Używane auta nikogo dziś nie dziwią. A co, gdyby podobnie traktować niektóre elementy mostów, dróg czy linii kolejowych? Naukowcy przekonują, że część infrastruktury po odpowiednich badaniach może zyskać drugie życie. Takie rozwiązania mają nie tylko ograniczyć ilość odpadów i zużycie surowców, ale także zmniejszyć wpływ budownictwa na środowisko. Nad nowymi standardami pracują uczestnicy europejskiego projektu MATTERS, w którym bierze udział Politechnika Krakowska.
- Stare elementy infrastruktury mogą dostać drugie życie. Naukowcy sprawdzają, czy belki mostowe, podkłady kolejowe i inne konstrukcje po latach użytkowania można bezpiecznie wykorzystać ponownie zamiast je utylizować.
- To sposób na mniej odpadów i niższe emisje. Budownictwo odpowiada za znaczną część emisji gazów cieplarnianych, dlatego ponowne wykorzystanie materiałów i rozwój bardziej ekologicznych technologii mogą ograniczyć wpływ tej branży na środowisko.
- Powstaną także nowe, bardziej przyjazne środowisku materiały. W ramach projektu badane będą m.in. niskoemisyjne mieszanki betonowe, bioasfalty oraz nowoczesne zbrojenia, które mają zmniejszyć zużycie surowców naturalnych.
- W projekcie uczestniczy Politechnika Krakowska. Naukowcy z Krakowa opracują metody oceny trwałości używanych elementów konstrukcyjnych, aby można było bezpiecznie wykorzystywać je ponownie w nowych inwestycjach.
Posłuchaj rozmowy
To może być przyszłość budownictwa
Używane samochody, meble czy sprzęt elektroniczny nikogo już nie dziwią. A co z używanym mostem? Choć brzmi to nietypowo, właśnie takie rozwiązania mogą w przyszłości stać się jednym z ważnych elementów bardziej ekologicznego budownictwa. Naukowcy z całej Europy pracują nad tym w ramach projektu MATTERS, w którym uczestniczy również Politechnika Krakowska.
Drugie życie dla infrastruktury
W Europie coraz większy nacisk kładzie się nie tylko na budowę nowych dróg i mostów, ale także na utrzymanie oraz modernizację istniejącej infrastruktury. To właśnie na tym skupia się projekt MATTERS, realizowany przez 22 partnerów z 12 krajów.
Jak podkreśla prof. Witold Derkowski z Wydziału Inżynierii Lądowej Politechniki Krakowskiej, chodzi nie tylko o poprawę stanu infrastruktury, ale również o lepsze wykorzystanie zasobów, które już posiadamy.
„Musimy się zastanowić, jak te materiały, które już mamy wbudowane, wykorzystać jak najdłużej” – mówi ekspert.
Przykładem mogą być elementy mostów. Zamiast trafiać na złom po zakończeniu eksploatacji, część z nich mogłaby zostać wykorzystana ponownie w innych konstrukcjach.
Nie tylko recykling
Kiedy mówimy o ekologii w budownictwie, najczęściej myślimy o recyklingu. Tymczasem naukowcy zwracają uwagę, że jeszcze lepszym rozwiązaniem jest ponowne użycie gotowych elementów.
Politechnika Krakowska wzbogaciła się o nowe centrum badawcze. ZDJĘCIA
Belki mostowe z jednego obiektu mogłyby zostać wykorzystane przy budowie innego mostu, na przykład o mniejszym obciążeniu lub krótszej rozpiętości.
„Możemy bez problemu zdemontować belki z jednego mostu i przenieść je na inny. Jest możliwy reuse, czyli ponowne użycie w tym sensie” – wyjaśnia prof. Derkowski.
To podejście wpisuje się w ideę gospodarki o obiegu zamkniętym, której celem jest maksymalne wykorzystanie już istniejących materiałów i ograniczenie ilości odpadów.
Budownictwo a klimat
Powody do takich działań są bardzo konkretne. Budownictwo odpowiada za znaczną część emisji gazów cieplarnianych na świecie. Szczególnie duży wpływ mają produkcja betonu i stali.
Jak zauważa naukowiec, beton jest dziś drugim – po wodzie – najczęściej wykorzystywanym materiałem na Ziemi.
„Mówimy o 20–30 miliardach ton betonu rocznie. Tego materiału nie da się po prostu zastąpić drewnem. Trzeba zastanowić się, jak produkować go lepiej i jak dłużej wykorzystywać to, co już mamy” – podkreśla ekspert.
Dlatego jednym z celów projektu jest rozwijanie technologii, które pozwolą ograniczyć zużycie surowców i zmniejszyć emisje związane z budownictwem.
Bioasfalty i beton nowej generacji
Projekt MATTERS nie ogranicza się jednak wyłącznie do ponownego wykorzystywania istniejących elementów. Partnerzy projektu pracują również nad nowymi materiałami budowlanymi.
Powstawać mają między innymi niskoemisyjne mieszanki betonowe, nowoczesne zbrojenia wykorzystujące włókna kompozytowe oraz bioasfalty, które mają zastąpić część tradycyjnych materiałów pochodzących z ropy naftowej.
„Będą nowe mieszanki betonowe niskoemisyjne, będą nowe bioasfalty, żeby mniej używać tradycyjnych asfaltów” – zapowiada prof. Derkowski.
Badania mają pomóc w tworzeniu bardziej przyjaznej środowisku infrastruktury bez rezygnacji z bezpieczeństwa i trwałości.
Kraków będzie badał bezpieczeństwo używanych konstrukcji
Jednym z kluczowych zadań Politechniki Krakowskiej będzie opracowanie metod oceny trwałości elementów, które mają zostać wykorzystane ponownie.
Sukces krakowskich naukowców w dziedzinie AI. Stworzyli narzędzie, z którego będzie mógł korzystać każdy
To właśnie brak odpowiednich norm i procedur jest dziś jedną z największych przeszkód w szerszym stosowaniu takich rozwiązań.
„Projektant bierze odpowiedzialność za kolejne 50 lat bezpieczeństwa konstrukcji. Musi wiedzieć, jaka jest pozostała trwałość i pozostała nośność danego elementu” – tłumaczy ekspert.
Naukowcy z Krakowa mają przygotować procedury, które w przyszłości mogłyby zostać włączone do europejskich norm budowlanych.
Infrastruktura przyszłości
Projekt MATTERS będzie realizowany przez najbliższe cztery lata. Jego efekty zostaną sprawdzone w praktyce na drogach, mostach i szlakach transportowych w kilku krajach Europy.
Jeżeli założenia projektu się sprawdzą, w przyszłości budowa i modernizacja infrastruktury mogą wyglądać zupełnie inaczej niż dziś. Zamiast wyburzać i budować od zera, częściej będziemy wykorzystywać to, co już istnieje.
A wtedy używany most może być równie naturalnym rozwiązaniem, jak używany samochód.
