Grzyby funkcjonalne – czym są, jakie mają właściwości i jak je stosować?

Artykuł sponsorowany
Dzisiaj 13:32 ( Edytowany Dzisiaj 13:35 )

Grzyby funkcjonalne to gatunki wykorzystywane nie tylko jako żywność. Znaczenie mają również obecne w nich związki bioaktywne, m.in. polisacharydy, beta-glukany i substancje charakterystyczne dla konkretnego gatunku [1, 2]. To właśnie z owocników lub grzybni powstają proszki, ekstrakty i kapsułki.

Pod wspólną nazwą kryją się jednak bardzo różne grzyby: reishi, cordyceps, soplówka jeżowata (Lion’s Mane), chaga, shiitake i maitake. Nie mają identycznego składu ani zastosowania, dlatego nie należy traktować ich jak zamienników. Różnice dotyczą także części użytego surowca, sposobu przetworzenia i stężenia składników.

Wyjaśniamy, czym wyróżniają się poszczególne gatunki, jak stosować grzyby funkcjonalne i po czym poznać preparat dobrej jakości.

Grzyby funkcjonalne – co to właściwie znaczy

Grzyb funkcjonalny nie trafia do diety wyłącznie dla smaku czy wartości odżywczej. Sięga się po niego również ze względu na beta-glukany, polisacharydy, triterpeny i inne związki bioaktywne. Zależnie od gatunku wykorzystuje się jego owocnik, grzybnię albo przygotowany z nich ekstrakt [1, 2].

termin związany z żywnością funkcjonalną i suplementacją. Dobrze pokazuje to shiitake. Może być składnikiem obiadu, ale wykorzystuje się go również do produkcji ekstraktów i suplementów diety. Z kolei reishi ze względu na gorzki smak znacznie częściej spotkamy w kapsułce niż na talerzu.

Grzyby funkcjonalne a grzyby lecznicze – czy to to samo?

Reishi opisane jako „grzyb witalny” nie różni się z tego powodu od reishi sprzedawanego jako „grzyb funkcjonalny”. Zmienia się nazwa kategorii, a nie gatunek ani skład preparatu. Słowo „witalny” spotkamy głównie w sklepach i materiałach popularnych. „Funkcjonalny” odnosi się natomiast do sposobu wykorzystania grzyba w żywności lub suplementacji.

medicinal mushrooms [1, 2]. Nie oznacza to, że kapsułki z takim grzybem są lekami. Nadal mogą być suplementem diety, bez potwierdzonego działania w leczeniu konkretnej choroby.

Jakie grzyby zalicza się do funkcjonalnych?

Do najpopularniejszych grzybów funkcjonalnych należą reishi, cordyceps, soplówka jeżowata, chaga, shiitake i maitake. Niektóre znamy z kuchni, inne są zbyt twarde lub gorzkie, by traktować je jak zwykły składnik posiłku. Różnią się też składnikami aktywnymi. W jednym gatunku są to triterpeny, w innym cordycepina, a w kolejnym związki związane z pracą układu nerwowego.

Reishi – lakownica lśniąca

Pod nazwą reishi najczęściej spotkamy Ganoderma lucidum. Grzyb zawiera polisacharydy, w tym beta-glukany, oraz triterpeny nazywane kwasami ganoderowymi. Mają pozytywny wpływ na układ odpornościowy i odczuwanie zmęczenia [1, 2].

Cordyceps – maczużnik

Nazwa cordyceps obejmuje więcej niż jeden gatunek. Najbardziej znany jest maczużnik chiński, czyli Cordyceps sinensis, obecnie klasyfikowany jako Ophiocordyceps sinensis. W naturze rozwija się na larwach owadów żyjących wysoko w górach Azji. Jest rzadki i kosztowny, dlatego w suplementach częściej wykorzystuje się surowiec z hodowli albo łatwiejszy do uprawy Cordyceps militaris.

Kordyceps zawiera polisacharydy, adenozynę, sterole i kordycepinę. Ta ostatnia występuje przede wszystkim w C. militaris. Związki obecne w grzybie stymulują produkcję ATP, zmniejszają zmęczenie i poprawiają wydolność fizyczną. Działają także immunomodulująco [1, 3].

https://www.magicznyogrod.pl/cordyceps_maczuznik_chinski_wlasciwosci_dzialanie_przeciwskazania.

Soplówka jeżowata (Lion’s Mane)

biała, puszysta kula pokryta długimi igiełkami. Jest grzybem jadalnym o łagodnym smaku, choć w Polsce częściej spotkamy ją w kapsułce niż na talerzu. Jej łacińska nazwa to Hericium erinaceus.

hericenony obecne głównie w owocniku oraz erinacyny charakterystyczne dla grzybni. To grzyb znany z wpływu na produkcję czynnika wzrostu nerwów, który jest potrzebny do prawidłowego funkcjonowania neuronów. Lion’s Mane wybierają przede wszystkim osoby zainteresowane poprawą pamięci, koncentracji i pracy mózgu [2, 4].

układ nerwowy i funkcje poznawcze. Dostępna jest w formie sproszkowanego grzyba, ekstraktu oraz kapsułek. Przy wyborze preparatu sprawdź, czy powstał z grzybni, czy z owocnika, ponieważ każda z tych części dostarcza innych składników aktywnych.

Chaga – błyskoporek podkorowy

przypomina zwęglony kawałek drewna. Tworzy czarne, spękane narośla na pniach brzóz, a pod ciemną warstwą ma rdzawobrązowe wnętrze. To właśnie ta część błyskoporka podkorowego (Inonotus obliquus) jest zbierana i wykorzystywana jako surowiec.

polisacharydy, związki fenolowe, sterole, melaninę i triterpeny. Pobiera z brzozy również betulinę, która odpowiada za część jego charakterystycznych właściwości. Czaga stymuluje układ odpornościowy i pomaga chronić komórki przed stresem oksydacyjnym. Wspiera także zdrowie układu pokarmowego, w tym żołądka i dwunastnicy [1, 2].

Kawałki grzyba możesz ugotować w wodzie i przygotować z nich ciemny napój o ziemistym, lekko gorzkim smaku. Dla osób, które nie chcą parzyć odwaru, prostszym rozwiązaniem jest ekstrakt w proszku lub kapsułka. Chaga pojawia się również w mieszankach przeznaczonych do sporządzania kakao i kawy.

Shiitake

Lentinula edodes wykorzystuje się w zupach, sosach i daniach z makaronem. Mają wyraźny smak umami, dlatego sprawdzają się również jako naturalna przyprawa.

W shiitake znajdują się polisacharydy, sterole i eritadenina. Najlepiej poznanym składnikiem jest lentinan, wpływający na aktywność komórek odpornościowych. Z kolei eritadenina wykazuje pozytywny wpływ na poziom cholesterolu [1, 2].

Maitake

Maitake, czyli żagwica listkowata (Grifola frondosa), tworzy szerokie kępy złożone z pofalowanych kapeluszy. Jest jadalny, ma sprężystą strukturę i lekko korzenny smak. Można go podsmażyć, dodać do zupy albo wykorzystać jako składnik sosu. Nie jest więc grzybem przeznaczonym wyłącznie do suplementacji.

polisacharydy, zwłaszcza beta-glukany należące do frakcji D i MD. Korzystnie wpływają one na aktywność komórek odpornościowych, dlatego maitake stosuje się jako wsparcie odporności. Grzyb wspomaga również metabolizm węglowodanów i utrzymanie prawidłowego poziomu cukru [1, 2]. Do potraw najlepiej pasuje świeży lub suszony maitake. Do regularnej suplementacji wygodniejszy będzie ekstrakt w kapsułkach, szczególnie jeśli producent podaje zawartość polisacharydów.

Co zawierają grzyby funkcjonalne?

beta-glukany, choć beta-glukany należą właśnie do polisacharydów. Wchodzą w skład ścian komórkowych grzybów i korzystnie wpływają na aktywność komórek odpornościowych. Sama wysoka zawartość polisacharydów nie oznacza jeszcze, że produkt dostarcza dużo beta-glukanów. Dlatego bardziej konkretna informacja o ich ilości mówi o suplemencie więcej niż ogólne hasło „zawiera polisacharydy” [1, 2].

Triterpeny są szczególnie charakterystyczne dla reishi i czagi. W lakownicy lśniącej należą do nich kwasy ganoderowe, które odpowiadają także za jej wyraźnie gorzki smak. Związki fenolowe pełnią funkcję przeciwutleniającą i pomagają chronić organizm przed stresem oksydacyjnym [1, 2].

cordycepiny i adenozyny, soplówka jeżowata hericenonów i erinacyn, a shiitake lentinanu oraz eritadeniny. W czadze obecna jest betulina pochodząca z brzozy, na której rozwija się grzyb.

Jak stosuje się grzyby funkcjonalne?

Proszek łatwo dodasz do kakao, owsianki, koktajlu albo zupy. Trzeba jednak liczyć się z jego smakiem. Reishi jest wyraźnie gorzkie, a chaga ma ziemisty aromat. Łagodniejsza soplówka jeżowata lepiej pasuje do posiłków. Proszek sprawdza się więc u osób, którym nie przeszkadza smak grzyba i które chcą wykorzystać go także w kuchni.

Chaga i reishi nadają się również do przygotowania napoju. Twardy surowiec zwykle wymaga dłuższego gotowania, dlatego częściej przygotowuje się z niego odwar niż szybki napar. Shiitake, maitake i soplówkę można natomiast włączyć do zwykłych posiłków.

Niezależnie od wybranej formy stosuj porcję podaną przez producenta. Większa ilość proszku lub ekstraktu nie musi oznaczać lepszego efektu.

Na co zwrócić uwagę, wybierając grzyby funkcjonalne?

pełnej nazwy gatunku. Ma to znaczenie zwłaszcza przy cordycepsie, ponieważ Cordyceps militaris i Cordyceps sinensis różnią się składem. Sam napis „cordyceps” jest więc zbyt ogólny.

Sprawdź również, z której części grzyba powstał preparat. Owocnik nie zawsze jest lepszy od grzybni. W soplówce jeżowatej części te dostarczają innych związków: owocnik jest źródłem hericenonów, a grzybnia erinacyn. Producent powinien jasno wskazać wykorzystany surowiec.

Proszku nie da się bezpośrednio porównać z ekstraktem. Proszek zawiera cały rozdrobniony grzyb, natomiast ekstrakt jest bardziej skoncentrowany. Z tego powodu 300 mg ekstraktu może dostarczać więcej składników aktywnych niż 1000 mg proszku. Sam zapis „10:1” nadal nie wyjaśnia jednak, ile zawiera beta-glukanów, cordycepiny lub triterpenów.

Najbardziej miarodajna jest standaryzacja na związek charakterystyczny dla danego gatunku. Przy wielu preparatach podaje się zawartość beta-glukanów. Ogólna ilość polisacharydów jest mniej precyzyjna, ponieważ obejmuje także inne węglowodany [1, 2].

ważna jest kontrola metali ciężkich, drobnoustrojów i pestycydów. W mieszankach powinna być też podana ilość każdego gatunku, a nie tylko łączna masa produktu. Najbezpieczniejszy wybór to suplement z przejrzystym składem i dokładnie opisanymi parametrami.

Grzyby funkcjonalne – przeciwwskazania i bezpieczeństwo

osoby uczulone na konkretny gatunek grzyba. Po ekstrakcie mogą pojawić się także nudności, ból brzucha, biegunka lub zmiany skórne. Jeśli objawy wystąpią po włączeniu preparatu, odstaw go. Najlepiej nie rozpoczynać jednocześnie suplementacji kilku nowych grzybów, ponieważ później trudno ustalić przyczynę reakcji.

krzepnięcie krwi, poziom cukru lub działanie układu odpornościowego. Konsultacja z lekarzem albo farmaceutą jest potrzebna przy stosowaniu leków przeciwkrzepliwych, przeciwcukrzycowych i immunosupresyjnych. Dotyczy to również osób z chorobami przewlekłymi oraz przygotowujących się do operacji.

w ciąży i podczas karmienia piersią. W tym okresie nie należy przyjmować ich bez zgody lekarza [1, 2].

Grzyby funkcjonalne – gdzie kupić i ile kosztują?

20-40 zł. Za standaryzowany ekstrakt lub większe opakowanie zapłacimy zwykle 60-100 zł. Ceny produktów importowanych i bardziej rozbudowanych mieszanek przekraczają niekiedy 100 zł.

Znaczenie ma również pochodzenie i jakość surowca, liczba kapsułek oraz wielkość dziennej porcji.

porównywać koszt jednej zalecanej porcji.

specjalistycznych sklepach zielarskich. Wybieraj miejsca, które pokazują pełny skład, nazwę gatunku, rodzaj ekstraktu i zawartość składników aktywnych. Bardzo ważny jest przejrzysty opis produktu.

Bibliografia

Medicinal Mushrooms: Their Bioactive Components, Nutritional Value and Application in Functional Food Production-A Review. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37513265/
Chapter 9 - Ganoderma lucidum (Lingzhi or Reishi). https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK92757
Ophiocordyceps sinensis in Dong-ChongXiaCao (冬蟲夏草 Dōng Chóng Xià Cǎo) and Related Bioactive Ingredients. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3924981
Benefits, side effects, and uses of Hericium erinaceus as a supplement: a systematic review. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12434001
Inonotus obliquus (Chaga mushroom): A review. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11132974
Bioactive Ingredients and Medicinal Values of Grifola frondosa (Maitake). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7824844
Safety assessment of mushrooms in dietary supplements by combining analytical data with in silico toxicology evaluation. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28267567/

Komentarze (0)

Brak komentarzy

Najnowsze

Skontaktuj się z Radiem Kraków - czekamy na opinie naszych Słuchaczy

Pod każdym materiałem na naszej stronie dostępny jest przycisk, dzięki któremu możecie Państwo wysyłać maile z opiniami. Wszystkie będą skrupulatnie czytane i nie pozostaną bez reakcji.

Opinie można wysyłać też bezpośrednio na adres [email protected]

Zapraszamy również do kontaktu z nami poprzez SMS - 4080, telefonicznie (12 200 33 33 – antena,12 630 60 00 – recepcja), a także na nasz profil na Facebooku oraz Twitterze

Grzyby funkcjonalne – czym są, jakie mają właściwości i jak je stosować?

Grzyby funkcjonalne – co to właściwie znaczy

Grzyby funkcjonalne a grzyby lecznicze – czy to to samo?

Jakie grzyby zalicza się do funkcjonalnych?

Reishi – lakownica lśniąca

Cordyceps – maczużnik

Soplówka jeżowata (Lion’s Mane)

Chaga – błyskoporek podkorowy

Shiitake

Maitake

Co zawierają grzyby funkcjonalne?

Jak stosuje się grzyby funkcjonalne?

Na co zwrócić uwagę, wybierając grzyby funkcjonalne?

Grzyby funkcjonalne – przeciwwskazania i bezpieczeństwo

Grzyby funkcjonalne – gdzie kupić i ile kosztują?

Bibliografia

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Prześcieradło do łóżeczka dostawnego - jak dobrać materiał i krój, by nie ściągało materaca?

W krakowskim Szpitalu Rydygiera otwarto najnowocześniejszą aptekę w Polsce

Grzyby funkcjonalne – czym są, jakie mają właściwości i jak je stosować?

Ceramika reklamowa z grawerem laserowym: kiedy warto zamówić indywidualny

Co dalej z udziałami Tarnowskich Wodociągów? Grupa Azoty dostała opinię Prokuratorii Generalnej

Atak nożownika w opactwie w Jarosławiu. Zmarła jedna z poszkodowanych osób

"Obietnica korzyści majątkowej". Prokuratura, Miastoprojekt i prezydent Krakowa

Bronił kolegi, sam trafił przed sąd. Komitet Gibały wygrywa kolejny proces wyborczy

Napad na jubilera w Limanowej. Trzeci podejrzany trafił do aresztu

Nowy program wsparcia modernizacji energetycznej budynków spółdzielni mieszkaniowych

Finisz kampanii w Krakowie. Politolog: wielu wyborców zdecyduje w ostatniej chwili

„Recepta społeczna” dla seniorów. Aleksandra Owca z poparciem liderów Razem

Z Zakopanego widać ośnieżone szczyty. Trudne warunki na szlakach

Niewybuchy w centrum Nowego Sącza

Niewybuchy w centrum Nowego Sącza. Ewakuowano szkołę, na miejscu saperzy

Kraków: włamywał się do kantorów, restauracji i piwnic. 28-latek zatrzymany

Siatkarska "sensacja dekady"!

Kraków prof. Agnieszki Chłosty-Sikorskiej - Służba zdrowia - odc. 15 - Medycyna w mundurze

Jedna skóra, kilka chorób? Dlaczego zmiany skórne nie zawsze mają jedną przyczynę

Kontakt

12 630 61 01

Wyślij wiadomość

Wyślij opinię