Pisane ręką mistrzów

Agnieszka Malatyńska-Stankiewicz
Sobota, 2017.04.01 10:14 ( Edytowany Poniedziałek, 2021.05.31 08:26 )

Czy można zobaczyć najsłynniejszą muzykę świata? Zajrzeć do kuchni kompozytorskiej największych mistrzów? Można! A wszystko dzięki otwartej 27 marca w Bibliotece Jagiellońskiej w Krakowie wystawie manuskryptów muzycznych „Beethoven i sztuki piękne”. Blisko 30 (!) autografów takich twórców jak m.in.: Bach, Mozart, Haydn, Schumann, Beethoven, Paganini, Mendelssohn, Bruckner, Chopin, Moniuszko, Kurpiński, Panufnik, Penderecki, zostało wystawionych na widok publiczny. Ekspozycja jest ewenementem w skali światowej, gdyż żadna biblioteka nie udostępnia manuskryptów szerokiej publiczności. Dlatego warto zabrać dzieci, rodzinę, przyjaciół, znajomych i iść do Jagiellonki obejrzeć wystawę.

fot: Agnieszka Malatyńska-Stankiewicz

Wystawa manuskryptów muzycznych „Beethoven i sztuki piękne” w Bibliotece Jagiellońskiej

1 / 8

Na co dzień autografy spakowane w ochronne pudełka leżą w żaroodpornym, betonowym sejfie Biblioteki Jagiellońskiej. Panuje tam temperatura 16-18 stopni a wilgotność powietrza waha się w granicach 45-50 proc. Do dzieł nikt nie ma dostępu poza konserwatorem i wyjątkowymi gośćmi, którym jedynie kontakt z autografem pozwoli rozwiać wątpliwości wydawnicze lub wykonawcze.

Jednak raz do roku, za sprawą Wielkanocnego Festiwalu Ludwiga van Beethovena największe muzyczne skarby ludzkości zostają wystawione w Krakowie na widok publiczny. Co roku inne, związane z tematem wystawy. Tak jest i teraz. Wystawa towarzyszy 21. edycji Festiwalu Beethovenowskiego i pokazuje łączenie sztuk, czyli związki muzyki z poezją, teatrem, malarstwem, tańcem i architekturą. Naprawdę warto obejrzeć!

O tym, że Biblioteka Jagiellońska raz do roku pokazuje swoje skarby, wie już cały świat. Dlatego specjalnie na wystawę przyjeżdżają zainteresowani z wielu krajów. Różnie reagują. Niektórzy wyrażają zaskoczenie i z niedowierzaniem pytają, czy rzeczywiście są to rękopisy mistrzów. Bardziej wrażliwi potrafią się wzruszyć i mówią, że jest to dla nich jedno z największych wydarzeń życia. Kilka lat temu widziałam, jak Japończycy stojący przy gablotach z autografami Mozarta ukradkiem ocierali łzy. Trudno się dziwić. Dla wszystkich świadomość, że patrzymy z bliska na papier, który trzymał w rękach Mozart , Beethoven, Chopin wywołuje ogromne emocje.

Dla mnie za każdym razem ogromną przyjemnością staje się próba analizy pisma największych twórców. Pismo jak wiadomo wiele mówi o człowieku, więc patrząc na partytury smakuję niemal każdą nutę, każde drżenie ręki. Np. Haydn pisze drobnym starannym pismem. Na stronach manuskryptów swoich utworów często znaczy uwagi - Deo Gratias - dziękując w ten sposób stwórcy za pokonanie trudu komponowania, za szczęśliwy finał. Mendelssohn, który pisze muzykę czysto i starannie, uznany został za muzycznego malarza, który potrafił dźwiękami odmalować nastrój otaczającego go świata. Jego pismo jest bardzo klarowne i jasne. Tu nie ma miejsc poprawionych.

Mozart ma pismo estetyczne i czyste, bo też utwory tego twórcy rodziły się zawsze niemal nieomylnie. Ale zaprezentowana na wystawie Symfonia Es-dur nr 39 pokazuje Mozarta tworzącego w pośpiechu, jakby ręka nie nadążała za myślą. Fryderyk Chopin pisze drobnym pismem, widać, że cyzeluje do ostatniej chwili, poprawia i ulepsza, ciągle się zastanawia, jak będzie najlepiej brzmieć. Zresztą twórca ten słynął z tego, że nawet tzw. manuskrypty edycyjne, czyli te przeznaczone dla wydawcy, jeszcze poprawiał. Warto przyjrzeć się dokładnie pokazanej na wystawie Barkaroli Fis-dur. Pismo Antona Brucknera jest drobne delikatne, choć czuje się patrząc na partyturę – szkiców do VIII Symfonii c-moll – że ręka prowadzona jest natchnieniem, które, od czasu do czasu kompozytor musi skorygować.

Bach, patrząc na jego autografy, wygląda na człowieka konsekwentnego i mającego świadomość swojej myśli. Jego rękopisy są zapisane pismem pięknym i równym, bardzo mocnym i gęstym. Tu nic nie budzi wątpliwości. Twórca nie jest niepewny, nie waha się. Po prostu wie co ma do powiedzenia i w jaki sposób.

Pismo Beethovena natomiast zawsze zdradza pośpiech i niecierpliwość. Kompozytor ten szkicuje niczym w transie i później gwałtownie pracuje nad nadaniem dziełu właściwego kształtu. W autografach Beethovena można odnaleźć takty a nieraz całe strony potwornie pokreślone, niemal zagryzmolone, zarysowane wręcz kółkami. Niektóre z taktów są tak wydrapane, że aż prześwituje papier. W autografach Beethovena można znaleźć oprócz zapisu muzycznego także osobiste notatki kompozytora dotyczące życia codziennego: np. co powinien zrobić, kupić albo komu zapłacić.

Najbardziej fascynujące są dla mnie jego szkicowniki. Tu myśli Beethovena kłębią się często jedna na drugiej. Aż dziwne, że w ogóle można to odczytać. Np. w zaprezentowanych na wystawie szkicach do Symfonii „Eroica” 1803-1804 aż „czarno” od poprawek wszelakich. Są tam, i nuty ,i słowa, i pełno skreśleń. Trzeba się wczytać, by w ogóle coś zrozumieć.

Kompozytorzy pisali swoje dzieła dobrymi piórami, na ogół czarnym albo brązowym atramentem, i na dobrych papierach: grubszych, czerpanych. Ale już kompozytorzy nam współcześni zapisują inaczej. Np. Krzysztof Penderecki pisze z wielkim rozmachem po papierze nutowym kolorowymi pisakami. Kreśli, przenosi, poprawia. Stawia krzyżyki i strzałki, co znakomicie widać w pokazanym na wystawie fragmencie Pasji wg św.Łukasza.

Wystawa manuskryptów, której kuratorem jest Michał Lewicki została pięknie urządzona. Rękopisom prezentowanym w specjalnych gablotach pochłaniających promienie UV towarzyszą dzieła sztuki: obrazy i ryciny. Polecam!

Wystawa jest otwarta do 14 kwietnia w godzinach: pn.-pt.: 10-17, sb.:10-14; w wielki piątek, 14.04: 10-14. Wstęp bezpłatny.

Komentarze (0)

Brak komentarzy

Najnowsze

Skontaktuj się z Radiem Kraków - czekamy na opinie naszych Słuchaczy

Pod każdym materiałem na naszej stronie dostępny jest przycisk, dzięki któremu możecie Państwo wysyłać maile z opiniami. Wszystkie będą skrupulatnie czytane i nie pozostaną bez reakcji.

Opinie można wysyłać też bezpośrednio na adres [email protected]

Zapraszamy również do kontaktu z nami poprzez SMS - 4080, telefonicznie (12 200 33 33 – antena,12 630 60 00 – recepcja), a także na nasz profil na Facebooku oraz Twitterze

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

Pisane ręką mistrzów

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Czy dalej obowiązuje stereotyp Polaka-katolika niestroniącego od kieliszka?

Bar Kawowy RIO znów otwarty. Kultowa kawiarnia wróciła na mapę Krakowa

"Wszystko zaczęło się w Krakowie …" 115 lat ZPAP Okręgu Krakowskiego 1911-2026

Wyborczy AI slop w Krakowie. „Niestety działa”

„Owcowy Czwartek” i klauzule społeczne. Kandydatki o pracy w Krakowie

Piłkarski PP - w 1/16: Podhale Nowy Targ, Puszcza Niepołomice i BB Termalika i ich rywale.

Ekstraklasa piłkarska - trener Wisły Kraków: musimy potwierdzić dobrą formę.Transmisja.

Nie stać ich na jedzenie i środki czystości. Do seniorów trafią "Karty Dobra"

Nowoczesna diagnostyka w Szpitalu im. Szczeklika w Tarnowie

Nowy rezonans i tomograf w tarnowskim szpitalu. Sprzęt za miliony już czeka na pacjentów

Nowa szkoła za 70 mln zł, a przed bramą ani jednego przejścia. Rodzice alarmują

87 lat od sowieckiej agresji na Polskę. Kraków uczcił pamięć ofiar

Otwarcie wadowickiego Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego coraz bliżej

„To będzie wielkie wyzwanie także dla nas”. Prof. Zoll o nadchodzącej zimie w Ukrainie

Od zamków i jaskiń po drewno, glinę i rowerowe wyprawy. Rusza Juromania 2026

Był marynarzem słodkich wód. "Bosman Kurek" - reportaż Ewy Szkurłat

Pies znaleziony pod balkonem w Chrzanowie. Właściciel był pod wpływem alkoholu

Kraków prof. Agnieszki Chłosty-Sikorskiej - Służba zdrowia - odc. 13 - Narutowicz – szpital nowoczesnego Krakowa

Białaczka, z którą można żyć

Skontaktuj się z Radiem Kraków - czekamy na opinie naszych Słuchaczy

Pisane ręką mistrzów

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Czy dalej obowiązuje stereotyp Polaka-katolika niestroniącego od kieliszka?

Bar Kawowy RIO znów otwarty. Kultowa kawiarnia wróciła na mapę Krakowa

"Wszystko zaczęło się w Krakowie …" 115 lat ZPAP Okręgu Krakowskiego 1911-2026

Wyborczy AI slop w Krakowie. „Niestety działa”

„Owcowy Czwartek” i klauzule społeczne. Kandydatki o pracy w Krakowie

Piłkarski PP - w 1/16: Podhale Nowy Targ, Puszcza Niepołomice i BB Termalika i ich rywale.

Ekstraklasa piłkarska - trener Wisły Kraków: musimy potwierdzić dobrą formę.Transmisja.

Nie stać ich na jedzenie i środki czystości. Do seniorów trafią "Karty Dobra"

Nowoczesna diagnostyka w Szpitalu im. Szczeklika w Tarnowie

Nowy rezonans i tomograf w tarnowskim szpitalu. Sprzęt za miliony już czeka na pacjentów

Nowa szkoła za 70 mln zł, a przed bramą ani jednego przejścia. Rodzice alarmują

87 lat od sowieckiej agresji na Polskę. Kraków uczcił pamięć ofiar

Otwarcie wadowickiego Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego coraz bliżej

„To będzie wielkie wyzwanie także dla nas”. Prof. Zoll o nadchodzącej zimie w Ukrainie

Od zamków i jaskiń po drewno, glinę i rowerowe wyprawy. Rusza Juromania 2026

Był marynarzem słodkich wód. "Bosman Kurek" - reportaż Ewy Szkurłat

Pies znaleziony pod balkonem w Chrzanowie. Właściciel był pod wpływem alkoholu

Kraków prof. Agnieszki Chłosty-Sikorskiej - Służba zdrowia - odc. 13 - Narutowicz – szpital nowoczesnego Krakowa

Białaczka, z którą można żyć

Kontakt

12 630 61 01

Wyślij wiadomość

Wyślij opinię