Z brukowca do traktatu moralnego. RECENZJA

Kultura
Poniedziałek, 2015.03.30 16:54 ( Edytowany Poniedziałek, 2021.05.31 00:32 )

W Starym Teatrze premiera "Sprawy Gorgonowej" Janiczak i Rubina.

Zdjęcie z próby spektaklu. Fot. ptj

"Sprawa Gorgonowej". Zdjęcia z próby spektaklu

Fot. ptj

1 / 16

"Wszystkie szczęśliwe rodziny są do siebie podobne, każda nieszczęśliwa rodzina jest nieszczęśliwa na swój sposób" - pamiętne, pierwsze zdanie ze słynnej powieści Lwa Tołstoja "Anna Karenina" przyszło mi do głowy podczas spektaklu "Sprawy Gorgonowej".

Na scenie kameralnej NST oglądamy taką właśnie "nieszczęśliwą rodzinę" - na pewno nie świętą, dziś nazwalibyśmy ją "patchworkową", rodzinę, w której o względy ojca walczą dwie kobiety, choć żadna z nich nie jest jego żoną... Jest jeszcze ta trzecia, prawowita małżonka, mocą wyobraźni uwolniona ze szpitala psychiatrycznego. Oglądamy tę rodzinę jednocześnie z bliska, i z dystansu, niczym postaci z domku dla lalek. Ten szczególny efekt wzmacnia scenograficzny gest - przed naszymi oczami wznosi się i opada ruchoma fasada domku, przybliżając i oddalając nas od akcji. Czasem rodzina zamyka się we własnym, częściowo niedostępnym dla nas świecie, świecie oczekiwań, pretensji i rozczarowań. Kiedy indziej fasada domu podnosi się, i akcja wręcz "wylewa" się na scenę, zagarniając całą widownię.

Pomiędzy sceną a widownią toczy się proces. Najsłynniejsza kryminalna sprawa dwudziestolecia międzywojennego, sprawa, którą w sposób zupełnie współczesny interesowały się media, tabloidyzując przekaz i manipując opinią publiczną. Oskarżona i skazana (początkowo nawet na karę śmierci) to Rita Gorgonowa, wieloletnia kochanka architekta Henryka Zaremby. Dziś nazwalibyśmy ją po prostu jego partnerką, wówczas związek ten budził falę niechęci i potępienia. Ofiara - to zamordowana w niewyjaśnionych okolicznościach córka Zaremby, nastoletnia Lusia. Czy Gorgonowa zabiła? Nie można tego wykluczyć, ale też nie ma na to tzw. twardych dowodów. Zresztą nie o tym jest "Sprawa Gorgonowej".

Grzegorz Niziołek napisał kiedyś, że spektakle Jolanty Janiczak i Wiktora Rubina to "karkołomne, retoryczno-dramatyczne konstrukcje, w których mieszają się czasy, języki, doświadczenia". I dlatego nie powinno dziwić, że toczący się proces, a także ukryte za tekturową fasadą życie w domu Zaremby, filmowane jest przez producenta filmowego, który przyleciał tu z Hollywood. Postać jest jak najbardziej autentyczna. Autentyczna jest także zainstalowana z boku sceny Stanisława Przybyszewska, późniejsza autorka "Sprawy Dantona", bardzo mocno zaangażowana w obronę Gorgonowej.

Proces toczy się na scenie niczym dziwny seans, pozbawiony logiki, pełen nieoczekiwanych zwrotów akcji. Rita Marty Ścisłowicz jest figurą niczym z Almodovara, kobietą "na skraju załamania nerwowego". Odrzucona przez Zarembę, zdeterminowana i agresywna, czasem zachowuje się jak bezwolna marionetka. Śledztwo pozbawia ją jakiejkolwiek godności, przesłuchanie brutalnie narusza jej intymność. Wariograf pracuje bez przerwy.
Groteskowo przebiega samo śledztwo, ponoć wyjątkowo spartaczone przez zbierających dowody. Scena poszukiwania kału w bieliźnie uczestników wydarzeń przypomina żenujący kabaret. Duży niepokój budzi scena z hipnotyzerem ( zupełnie autentycznym), który poddaje Ritę ( Martę?) seansowi hipnozy. Do końca nie wiemy, ile jest w tym aktorskiej gry, ile z autentycznej sesji. Hipnotyzowana mówi o zmęczeniu i ciepieniu, o pragnieniu spokoju.

Trochę efekciarski wydał mi się początkowo gest wprowadzenia na scenę autentycznych skazanych, osób z wyrokami. Występujący w roli ławy przysięgłych, krótko mówią o swoich wyrokach - za pobicie kolegi, za napad na funkcjonariusza, za kradzież. Za niewinność. Trudno ocenić, ile w tym prawdy, ile ściemy, ile autentycznego grzechu i zła. A jednak słuchając tych lapidarnych wyznań mocno uświadamiamy sobie, jak często powierzchowne, stygmatyzujące, niesprawiedliwe są nasze oceny. Jak łatwo skazujemy.

I tak temat z brukowca awansował do traktatu moralnego.

"Sprawa Gorgonowej"
Jolanta Janiczak
reżyseria:
Wiktor Rubin

obsada:
- Bogdan Brzyski / Szymon Czacki / Ewa Kaim / Urszula Kiebzak / Katarzyna Krzanowska / Jaśmina Polak / Krzysztof Zarzecki / Marta Ścisłowicz / Roman Gancarczyk / Juliusz Chrząstowski/ Zygmunt Józefczak

tekst, dramaturgia, kostiumy: JOLANTA JANICZAK
reżyseria: WIKTOR RUBIN
scenografia: MICHAŁ KORCHOWIEC
kostiumy, wideo: HANNA MACIĄG

Premiera:
2015-03-28 Scena Kameralna (ul. Starowiślna 21)

Komentarze (0)

Brak komentarzy

Najnowsze

Skontaktuj się z Radiem Kraków - czekamy na opinie naszych Słuchaczy

Pod każdym materiałem na naszej stronie dostępny jest przycisk, dzięki któremu możecie Państwo wysyłać maile z opiniami. Wszystkie będą skrupulatnie czytane i nie pozostaną bez reakcji.

Opinie można wysyłać też bezpośrednio na adres [email protected]

Zapraszamy również do kontaktu z nami poprzez SMS - 4080, telefonicznie (12 200 33 33 – antena,12 630 60 00 – recepcja), a także na nasz profil na Facebooku oraz Twitterze

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

Z brukowca do traktatu moralnego. RECENZJA

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Ponad 280 osób straci pracę. Zwolnienia grupowe w Nowym Sączu i Gorlicach

Co było przyczyną dużego zapadliska w centrum Krakowa? Na razie dziurę na Alei Słowackiego zasypano

Centrum społeczności muzułmańskiej wyprowadza się z osiedla Podwawelskiego. Efekt nagonki?

Koniec "pancernych przystanków." Gmina Tarnów wymieni 97 charakterystycznych wiat

IMGW ostrzega przed burzami w Małopolsce, lokalnie może spaść grad

Legenda o zakochanych i największy festiwal kultury japońskiej. Ryucon już w ten weekend

Dron spadł na jadące auto w Dąbrowie Tarnowskiej. Policja prowadzi postępowanie

Kraków może wydłużyć nocną prohibicję. Mieszkańcy chcą zakazu od godz. 22

Uwielbiamy ją, ale popełniamy jeden podstawowy błąd. "Pół tabliczki dziennie nie jest zdrowym nawykiem"

Balice szykują się na mgłę. Nowy system od października

Babiogórskie bajania improwizowane - gwara i jazz.

Dlaczego Wołyń nadal dzieli Polskę i Ukrainę? Andrzej Brzeziecki o „rewanżu pamięci”

Wisła Kraków odrzuciła ofertę Sturmu Graz za Jakuba Krzyżanowskiego

Zbrodnia w Skawinie dokonana w okrutny sposób. Śledczy potwierdzają wstępne ustalenia

Mundial: cień skandalu w Seattle i hiszpański awans w ostatnich minutach

Daria Gosek-Popiołek (Lewica): "Niepokoi mnie kwestionowanie pomocy wojskowej dla Ukrainy"

Piwniczna upamiętni Danutę Szaflarską. Powstaje multimedialne muzeum

Od 10 sierpnia rozszerzy się Strefa Płatnego Parkowania w Krakowie

Skóra na wakacjach - jak korzystać ze słońca i wody bez szkody dla zdrowia?

Skontaktuj się z Radiem Kraków - czekamy na opinie naszych Słuchaczy

Z brukowca do traktatu moralnego. RECENZJA

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Ponad 280 osób straci pracę. Zwolnienia grupowe w Nowym Sączu i Gorlicach

Co było przyczyną dużego zapadliska w centrum Krakowa? Na razie dziurę na Alei Słowackiego zasypano

Centrum społeczności muzułmańskiej wyprowadza się z osiedla Podwawelskiego. Efekt nagonki?

Koniec "pancernych przystanków." Gmina Tarnów wymieni 97 charakterystycznych wiat

IMGW ostrzega przed burzami w Małopolsce, lokalnie może spaść grad

Legenda o zakochanych i największy festiwal kultury japońskiej. Ryucon już w ten weekend

Dron spadł na jadące auto w Dąbrowie Tarnowskiej. Policja prowadzi postępowanie

Kraków może wydłużyć nocną prohibicję. Mieszkańcy chcą zakazu od godz. 22

Uwielbiamy ją, ale popełniamy jeden podstawowy błąd. "Pół tabliczki dziennie nie jest zdrowym nawykiem"

Balice szykują się na mgłę. Nowy system od października

Babiogórskie bajania improwizowane - gwara i jazz.

Dlaczego Wołyń nadal dzieli Polskę i Ukrainę? Andrzej Brzeziecki o „rewanżu pamięci”

Wisła Kraków odrzuciła ofertę Sturmu Graz za Jakuba Krzyżanowskiego

Zbrodnia w Skawinie dokonana w okrutny sposób. Śledczy potwierdzają wstępne ustalenia

Mundial: cień skandalu w Seattle i hiszpański awans w ostatnich minutach

Daria Gosek-Popiołek (Lewica): "Niepokoi mnie kwestionowanie pomocy wojskowej dla Ukrainy"

Piwniczna upamiętni Danutę Szaflarską. Powstaje multimedialne muzeum

Od 10 sierpnia rozszerzy się Strefa Płatnego Parkowania w Krakowie

Skóra na wakacjach - jak korzystać ze słońca i wody bez szkody dla zdrowia?

Kontakt

12 630 61 01

Wyślij wiadomość

Wyślij opinię