w Troyes.

Zdjęcie wykonane na komisariacie policji w Troyes, dep. Aube. Na rewersie zdjęcia dopisek księdza: Gdy byłem wywieziony do obozu w Troyes w 1940. (Fot. z Archiwum Parafii św. Jadwigi w Dębicy)

Po uwolnieniu pracował jako Dziekan Duchowieństwa Polskiego i studiował na uniwersytecie w Lille, gdzie uzyskał drugi licencjat i doktorat nauk społecznych z wyróżnieniem.

Uczestniczył w zakładaniu Kongresu Polonii Francuskiej. Niósł pomoc Polakom uczącym się i pracującym we Francji.

Przez Ojca Świętego Piusa XII został mianowany kapelanem Syndykatów Chrześcijańskich Uchodźców i Emigrantów z siedzibą w Paryżu.

Trzeci od lewej abp Józef Gawlina, szósty ks. kan. Alojzy Nosal, Francja lata 50. XX w. (Fot. z arch. I LO w Dębicy)

Za działalność w Ruchu Oporu rząd francuski nadał mu kartę kombatancką oraz odznaczenia: Croix de Guerre ze złotą gwiazdą oraz Medaille de la Resistancce Francaise, a za zasługi na polu pracy społecznej mianował go Chevalier de l’Ordere de la Sante Publioue et de la Population.

Médaille de la Résistance Française (Medal Francuskiego Ruchu Oporu) – 1946 r.

Na drugim Kongresie Apostolstwa Świeckich w Rzymie został mianowany przewodniczącym sekcji księży zajmujących się działalnością wśród świeckich.

Ukończył ekonomię porównawczą w Międzynarodowym Uniwersytecie Nauk Porównawczych w Luksemburgu. W 1960 r.wygłosił odczyt na Międzynarodowym Kongresie Migracji w Montrealu.

W todze doktorskiej i birecie, USA, lata 70. XX w. (fot. z archiwum Miejskiego Gimnazjum Nr 1 Dębicy)

Od 1962 r.wykładał socjologię w kolegiach uniwersyteckich Covington, Ky, Steubenville, Ohio
oraz w York College w Pensylwanii.
Rozpoczynał studia od asystenta i w roku 1973 otrzymał tytuł profesora zwyczajnego.
Był ekspertem od spraw demograficznych. Ogłosił szereg artykułów naukowych
w języku polskim, francuskim i angielskim.

Jego życiorys znajduje się w bibliografii American Men of Science i w książce na 200-lecie Ameryki Cvommunity Leaders Bicentennial.

W 1973 r. otrzymał tytuł Outstanding Educator of America (Wybitny Nauczyciel Amerykański).

W uznaniu za całokształt działalności społecznej, naukowej i wychowawczej York College of Pensylwania nadał mu tytuł Honoris Causa w dziedzinie nauk humanistycznych.

Uczniowie SP 1 w Dębicy przy komputerach Atari, 2 poł. lat 80. XX w. (fot. z archiwum Miejskiego Gimnazjum Nr 1 w Dębicy)

Po przejściu na emeryturę w 1976 r mieszkał w Stanach Zjednoczonych i we Francji.
Często wyjeżdżał z wykładami jako visiting profesor. Przyznaną emeryturę profesorką przeznaczył m.in. na wspieranie szkół, do których uczęszczał (SP 1, LO), na budowę szkoły w Wolicy, na pomoc organizacjom charytatywnym.

W 1989 roku odwiedził Dębicę, w tym szkoły, do których uczęszczał.

Gromadzoną przez siebie kolekcję obrazów Zofii Stryjeńskiej ofiarował muzeum w Tarnowie.

Muzeum Ziemi Tarnowskiej (ekspozycja czynna do 16 maja 2026 r. obrazy Z. Stryjeńskiej - darowizna ks. A.F.Nosala}

Zmarł 13.11.1995 roku w Paryżu. Zgodnie ze swoją wolą został pochowany na cmentarzu parafialnym
w Dębicy.

Tablica nagrobna – Stary Cmentarz w Dębicy. (fot. Zbigniew Drzymała)

Sylwetkę ks. prof. ALOJZEGO FRANCISZKA NOSALA przedstawia regionalista ZBIGNIEW DRZYMAŁA, autor wielu publikacji o Dębicy i Ziemi Dębickiej.

Posłuchaj!

Podlesie, skała Pazurek Drugi (fot. Jakub Hałun/Wikipedia)

Urodziła się w KATOWICACH, teraz mieszka w PODLESIU koło OLKUSZA, ale przeprowadzała się co najmniej kilkanaście razy.

AGNIESZKA KONCEWICZ – SAMBOR jest malarką amatorką, niespokojną duszą pełną artystycznych pomysłów.

(fot. AGNIESZKA KONCEWICZ – SAMBOR)

Poza malarstwem realizuje się w formie street-artu, a ostatnio umieszcza w podolkuskich lasach własnoręcznie wykonane chatynki, czyli modele małych domków.

Można je odnaleźć na stronie internetowej www.chatynkowo.pl

(fot. AGNIESZKA KONCEWICZ – SAMBOR)

Aby dowiedzieć się kto w nich mieszka można zeskanować kod QR, który znajduje się na tabliczce w pobliżu chatynki i posłuchać co ma do powiedzenia mieszkający w niej Elf.

(fot. AGNIESZKA KONCEWICZ – SAMBOR)

Pisane przez nią opowieści są nagrywane głosami olkuskich aktorów.

Posłuchaj!

AGNIESZKA KONCEWICZ – SAMBOR (fot. Jacek Sypień)

Kraków, ul. Oleandry 2 Dom im. J.Piłsudskiego (fot. Mach 240390/Wikipedia)

Krakowskie Oleandry, miejsce wymarszu 6 sierpnia 1914 r. na wojnę z Moskalami I Kompanii Kadrowej można uznać za jeden z narodowych "szańców pamięci".

Ale czy wiedzą Państwo co mieściło się tam przed rokiem 1914 ?

Jakie było przeznaczenie tego miejsca?

W 1912 r. zorganizowano tam "Wystawę Architektury i Wnętrz w Otoczeniu Ogrodowem", a potem teren stał się miniaturowym "Wiener Praterem" na wzór wiedeńskiego parku rozrywki.

Znawca historii Krakowa MICHAŁ KOZIOŁ opowiada jakie to atrakcje serwowano zwiedzającym.

Między innymi przypomina niecodzienny eksperyment z maja 1913 r. z tak zwanym "głodomorem", 26 letnim byłym górnikiem z Westfalii Wojciechem Dąbrowskim.

Posłuchaj!

W TARNOWIE w Galerii Muzealnej "PIWNICA POD TRÓJKĄ" przy Rynku 3, w siedzibie Muzeum Ziemi Tarnowskiej czynna jest nowa wystawa z cyklu "TARNOWSCY ARTYŚCI W GALERII MUZEALNEJ".

Po raz pierwszy na jednej wystawie, prezentowane są prace dwojga artystów.

Oboje są absolwentami I Liceum Ogólnokształcącego w Tarnowie, ale poznali się dopiero w Wiedniu.

Urodzona w Tuchowie LUCJA RADWAN, od 50. lat mieszka w Austrii w miejscowości GOLS.

Ratusz w Gols (fot. Steindy/Wikipedia)

Zawodowy dyplomata ZENON KOSINIAK – KAMYSZ od 2025 r. jest ambasadorem w Republice Austrii.

Wystawa malarstwa Lucji Radwan i fotografii Zenona Kosiniaka – Kamysza nosi tytuł ECHA NATURY. ULOTNOŚĆ I TRWANIE”.

Opowiadają o niej LUCJA RADWAN i kuratorka cyklu kustosz BOŻENA SZCZUPAK.

Posłuchaj!

L.Radwan (z prawej) i B.Szczupak

Autor:

Jan Stępień

Komentarze (0)

Brak komentarzy

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

"Pejzaże regionalne" Audycja z dn. 12.04. 2026 r.

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Referendum, które zmieniło Europę. Co zostało z obietnic Brexitu?

Paralotniarz awaryjnie lądował przy drodze Jabłonka–Nowy Targ

Dlaczego coraz bardziej się nienawidzimy? Naukowcy znaleźli odpowiedź

Nie będzie tramwaju z Cichego Kącika na Azory. "Projekt przechodzi do historii"

Była usterka na kolei, są opóźnienia w kursowaniu pociągów na trasie Słomniki - Miechów

"Nowy Pompon". Absurd, który nie starzeje się nigdy

Najnowsze autobusy elektryczne dotarły do Krakowa. Za kilka dni przyjadą też te zasilane wodorem

Wsiądź na rower z Radiem Kraków! Zapraszamy na „Rowerową sobotę”

Człowiek, który lubi swoją pracę, nie przepracuje ani jednego dnia. "To jest mit"

Daria Gosek-Popiołek chce ratować historyczne wyposażenie krakowskich sklepów

Nieposłuszeństwo tematem 18. Festiwalu Conrada w Krakowie

Mężczyźni rzadziej dbają o zdrowie. Profilaktyka wciąż wyzwaniem

Siedem polderów ma ochronić Tarnów przed powodzią. Inwestycja trafiła na listę strategiczną

Ekspert alarmuje: Polska i Ukraina wpadają w pułapkę zastawioną przez Rosję

Inwestor nie rezygnuje z planów budowy nowoczesnego schroniska w Beskidzie Wyspowym

Szpitalnik dołączył do tarnowskich maszkaronów

Szpitalnik zagościł w Tarnowie. To już 20. figura na Szlaku Maszkaronów

Ciało odnaleziono w Wiśle pod Brzeskiem. Sekcja zwłok ujawniła nowe fakty

Zdrowie zaczyna się w jamie ustnej

Kraków prof. Agnieszki Chłosty-Sikorskiej - Służba zdrowia - odc. 1.

"Pejzaże regionalne" Audycja z dn. 12.04. 2026 r.

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Referendum, które zmieniło Europę. Co zostało z obietnic Brexitu?

Paralotniarz awaryjnie lądował przy drodze Jabłonka–Nowy Targ

Dlaczego coraz bardziej się nienawidzimy? Naukowcy znaleźli odpowiedź

Nie będzie tramwaju z Cichego Kącika na Azory. "Projekt przechodzi do historii"

Była usterka na kolei, są opóźnienia w kursowaniu pociągów na trasie Słomniki - Miechów

"Nowy Pompon". Absurd, który nie starzeje się nigdy

Najnowsze autobusy elektryczne dotarły do Krakowa. Za kilka dni przyjadą też te zasilane wodorem

Wsiądź na rower z Radiem Kraków! Zapraszamy na „Rowerową sobotę”

Człowiek, który lubi swoją pracę, nie przepracuje ani jednego dnia. "To jest mit"

Daria Gosek-Popiołek chce ratować historyczne wyposażenie krakowskich sklepów

Nieposłuszeństwo tematem 18. Festiwalu Conrada w Krakowie

Mężczyźni rzadziej dbają o zdrowie. Profilaktyka wciąż wyzwaniem

Siedem polderów ma ochronić Tarnów przed powodzią. Inwestycja trafiła na listę strategiczną

Ekspert alarmuje: Polska i Ukraina wpadają w pułapkę zastawioną przez Rosję

Inwestor nie rezygnuje z planów budowy nowoczesnego schroniska w Beskidzie Wyspowym

Szpitalnik dołączył do tarnowskich maszkaronów

Szpitalnik zagościł w Tarnowie. To już 20. figura na Szlaku Maszkaronów

Ciało odnaleziono w Wiśle pod Brzeskiem. Sekcja zwłok ujawniła nowe fakty

Zdrowie zaczyna się w jamie ustnej

Kraków prof. Agnieszki Chłosty-Sikorskiej - Służba zdrowia - odc. 1.

Kontakt

12 630 61 01

Wyślij wiadomość

Wyślij opinię