Polski patriotyzm 2025 – między romantyzmem a obywatelskością

Piotr Łęgowski
Co niesie dzień
Poniedziałek, 2025.11.10

Coraz częściej Dzień Niepodległości staje się świętem osobistym i symbolicznym, a nie wyłącznie państwowym - mówi profesor Piotr Nowak z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Profesor przyznaje, że jego prywatnym rytuałem jest rodzinne wyjście na czekoladę do Wedla – gest codzienny, a jednak pełen znaczenia.

Fot. PAP/Adam Warżawa

Polacy coraz częściej obchodzą Święto Niepodległości w sposób osobisty i różnorodny – od marszów po rodzinne rytuały.
Pokolenia różnią się podejściem do patriotyzmu: starsze łączy go z ofiarą, młodsze – z codzienną obywatelską odpowiedzialnością.
Polska tradycja wciąż nosi w sobie cień przeszłości, w której państwo bywało wrogiem obywatela.
Współczesny patriotyzm może być zarówno emocjonalny, jak i praktyczny – oba podejścia się uzupełniają.
Brakuje nam radości w świętowaniu – ale uczymy się świętować wolność z uśmiechem, nie tylko ze wzruszeniem.

Posłuchaj rozmowy

Profesor Piotr Nowak z Instytutu Socjologii Uniwersytetu Jagiellońskiego zauważa, że sposób świętowania 11 listopada odzwierciedla kondycję społeczną Polaków. Obok marszów i oficjalnych uroczystości pojawiają się biegi, koncerty, śpiewanie pieśni i zwykłe spotkania rodzinne.

Polska, która potrafi. O dumie, codzienności i nowym patriotyzmie

Coraz częściej Dzień Niepodległości staje się świętem osobistym i symbolicznym, a nie wyłącznie państwowym - mówi prof. Nowak. Sam profesor przyznaje, że jego prywatnym rytuałem jest rodzinne wyjście na czekoladę do Wedla – gest codzienny, a jednak pełen znaczenia.

Polacy i Święto Niepodległości – między podniosłością a prywatnością

Profesor Nowak zauważa, że sposób świętowania 11 listopada odzwierciedla kondycję społeczną Polaków. Obok marszów i oficjalnych uroczystości pojawiają się biegi, koncerty, śpiewanie pieśni i zwykłe spotkania rodzinne. Coraz częściej Dzień Niepodległości staje się świętem osobistym i symbolicznym, a nie wyłącznie państwowym. Sam profesor przyznaje, że jego prywatnym rytuałem jest rodzinne wyjście na czekoladę do Wedla – gest codzienny, a jednak pełen znaczenia.

Od lat uczestniczę w różnych wydarzeniach, ale mam też swój prywatny rytuał – 11 listopada idę z rodziną na czekoladę do Wedla. Każdy znajduje swój sposób na świętowanie tej uroczystości

- mówi profesor Piotr Nowak.

Pokoleniowa zmiana w rozumieniu patriotyzmu

Zdaniem profesora, patriotyzm przechodzi ewolucję. Pokolenie wychowane na Sienkiewiczu i wojennej historii łączyło niepodległość z ofiarą i emocją. Młodsze generacje – wychowane w pokoju – podchodzą do patriotyzmu bardziej racjonalnie, obywatelsko, bez patosu. To proces podobny do czeskiego modelu świętowania – mniej wzniosły, bardziej codzienny.

U moich dzieci widzę inne podejście – ta druga wojna już nie budzi takich emocji. To trochę jak u Czechów: chłodny, racjonalny sposób obywatelskiego świętowania.

Między romantyzmem a pozytywizmem

Polacy – mówi Nowak – wciąż zmagają się z historycznym dylematem: czy patriotyzm to walka, czy praca. Wiele postaw wobec państwa ma swoje źródła w przeszłości, gdy Polska nie istniała lub była wrogiem obywatela. Dlatego część społeczeństwa wciąż odruchowo myśli o państwie jako o czymś zewnętrznym wobec narodu.

Kraków w barwach narodowych na Święto Niepodległości

Często czujemy, że państwo bywa naszym wrogiem. To pokłosie historii, zaborów i lektur, które uczyły nas walczyć z systemem, zamiast go budować

- podkreśla ekspert.

Dwa patriotyzmy – emocjonalny i obywatelski

Współczesna Polska, zdaniem profesora, to pole ścierania się dwóch modeli patriotyzmu.
Pierwszy – narodowo-romantyczny – oparty na symbolach, marszach i hasłach „Bóg, honor, ojczyzna”.
Drugi – liberalno-obywatelski – opiera się na codziennych gestach odpowiedzialności: płaceniu podatków, dbaniu o przestrzeń publiczną, uczciwej pracy. Oba podejścia są potrzebne, ale wymagają równowagi i wzajemnego zrozumienia.

Bycie patriotą to nie tylko machanie flagą. Ci, którzy pracują na rzecz poprawy jakości życia, też bronią ojczyzny – tylko w inny sposób

- przekonuje profesor Nowak.

Patriotyzm w czasach migracji

Nowak podkreśla, że pojęcie „Polak” ewoluuje. Dziś Polakiem może być osoba urodzona w Kazachstanie czy Ukrainie, jeśli wiąże z Polską swoje życie i wartości. Wymaga to jednak społecznej dojrzałości i empatii, bo nie wszyscy akceptują nową różnorodność. Największą barierą nie jest różnica kulturowa, ale brak wzajemnego zrozumienia i komunikacji.

To nie jest konflikt, tylko czasem bariera komunikacyjna. Musimy się nauczyć rozumieć ludzi z innych kultur – oni też chcą tu żyć, pracować, a może i oddać krew za ten kraj.

Jak świętują inni – lekcja od Czechów, Słowaków i Niemców

Socjolog porównuje polski patos z bardziej „codziennym” stylem świętowania u sąsiadów.

Czesi 28 października celebrują powstanie państwa – spokojnie, z humorem, często na rowerze lub pikniku.
Słowacy mają kilka świąt, bardziej emocjonalnych, związanych z narodzinami własnej państwowości.
Niemcy 3 października obchodzą Dzień Jedności Narodowej w tonie oficjalnym, bez uniesień.
Polska – mówi Nowak – jest po prostu „młodą” niepodległością, dlatego jej święta wciąż mają ton powagi i wzruszenia.

Jak zostać Polakiem? Adwokat: „Trudniej być Polakiem niż nim zostać”

U nas ta powaga i patos są zrozumiałe. Wciąż wspominamy przeszłość, bo dopiero uczymy się świętować radośnie, jak Czesi czy Francuzi

- tłumaczy profesor Nowak.

Święto w listopadzie – symbol chłodu i powagi

Profesor żartobliwie zauważa, że 11 listopada przypada w czasie zimna i szarości – co może sprzyjać powadze, a nie radości. Gdyby nasze narodowe święto przypadało w lipcu, pewnie wyglądałoby zupełnie inaczej – z piknikami, muzyką i słońcem.

Listopad nie sprzyja radości. Gdyby nasze święto przypadało jak francuskie 14 lipca, mielibyśmy więcej pikników i śmiechu niż defilad

- uważa ekspert.

Autor:

Piotr Łęgowski

Komentarze (1)

sondaż

2025-11-11

Ulubiony polityk Polaków. Prezydent Nawrocki lepszy od Trzaskowskiego i Tuska... razem wziętych,Pytani o to, którego polityka lubią najbardziej, Polacy w zdecydowany sposób wskazali prezydenta RP. Aż 28 procent ankietowanych wskazało Karola Nawrockiego jako ulubionego polityka. Tuska brak na marszu-prowadzi wojnę z polakami i doigra się niedługo sankcji od narodu,łącznie z dymisją.

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

Polski patriotyzm 2025 – między romantyzmem a obywatelskością

Polacy i Święto Niepodległości – między podniosłością a prywatnością

Pokoleniowa zmiana w rozumieniu patriotyzmu

Między romantyzmem a pozytywizmem

Dwa patriotyzmy – emocjonalny i obywatelski

Patriotyzm w czasach migracji

Jak świętują inni – lekcja od Czechów, Słowaków i Niemców

Święto w listopadzie – symbol chłodu i powagi

Komentarze (1)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Polacy źle oceniają lokalne władze, ale nie zawsze chcą zmiany. Politolog wyjaśnia dlaczego

Order dla Zełenskiego odebrany. Jak rosyjska propaganda wykorzystuje decyzję Nawrockiego?

Co żyje na przystankach i w tramwajach? Kraków bada miejski mikroświat

Policja ustaliła tożsamość kobiety wyłowionej z Wisły

Gmina chce zlikwidować farmę fotowoltaiczną. Owce i kozy będą lepsze?

Swiatłana Cichanouska w Krakowie. „Wolna Białoruś jest interesem całego regionu”

Chabas, berbelucha i zajzajer

Tańsze bilety w Krakowie? Ekspert: „Nie ma darmowej komunikacji miejskiej”

Koniec prac przy kluczowym obiekcie obwodnicy Oświęcimia

Śmieci nie zostały odebrane? Sprawdź, co zrobić

Burzowy front uderzył w Małopolskę. Trwa sprzątanie po burzach

Przemek Czaja: Fotografia ma wspólny mianownik z malarstwem

Są pieniądze na zabezpieczenie osuwiska w powiecie tarnowskim. Prace jeszcze w tym roku

Kraków zmniejszy liczbę kramów na Małym Rynku. Wystawcy protestują

Codzienne bariery dla osób z niepełnosprawnościami. "Wsparcie jest na wagę złota"

Uzależnienie wśród osób z niepełnosprawnościami to wciąż temat tabu. Anna Dymna rzuca światło na trudną rzeczywistość

Zdrowie zaczyna się w jamie ustnej

Instynkt – biologiczny autopilot czy mit?

Kraków prof. Agnieszki Chłosty-Sikorskiej - Służba zdrowia - odc. 1.

Polski patriotyzm 2025 – między romantyzmem a obywatelskością

Polacy i Święto Niepodległości – między podniosłością a prywatnością

Pokoleniowa zmiana w rozumieniu patriotyzmu

Między romantyzmem a pozytywizmem

Dwa patriotyzmy – emocjonalny i obywatelski

Patriotyzm w czasach migracji

Jak świętują inni – lekcja od Czechów, Słowaków i Niemców

Święto w listopadzie – symbol chłodu i powagi

Komentarze (1)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Polacy źle oceniają lokalne władze, ale nie zawsze chcą zmiany. Politolog wyjaśnia dlaczego

Order dla Zełenskiego odebrany. Jak rosyjska propaganda wykorzystuje decyzję Nawrockiego?

Co żyje na przystankach i w tramwajach? Kraków bada miejski mikroświat

Policja ustaliła tożsamość kobiety wyłowionej z Wisły

Gmina chce zlikwidować farmę fotowoltaiczną. Owce i kozy będą lepsze?

Swiatłana Cichanouska w Krakowie. „Wolna Białoruś jest interesem całego regionu”

Chabas, berbelucha i zajzajer

Tańsze bilety w Krakowie? Ekspert: „Nie ma darmowej komunikacji miejskiej”

Koniec prac przy kluczowym obiekcie obwodnicy Oświęcimia

Śmieci nie zostały odebrane? Sprawdź, co zrobić

Burzowy front uderzył w Małopolskę. Trwa sprzątanie po burzach

Przemek Czaja: Fotografia ma wspólny mianownik z malarstwem

Są pieniądze na zabezpieczenie osuwiska w powiecie tarnowskim. Prace jeszcze w tym roku

Kraków zmniejszy liczbę kramów na Małym Rynku. Wystawcy protestują

Codzienne bariery dla osób z niepełnosprawnościami. "Wsparcie jest na wagę złota"

Uzależnienie wśród osób z niepełnosprawnościami to wciąż temat tabu. Anna Dymna rzuca światło na trudną rzeczywistość

Zdrowie zaczyna się w jamie ustnej

Instynkt – biologiczny autopilot czy mit?

Kraków prof. Agnieszki Chłosty-Sikorskiej - Służba zdrowia - odc. 1.

Kontakt

12 630 61 01

Wyślij wiadomość

Wyślij opinię