– Najwięcej pamięci jest z czasów radzieckich mimo wszystko. Związek Radziecki potrafił zabić nie tylko ten język, w którym się rozmawiało na zachodzie Ukrainy. Zabił pamięć kulturową. Jak każdy reżim totalitarny przyniósł taką świadomość, że przed nim nic nie było – opowiada Zawadzki.
Pamięć wcześniejszych epok nie zniknęła jednak całkowicie. W Tarnopolu przywołuje się postać założyciela miasta, Jana Amora Tarnowskiego. Czasy austro-węgierskie kojarzą się z możliwością uczestniczenia Ukraińców w życiu politycznym i kontaktami z Zachodem, choć Galicja należała do najbiedniejszych regionów monarchii.
Inaczej wygląda pamięć o II Rzeczypospolitej. Zawadzki wspominał babcię, która opowiadała o polonizacji szkoły i zakazie posługiwania się językiem ukraińskim. Kiedy zdecydował się studiować polski, zapytała go krótko: „A po co?”.
Język jako droga do wolności
Dla Zawadzkiego wybór języka polskiego był częścią poszukiwania dostępu do światowej literatury. W młodości większość zagranicznych książek mógł czytać jedynie w rosyjskich przekładach. Postanowił więc uczyć się innych języków i stopniowo ograniczać korzystanie z rosyjskiego.
– Bardzo dziękuję kulturze polskiej, bo przez kulturę polską poznałem większość tej nowej literatury, zwłaszcza amerykańskiej czy południowoamerykańskiej, która otworzyła mi oczy – opowiada.
Z czasem związał się z polskim środowiskiem literackim, a sam zaczął pisać również po polsku.
Przed pełnoskalową rosyjską inwazją Tarnopol był miastem, w którym studiowało wielu młodych ludzi z Afryki i innych części świata. Zawadzki wspomina ten czas jako doświadczenie wielokulturowości, które szczególnie sobie cenił.
Po 2022 roku wielu zagranicznych studentów wyjechało, a do miasta przybyli mieszkańcy wschodniej i południowej Ukrainy, uciekający przed wojną. Na ulicach ponownie rozległ się rosyjski, ale także odmiany ukraińskiego, których wcześniej w Tarnopolu prawie nie słyszano.
– Już zaczynam łapać różnice. Kto z Chersonia, kto z Odessy, kto z Charkowa – mówi Zawadzki.
Wojna sprawiła, że mieszkańcy różnych regionów, wychowani w odmiennych tradycjach i środowiskach językowych, zaczęli żyć obok siebie. Zawadzki dostrzega w tym szansę na trwałą zmianę ukraińskiej tożsamości.
– To wymieszanie ludzi, którzy mają ukraińskie paszporty... Nie wiem, kto za kogo siebie uważał, kto w jakim języku rozmawiał przed 2022 rokiem. Ale ten koktajl narodowy, który mamy teraz, potrafi stać się fundamentem tej Ukrainy, która będzie rozmawiała w języku ukraińskim – przekonuje.
W jego opowieści Ukraina nie jest więc krajem, w którym regionalne różnice po prostu znikają. To społeczeństwo, które w dramatycznych okolicznościach uczy się żyć ze swoją różnorodnością i budować na niej wspólną przyszłość.
Wyślij opinię na temat artykułu
Komentarze (0)
Brak komentarzy
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit.
Amet architecto
asperiores deleniti dicta dolores earum illo iste
Posłuchasz nas
Kraków 101.6 MHz
Tarnów 101 MHz
Zakopane 100 MHz
Andrychów 98.8 MHz
Gorlice 97.4 MHz
Krynica-Zdrój 102.1 MHz
Rabka-Zdrój 87.6 MHz
Szczawnica 90 MHz
Nowy Sącz 90 MHz
