Za swój moralny obowiązek uważał propagowanie polskich ideałów, polskiej kultury i narodowej tradycji. „ Pielęgnować więc te ideały w sobie i dzieciach naszych, wpajać w przyszłe pokolenie poczucie obowiązku, ofiarności jest jednym z tych świętych obowiązków, do których Polak zawsze i wszędzie w Ojczyźnie i na obczyźnie poczuwać się powinien „ - mówił do swoich rodaków podczas amerykańskich obchodów trzydziestej rocznicy wybuchu powstania styczniowego Erazm Jerzmanowski
- A
- A
- A
"...za całość i niepodległość Polski..." - Erazm Jerzmanowski
„... będę walczyć do ostatniej kropli krwi i do ostatniego tchnienia za całość i niepodległość Polski, ojczyzny mojej” - przysięgali 22 stycznia 1863 roku na stopniach świątyni Sybilli, księżnej Izabeli Czartoryskiej, owej pierwszej składnicy narodowych pamiątek młodzi „puławiacy”, którzy jak jeden mąż odpowiedzieli na wezwanie Komitetu Narodowego do powstania. Wśród nich był dziewiętnastoletni student Wydziału Inżynierii Cywilnej puławskiego Instytutu Politechnicznego Erazm Jerzmanowski. Jaki wpływ wywarło na niego powstanie styczniowe? Jakie wartości przyświecały dalszym działaniom polskiego barona, tego który oświetlił Amerykę, samotnika z Prokocimia? O tym mówił będzie dr Arkadiusz Więch z Instytutu Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego, badacz dziejów Galicji, archiwów i bibliotek na ziemiach polskich w XIX wieku oraz biograf Erazma Jerzmanowskiego, autor książki "Polski Nobel. Działalność Erazma Józefa Jerzmanowskiego i dzieje fundacji jego imienia (do 1938 roku)". Program prowadziła Jolanta Drużyńska.
Powstaniec styczniowy, emigrant, potomek ziemiańskiego rodu, wynalazca, biznesmen, milioner i filantrop, najbogatszy Polak w Stanach Zjednoczonych końca XIX wieku, a w końcu mocno na wyrost nazywany "samotnikiem z Prokocimia" - Erazm Jerzmanowski (1844-1909) - jak żadna inna chyba postać gromadzi w swojej życiowej drodze - cechy całego swojego pokolenia, którego wspólnotowym doświadczeniem stał się udział w powstańczej batalii 1863 roku. Jerzmanowski jest także uosobieniem mitycznego "American Dream", bo stanąwszy na amerykańskiej ziemi w 1871 roku potrafił zamienić pracę własnego umysłu i liczne patenty, których był autorem na finansowy sukces, który zapewnił mu przezwisko "gazowego barona" i poczesne miejsce pośród biznesowego establishmentu Stanów Zjednoczonych lat 80. i 90. XIX stulecia. O jego poczynaniach na pierwszych stronach donosiła nie tylko polonijna, ale przede wszystkim amerykańska prasa, a kiedy przyjeżdżał do Galicji, przed krakowskimi hotelami, w których się zatrzymywał ustawiały się kolejki petentów. Chojnie wspierał rozliczne inicjatywy mające na celu zachowanie polskiej kultury, nauki, ale również i wzmocnienie polskiej gospodarki. Członek rady Muzeum Polskiego w Rapperswilu, fundator wawelskich witraży Mehoffera, członek założyciel Krakowskiego Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami, fundator szkół powszechnych i kościołów, założyciel Centralnego Komitetu Dobroczynności w Nowym Jorku, działacz społeczny, a w końcu właściciel ziemskiego majątku w Prokocimiu, którego pozostałości w postaci wspaniałego pałacu i okalającego go parku do dzisiaj możemy w Krakowie oglądać.
A.S.Więch / jd
Komentarze (0)
Najnowsze
-
20:13
Studenci AGH wygrali Krakow Solar Boat Challenge 2026. Gratulacje!
-
20:06
Bruk-Bet już marzy o powrocie do Ekstraklasy. Na początek zwycięstwo
-
19:25
Biała Gwiazda znów w elicie. GKS Katowice sprawdzi beniaminka RELACJA MINUTA PO MINUCIE
-
18:04
82. rocznica akcji III Most. Muzeum Lotnictwa Polskiego wesprze wystawę w Zabawie
-
17:54
NADMORSKIE PERŁY LITWY WAKACJE NAD BAŁTYKIEM cz. 3
-
17:02
Ujanowice. XVII Galicyjski Konkurs Powożenia Zaprzęgami Konnymi
-
16:59
Bardzo stary Gródek. 690. urodziny małej miejscowości z piękną historią
-
16:23
Jak to ongiś bywało… Tak Gródek nad Dunajcem świętował 690. urodziny
-
16:18
Wypadek na A4 przed węzłem Brzesko. Utrudnienia w kierunku Rzeszowa
-
15:31
Miesiąc utrudnień na ul. Łokietka. Zmienią się trasy autobusów
-
14:11
Czarownice, motyle i sól, która zbudowała Polskę. Zachwycająca Bochnia
-
14:05
Tłumy na Zakrzówku. Chętni czekali w kolejce nawet kilka godzin
-
13:18
Poważny wypadek w Budzowie. Cztery osoby pod opieką ratowników
-
12:49
Miłość wybrzmiała pod Wieżą. Tłumy na wyjątkowym koncercie w Krynicy
-
12:22
Koncert pod Wieżą w Krynicy-Zdrój
-
12:04
Dwa wypadki z udziałem motocyklistów w Małopolsce. Lądował śmigłowiec LPR
-
11:23
W Zakopanem uspokajają: wodę z kranu można pić bez obaw
-
09:41
Przy Reymonta znów Ekstraklasa! TRANSMISJA
-
15:05
Nieleczone może prowadzić do przedwczesnej śmierci
-
10:45
Kraków prof. Agnieszki Chłosty-Sikorskiej - Służba zdrowia - odc. 6. - Matka i dziecko. Jak Kraków uczył się nowoczesnej opieki