13–15 sierpnia 1920 r. na przedpolach Warszawy rozegrała się decydująca bitwa wojny polsko-bolszewickiej. Określana mianem "Cudu nad Wisłą" i uznawana za 18. przełomową bitwę w historii świata zadecydowała o zachowaniu przez Polskę niepodległości i uratowaniu Europy przed bolszewizmem.
Decydujące starcie – bitwa warszawska 1920
W piątek, w przeddzień 100-lecia bitwy, z udziałem przedstawicieli najwyższych władz, w tym prezydenta Andrzeja Dudy, wicepremiera, ministra kultury i dziedzictwa narodowego Piotra Glińskiego odbędzie się uroczyste otwarcie Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku.
Jedna wiktoria, wielu wygranych. Posłuchaj audycji i weź udział w konkursie
Tego samego dnia o godz. 17 w Muzeum Narodowym w Warszawie zaplanowano premierę filmu zrealizowanego w technologii VR "Wiktoria 1920". Dzięki goglom VR widzowie będą mieli okazję przenieść się w czasie do 1920 roku i wziąć udział w misji dostarczenia meldunku do biura szyfrów na Cytadeli, stając się częścią grupy specjalnej składającej się ze studenta Janka Węgielskiego (w tej roli Dariusz Pieróg), ułana Władysława Brończaka (Szymon Mysłakowski) oraz pilota Eskadry Kościuszkowskiej, Meriana C. Coopera (Patryk Szwichtenberg). Wraz z kompanami widz podróżuje samolotem, skacze ze spadochronem, ucieka przed bolszewikami, bierze udział w walkach i snuje plany na powojenną przyszłość.
Producentem filmu jest Biuro Programu Niepodległa, koproducentem - Narodowe Centrum Kultury.
Prof. Filip Musiał, dyrektor Instytutu Pamięci Narodowej w Krakowie o polskich sierpniach
W sobotę w południe na pl. Marszałka Piłsudskiego w Warszawie odbędzie się uroczysta Odprawa Wart przed Grobem Nieznanego Żołnierza. Planowane jest wystąpienie prezydenta.
Wieczorem na PGE Narodowym w Warszawie odbędzie się widowisko multimedialne "1920. Wdzięczni Bohaterom". "Polskie i bolszewickie okopy, pomiędzy nimi scena, a na niej znani polscy artyści, do tego dziesiątki koni i setki statystów" – tak widowisko zapowiadają organizatorzy.
Prof. Andrzej Piasecki: Pod Warszawą nie było cudu, była wielka bitwa i wielkie zwycięstwo
Scena i cała aranżacja widowiska zajmą ponad 7 tys. mkw., w wydarzeniu weźmie udział kilkudziesięciu artystów. W rolę marszałka Józefa Piłsudskiego wcieli się Jarosław Gajewski, a oficera Michaiła Tuchaczewskiego zagra Wojciech Brzeziński. Nie zabraknie też setki rekonstruktorów, koni i pojazdów historycznych. Będzie również las, gra świateł i dźwięków w wykonaniu Orkiestry Polskiego Radia. Dzięki wykorzystaniu ikonografii, wizualizacji, animacji komputerowych, technik projekcyjnych, fotograficznych i filmowych materiałów archiwalnych, komentarzy narratora oraz scen aktorskich i grup rekonstrukcyjnych widzowie poznają bohaterów, przebieg bitwy i sytuację międzynarodową. Widowisku towarzyszyć będzie muzyka z tekstami najwybitniejszych polskich poetów i twórców piosenek m.in. Cypriana Kamila Norwida, Agnieszki Osieckiej, Marka Grechuty, Jacka Cygana, Romana Kołakowskiego w wykonaniu m.in. Olgi Szomańskiej, Macieja Balcara, Mateusza Ziółko, czy Michała Kowalonka. Widzowie usłyszą również wiązankę tradycyjnych pieśni żołnierskich i patriotycznych w wykonaniu chóru Sound'n'Grace.
Widowisko od godz. 20.45 będzie transmitowane w TVP1.
Uroczysta premiera filmu "Wojna światów" w reżyserii Mirosława Borka i Krzysztofa Talczewskiego w niedzielę, 16 sierpnia, w Teatrze Polskim w Warszawie będzie symbolicznym zwieńczeniem głównych obchodów 100. rocznicy Bitwy Warszawskiej.
"Wojna Światów" to epicka opowieść oparta na zrekonstruowanych oraz pokolorowanych materiałach archiwalnych pozyskanych z archiwów z całego świata. To koprodukcja Filmoteki Narodowej, Telewizji Polskiej i firmy MW Media, która stoi za sukcesem zrealizowanego w oparciu o archiwalia filmu "Niepodległość" z 2018 r.
Jej twórcy, Mirosław Bork i Krzysztof Talczewski, prezentują oryginalne i nieznane dotychczas relacje uczestników i świadków wydarzeń, unikalne filmy archiwalne, zdjęcia, rozkazy, zapisy rozszyfrowanych tajnych raportów, pamiętniki i nagrania radiowe. Narrację wspierają, tylko wtedy kiedy jest to konieczne, historyczne inscenizacje oraz materiały graficzne.
Film będzie można zobaczyć w niedzielę, 16 sierpnia, o godz. 20.15. w TVP1. Projekt dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
W ramach obchodów 100. rocznicy "Cudu nad Wisła" w całym kraju zaplanowano także szereg wystaw. Od piątku w Muzeum Narodowym w Warszawie można oglądać wystawę "Fotorelacje. Wojna 1920". Organizatorzy wskazują, że ekspozycja jest "próbą przywrócenia zbiorowej pamięci obrazu tego dramatycznego okresu".
Na wystawie zaprezentowano fotografie ukazujące wojenną codzienność – zdjęcia prywatne i oficjalne, wykonane przez zawodowych fotografów i amatorów, przez wojskowych i cywilów. To niemal wyłącznie oryginalne odbitki z epoki, naświetlone i wywołane tak dawno, jak dawno miały miejsce wydarzenia, które przedstawiają.
Ekspozycja w różnych aspektach i z rozmaitych perspektyw ukazuje znaczenie fotografii jako źródła i świadectwa, oficjalnego (z reguły propagandowego) oraz osobistego (prywatnego, wręcz intymnego).
Od czwartku warszawiacy mogą także podziwiać na nadwiślańskim Bulwarze im. Bohdana Grzymały-Siedleckiego dwa murale autorstwa Mariusza Libla i Bartka Buczka w ramach projektu "1920/2020. Archiwum Ożywione". W sobotę odbędzie się z kolei inauguracja obiektu na Kamionkowskich Błoniach Elekcyjnych autorstwa Karoliny Breguły.
Projekt "1920/2020. Archiwum Ożywione" jest realizowany przez Narodowe Archiwum Cyfrowe z myślą o upamiętnieniu stulecia Bitwy Warszawskiej w przestrzeni publicznej Warszawy.
100-lecie Bitwy Warszawskiej uczczą także najlepsi w Polsce piloci balonowi. Między 14 a 16 sierpnia odbędzie się widowisko – "Balonowy Cud nad Wisłą". Z kilkunastu miejsc w Warszawie rano i wieczorem startować będą balony na ogrzane powietrze. Kolorowe balony będzie można podziwiać z okien i śledzić w social mediach.
Organizatorzy poinformowali, że "wydarzenie nie ma charakteru masowego", a jego celem jest, by "warszawiacy z uśmiechem spojrzeli w niebo". Zaznaczyli, że "udział balonów w tych obchodach nie jest przypadkowy, gdyż niewielu z nas pamięta, że nowo sformowane wojska balonowe walczyły w 1920 roku".
W widowisko zaangażował się m.in. Zamek Królewski w Warszawie. Start "lisa", czyli balonu z kilkunastometrową biało-czerwoną flagą, za którym będą podążać kolejni piloci z Ogrodu Dolnego Zamku Królewskiego zaplanowany został na sobotę w godzinach 17.30-18. Replikę Montgolfiery pilotować będzie Mateusz Rękas, zdobywca m.in. Pucharu Gordona Bennetta.
KRAKÓW
Z tej okazji Kraków udekorowany zostanie flagami państwowymi. Flagi pojawią się na budynkach Urzędu Miasta Krakowa i wybranych miejskich jednostek organizacyjnych. Biało-czerwone będą maszty przed Magistratem.
Hala TAURON Areny Kraków, kładka o. Bernatka, estakada tramwajowa Lipska–Wielicka oraz wieża telewizyjna na Krzemionkach wieczorem zostaną podświetlone na biało-czerwono.
Pojazdy komunikacji zbiorowej wyjadą udekorowane biało-czerwonymi chorągiewkami.
TARNÓW
Obchody tego wydarzenia odbędą się tradycyjnie 15 sierpnia, a w Tarnowie zapraszają na nie: prezydent Tarnowa, Roman Ciepiela oraz prezes Polskiego Stronnictwa Ludowego, Władysław Kosiniak-Kamysz. Tarnowskie obchody Cudu nad Wisłą rozpoczną się o godz. 10.30 pod pomnikiem Wincentego Witosa. W południe w Bazylice Katedralnej odprawiona zostanie msza święta za Ojczyznę, po której nastąpi przemarsz pod Grób Nieznanego Żołnierza. Około godz. 13.15 odbędzie się tam dalsza część uroczystości, m.in. złożenie wieńców. Tarnowskie obchody setnej rocznicy Bitwy Warszawskiej zakończą uroczystości przy pomniku marszałka Józefa Piłsudskiego. Ich początek zaplanowano na godz. 14.
Gmina Tarnów
Msza Święta w kościele parafialnym w Woli Rzędzińskiej w intencji Ojczyzny oraz koncert patriotyczny PASSIONART „Muzyczna sztafeta wolności”. W czasie wydarzenia odbędzie się mianowanie na I stopień oficerski pośmiertnie sierżanta Aleksandra Furmańskiego. Całość będzie można śledzić ONLINE na stronie internetowej gminy Tarnów www.gmina.tarnow.pl oraz www.tarnowska.tv. Początek o godzinie 17.
Wierzchosławice
Już w najbliższy weekend w gminie Wierzchosławice odbędą się uroczystości związane z 100. rocznicą Bitwy Warszawskiej oraz Dożynki Gminne i Dożynki Reymontowskie. Podczas obchodów Rada Gminy Wierzchosławice nada tytuł Honorowego Obywatela Gminy Wierzchosławice Wincentemu Witosowi, Władysławowi Reymontowi oraz Stanisławowi Mierzwie. Dwudniowe uroczystości w gminie Wierzchosławice rozpoczną się 15 sierpnia o godz. 11. w kościele pw. Matki Bożej Pocieszenia w Wierzchosławicach. Następnie uczestnicy przejdą pod Pomnik Poległych oraz Pomnik Wincentego Witosa, gdzie będzie miało miejsce złożenie kwiatów.Od godziny 15. w Centrum Kultury Wsi Polskiej będzie miała miejsce sesja naukowa. W panelu dyskusyjnym pt. "Wojna Polski z Rosją bolszewicką: Bitwa Warszawska w sierpniu 1920 roku" wezmą udział: dr Jan Hebda, dr hab. Arkadiusz Indraszczyk, mgr Henryk Nicpoń. Moderatorem dyskusji będzie prof. Stanisław Pałka (transmisja na www.wierzchoslawice.pl). Drugi dzień gminnych obchodów zainauguruje również msza święta, tym razem w atrium Gminnego Centrum Kultury w Wierzchosławicach. Będzie to msza dożynkowa i to właśnie wtedy zaplanowano gminny konkurs wieńca dożynkowego, a obrzędy dożynkowe wykona Zespół Pieśni i Tańca Swojacy (transmisja na www.wierzchoslawice.pl). W dalszej kolejności zostaną złożone kwiaty na cmentarzu w kaplicy grobowej Wincentego Witosa i Stanisława Mierzwy oraz pod tablicą upamiętniającą 60. rocznicę Dożynek Reymontowskich. O godz. 13:30 zaplanowano uroczyste otwarcie Domu Ludowego w Wierzchosławicach po remoncie. Następnie organizatorzy zaplanowali wykład pt. "Ten, który chłopów Polsce przywrócił. Władysław Reymont na Wielkich Dożynkach w Wierzchosławicach", który wygłosi Janusz Skicki, kierownik Muzeum Wincentego Witosa w Wierzchosławicach. Po tym wystąpieniu przewidziano rekonstrukcję historyczną spotkania Władysława Reymonta i Wincentego Witosa w wykonaniu aktorów tarnowskiego Teatru im. Ludwika Solskiego w Tarnowie. (transmisja na www.wierzchoslawice.pl)
Brzesko
Sobota: 13-18 - uroczystości na Rynku. W tym otwarcie plenerowej wystawy "Brzeszczanie w wojnie polsko-bolszewickiej"
Niedziela: 17 - koncert z muzealnego balkonu "Dalej do dzieła - jeszcze nie zginęła"
GORLICE
W Muzeum Regionalnych imienia Ignacego Łukasiewicza w Gorlicach można oglądać wystawę "100. Rocznica Bitwy Warszawskiej ". Ekspozycja będzie prezentowana do końca sierpnia.
W Bibliotece Publiczna imienia Stanisław Gabryela w Gorlicach można zwiedzać wystawę przygotowaną przez Biuro Programu Niepodległa we współpracy z Muzeum Wojska Polskiego" Bitwa Warszawska. 100 lecie zwycięstwa". Wystawa znajduje się na II piętrze biblioteki i będzie dostępna dla zwiedzających do 17 sierpnia.