Dlaczego krzywdzimy zwierzęta? Kulturowe źródła obojętności

Patryk Kubiak
Co niesie dzień
Środa, 2025.10.01

„Najpierw się skatuje kota, potem skatuje się dziecko, potem skatuje się drugiego człowieka” – mówi prof. Joanna Hańderek w rozmowie z Radiem Kraków, podkreślając, że przemoc wobec zwierząt jest początkiem spirali obojętności i przemocy wobec ludzi.

Fot. Pixabay

Ryby odczuwają ból – badania są jednoznaczne, ale wciąż pojawiają się opinie zaprzeczające.
Brak empatii wobec zwierząt jest konsekwencją wielowiekowych kulturowych hierarchii, które stawiają człowieka ponad innymi istotami.
Przemoc wobec zwierząt nie jest zjawiskiem odizolowanym – badania pokazują jej związki z przemocą wobec ludzi.
Ochrona zwierząt wymaga zarówno edukacji od najmłodszych lat, jak i skutecznych przepisów prawa.
W Krakowie trwają prace nad powołaniem ekostraży, która ma lepiej dokumentować przestępstwa i wspierać organy ścigania.

Posłuchaj rozmowy

Ryby i cierpienie – nauka nie ma wątpliwości

Choć w przestrzeni publicznej wciąż pojawiają się opinie, że ryby nie odczuwają bólu, badania naukowe wskazują coś zupełnie innego. Jak przypomina prof. Joanna Hańderek, filozofka i etyczka z Uniwersytetu Jagiellońskiego, karpie poddane doświadczeniom związanym z haczykiem wędkarskim potrafią pamiętać traumatyczne zdarzenie przez wiele miesięcy. Mają receptory bólu zlokalizowane na pyszczku, a ich cierpienie przejawia się w inny sposób niż u ssaków.

Zabijała nieogłuszone karpie w czasie zajęć na uczelni? Wyrok póki co nie zapadł

„Porażające są słowa, że ryby nie czują bólu” – mówiła profesor w Radiu Kraków. Jej zdaniem takie tezy są nie tylko nieprawdziwe, ale również groźne, bo usprawiedliwiają brak empatii wobec zwierząt.

Etyka jako zobowiązanie

Filozofka zwróciła uwagę, że w przypadku niepewności co do zdolności odczuwania bólu powinniśmy kierować się zasadą ostrożności. Brak pewności nie może być wymówką – wręcz przeciwnie, obliguje nas do szczególnej uważności. Hańderek porównała to do sytuacji osób w śpiączce: choć nie mamy pełnej wiedzy o ich stanie, otaczamy je szacunkiem i nie narażamy na cierpienie. Jej zdaniem właśnie na tym polega etyka – na poszerzaniu horyzontów moralnych i wykraczaniu poza utarte schematy.

Jak cicho trzeba siedzieć by skończyć studia weterynaryjne? Reportaż "Sygnalista".

Dziedzictwo kultury i języka

Brak empatii wobec zwierząt nie wziął się znikąd. Zdaniem badaczki to efekt wielowiekowej tradycji europejskiej, w której ukształtowała się hierarchia bytów – od istot transcendentnych, przez człowieka, po zwierzęta i rośliny. Humanizm, koncentrując się na człowieku, oderwał go od reszty przyrody.

Jesteśmy ciałem pośród ciał, zwierzęciem pośród zwierząt

– przypomina Hańderek.

Także język wzmacnia te schematy. Słowo „człowiek” brzmi dumnie, podczas gdy określenie „zwierzę” często ma wydźwięk pogardliwy, sprowadzając inne istoty do istot gorszego rodzaju.

Od zwierząt do ludzi – ciąg przemocy

Badania psychologiczne potwierdzają, że krzywdzenie zwierząt wiąże się z późniejszą przemocą wobec ludzi. Profesor przywołała przykłady przemocy domowej i polowań, które pokazują, jak łatwo urzeczowienie zwierząt osłabia empatię i prowadzi do obojętności. Osoby znęcające się nad rodziną często wcześniej znęcały się nad zwierzętami.

Problem ten dotyczy także dzieci – gdy zmusza się je do uczestniczenia w polowaniach czy innych praktykach, których same nie chcą, doświadczają traumy. Brak reakcji dorosłych na ten sprzeciw dodatkowo utrwala obojętność wobec cierpienia.

Edukacja i prawo muszą iść w parze

Zdaniem prof. Hańderek rozwiązania powinny łączyć dwa filary: edukację i skuteczne prawo. Ekoetyka – jak podkreśla – powinna pojawić się już w szkołach podstawowych. To ona może kształtować wrażliwość najmłodszych i budować empatię na przyszłość.

Jednocześnie w przypadku brutalnych aktów przemocy wobec zwierząt niezbędne są surowe kary. Filozofka przypomina, że obojętność wobec cierpienia zwierząt prowadzi do obojętności wobec cierpienia ludzi. „Najpierw skatuje się kota, potem skatuje się dziecko, potem skatuje się drugiego człowieka” – ostrzegała.

Kraków: ekostraż dla zwierząt

W rozmowie pojawił się także wątek rozwiązań lokalnych. Profesor poinformowała, że w Komisji Ochrony Środowiska Rady Miasta Krakowa trwają prace nad powołaniem ekostraży. Jej zadaniem ma być skuteczniejsze dokumentowanie przestępstw wobec zwierząt i wspieranie policji w działaniach.

Empatia ponad polityką

Choć w debacie publicznej empatia wobec zwierząt bywa traktowana jako element sporu politycznego, Hańderek przekonuje, że nie powinna być przypisana do żadnej opcji. W Radzie Miasta – jak mówi – zasiadają osoby empatyczne z różnych środowisk, co daje szansę na wspólne działania.

„Komentarze zawsze będą różne, bo taką mamy demokrację i bardzo dobrze. Im więcej o tym mówimy, tym większa jest szansa, żeby jednak pewne drzwi naszej świadomości otwierać” – podsumowała.

Autor:

Patryk Kubiak

Komentarze (3)

Bea

2025-10-04

Olu ,idź poproś o pomoc,to nic nie kosztuje a z pewnością pomoże Ci poukładać sobie na nowo światopogląd..

Kiwi

2025-10-03

Ola, a wystarczyło się nie odzywać i udawać inteligentną.

Ola

2025-10-02

Jest dokładnie odwrotnie. Fanatycy zwierzęcy nienawidzą ludzi. Kobiety zabiją własne dziecko bez mrugnięcia okiem, a o karpia będą się awanturować, bo cierpi. Wszystko na opak, wszystko nie tak, degeneracja.

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

Dlaczego krzywdzimy zwierzęta? Kulturowe źródła obojętności

Ryby i cierpienie – nauka nie ma wątpliwości

Etyka jako zobowiązanie

Dziedzictwo kultury i języka

Od zwierząt do ludzi – ciąg przemocy

Edukacja i prawo muszą iść w parze

Kraków: ekostraż dla zwierząt

Empatia ponad polityką

Komentarze (3)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Nauka, technologia, sztuka i literatura na 6. Kongresie Futurologicznym w Krakowie

Kontrowersyjna decyzja kardynała Rysia. „Niezrozumiała i bolesna”

Kiedy ciało wciska hamulec. Skąd bierze się zamrożenie i jak odzyskać dostęp do siebie?

Ogromna niespodzianka w Pucharze Polski: Wieczysta odpada. Trwa czarna seria krakowskich drużyn

ME siatkarek - Polki awansowały do półfinału po zwycięstwie nad Holandią 3:1

Piłkarski PP - Avia - Wieczysta 3:1

Puszcza Niepołomice na sprzedaż? Burmistrz: "Nie chcemy sprzedawać całości udziałów"

Hodowcy popierają transport konny do Morskiego Oka. Piszą o tradycji Podhala

Chcesz na pociąg w nocy? Tylko okrężną drogą, bo hala na Dworcu Głównym w Krakowie jest zamknięta

Mieszkańcy apelowali o lepszy dojazd. POLREGIO uruchomi dodatkowe pociągi

Dolina Popradu oglądana z zamkowej wieży. Baszta w Rytrze niemal gotowa

Zakończyło się zgłaszanie kandydatów na prezydenta Krakowa. Komisja weryfikuje podpisy

Będzie konkurs na dyrektora Teatru Słowackiego. Zarząd Województwa podjął decyzję

Historyczne konteksty pracy

Miętowy elektryk już odebrany! Pani Monika rusza na rowerowe trasy Małopolski

Złamana kolumna z tarnowskiej synagogi. 80 lat temu stała się pomnikiem Zagłady

Szpital w Chrzanowie czeka na miliony z NFZ. „Nie możemy powiedzieć pacjentom, że nie podamy im chemii”

Kraków prof. Agnieszki Chłosty-Sikorskiej - Służba zdrowia - odc. 12 - Św. Łazarz – serce krakowskiej medycyny

Dlaczego krzywdzimy zwierzęta? Kulturowe źródła obojętności

Ryby i cierpienie – nauka nie ma wątpliwości

Etyka jako zobowiązanie

Dziedzictwo kultury i języka

Od zwierząt do ludzi – ciąg przemocy

Edukacja i prawo muszą iść w parze

Kraków: ekostraż dla zwierząt

Empatia ponad polityką

Komentarze (3)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Nauka, technologia, sztuka i literatura na 6. Kongresie Futurologicznym w Krakowie

Kontrowersyjna decyzja kardynała Rysia. „Niezrozumiała i bolesna”

Kiedy ciało wciska hamulec. Skąd bierze się zamrożenie i jak odzyskać dostęp do siebie?

Ogromna niespodzianka w Pucharze Polski: Wieczysta odpada. Trwa czarna seria krakowskich drużyn

ME siatkarek - Polki awansowały do półfinału po zwycięstwie nad Holandią 3:1

Piłkarski PP - Avia - Wieczysta 3:1

Puszcza Niepołomice na sprzedaż? Burmistrz: "Nie chcemy sprzedawać całości udziałów"

Hodowcy popierają transport konny do Morskiego Oka. Piszą o tradycji Podhala

Chcesz na pociąg w nocy? Tylko okrężną drogą, bo hala na Dworcu Głównym w Krakowie jest zamknięta

Mieszkańcy apelowali o lepszy dojazd. POLREGIO uruchomi dodatkowe pociągi

Dolina Popradu oglądana z zamkowej wieży. Baszta w Rytrze niemal gotowa

Zakończyło się zgłaszanie kandydatów na prezydenta Krakowa. Komisja weryfikuje podpisy

Będzie konkurs na dyrektora Teatru Słowackiego. Zarząd Województwa podjął decyzję

Historyczne konteksty pracy

Miętowy elektryk już odebrany! Pani Monika rusza na rowerowe trasy Małopolski

Złamana kolumna z tarnowskiej synagogi. 80 lat temu stała się pomnikiem Zagłady

Szpital w Chrzanowie czeka na miliony z NFZ. „Nie możemy powiedzieć pacjentom, że nie podamy im chemii”

Kraków prof. Agnieszki Chłosty-Sikorskiej - Służba zdrowia - odc. 12 - Św. Łazarz – serce krakowskiej medycyny

Kontakt

12 630 61 01

Wyślij wiadomość

Wyślij opinię