Gdy kultura się boi. Cancel culture w krakowskiej Cricotece?

Patryk Kubiak
Co niesie dzień
Poniedziałek, 2025.10.20

Instytucje zaczynają myśleć w rytm algorytmów - co nas zmiecie, a co będzie bezpieczne i szczęśliwie zachowawcze. I to prawdopodobnie przydarzyło się Cricotece, która odwołała spotkanie z noblistką Hertą Müller. "Nie można reagować na emocje w sieci. Trzeba działać świadomie, transparentnie komunikować decyzje. Brak przejrzystości podważa wiarygodność i prowadzi do autocenzury – a to największe zagrożenie dla wolności słowa" - mówiła w Radiu Kraków dr Patrycja Hewelt z Instytutu Dziennikarstwa, Mediów i Komunikacji Społecznej UJ.

Zdjęcie ilustracyjne/ Fot. Pexels.

Odwołanie spotkania z Hertą Müller to przykład działania pod presją cancel culture i strachu przed medialnym kryzysem.
Media społecznościowe potęgują emocje – niewielka grupa może wywołać pozór masowego protestu.
Instytucje powinny odróżniać realne zagrożenie od cyfrowej burzy emocji i działać z rozwagą.
Zjawisko cancel culture prowadzi do autocenzury, która ogranicza wolność debaty publicznej.
Tylko transparentność, edukacja i odwaga w komunikacji mogą chronić instytucje kultury przed utratą zaufania i autorytetu.

Posłuchaj rozmowy Patryka Kubiaka z dr Patrycją Hewelt.

Cancel culture w praktyce – odwołane spotkanie z noblistką

Dr Patrycja Hewelt tłumaczy, że przypadek Herty Müller wpisuje się w szersze zjawisko tzw. cancel culture, czyli kultury unieważniania. Zjawisko to pojawiło się w mediach społecznościowych, polega na publicznym piętnowaniu osób, które naruszają przyjęte normy społeczne. W efekcie takie osoby są wykluczane z życia publicznego. W przypadku Müller decyzja o odwołaniu spotkania była tłumaczona względami bezpieczeństwa – w obliczu negatywnych komentarzy i ryzyka protestów. Jednak za tą decyzją kryje się też lęk instytucji przed kryzysem wizerunkowym.

Cancel culture w ostatnich latach zdominowało przestrzeń mediów społecznościowych. To realne narzędzie wykluczenia z przestrzeni publicznej osób, które w jakikolwiek sposób naruszyły przyjęte normy społeczne. Instytucje, widząc negatywne sygnały, nie mogą ryzykować zagrożenia dla uczestników ani artystów

- tłumaczy Patrycja Hewelt.

%article_3700633

Według medioznawczyni, współczesne protesty nie muszą już być masowe – wystarczy głośna grupa w sieci. Internetowa „burza” może rozpętać się w kilka godzin i przyciągnąć tysiące osób. Algorytmy mediów społecznościowych premiują emocje, zwłaszcza gniew, dlatego konflikty rozprzestrzeniają się błyskawicznie i często sprawiają wrażenie powszechnego oburzenia, nawet jeśli pochodzi ono od niewielkiej grupy użytkowników:

Platformy nigdy nie są neutralne – nagradzają emocje, a nie racje. Algorytmy premiują gniew i treści konfliktowe, które mogą tworzyć iluzję powszechnego oburzenia. Połowa negatywnych komentarzy może pochodzić z anonimowych lub zautomatyzowanych kont.

Policja zabroni ci przeglądania mediów społecznościowych? W ten filmik uwierzyły miliony

Instytucje w cyfrowej pułapce – jak reagować mądrze

Instytucje kultury, zdaniem dr Hewelt, powinny uczyć się reagować strategicznie, a nie impulsywnie. Kluczowe jest rozróżnienie między rzeczywistym zagrożeniem fizycznym a presją emocjonalną w sieci. Trzeba zachować spokój, weryfikować fakty i jasno komunikować swoje decyzje. W przeciwnym razie instytucje tracą zaufanie i stają się ofiarą własnego lęku przed hejtem.

Instytucja powinna reagować świadomie i strategicznie – oceniać realne zagrożenie, rozdzielać bezpieczeństwo fizyczne od krytyki w sieci. Fala komentarzy może być głośna, ale nie zawsze reprezentatywna dla większości społeczeństwa

- przekonuje dr Hewelt.

Czy big techy zarządzają naszymi emocjami? „To cyniczna gra i o tym powinniśmy rozmawiać"

Jednym z najpoważniejszych skutków kultury unieważniania jest autocenzura. Twórcy, intelektualiści i instytucje zaczynają bać się zabierać głos, by nie wywołać kontrowersji. W efekcie społeczeństwo traci przestrzeń do prawdziwej debaty, a kultura publiczna ubożeje. Ludzie coraz częściej „gryzą się w język” – nie z refleksji, ale ze strachu:

Twórcy i intelektualiści zaczynają bać się zabierać kontrowersyjne głosy. W dłuższej perspektywie społeczeństwo traci przestrzeń do prawdziwej debaty publicznej. Zaczynamy ukrywać to, co naprawdę myślimy.

Co powiedziała Angela Merkel? To klasyczny przykład medialnego "łańcuszka sensacji"

W opinii dr Heweldt, kultura i edukacja powinny pozostać miejscem swobodnej dyskusji, a nie autocenzury. Instytucje muszą być transparentne i mieć odwagę tłumaczyć swoje decyzje. W przeciwnym razie tracą wiarygodność i przyczyniają się do pogłębiania zjawiska, z którym próbują walczyć – wykluczania w imię rzekomego bezpieczeństwa.

Nie można reagować na emocje w sieci. Trzeba działać świadomie, transparentnie komunikować decyzje. Brak przejrzystości podważa wiarygodność i prowadzi do autocenzury – a to największe zagrożenie dla wolności słowa

- uważa gościni Radia Kraków.

Autor:

Patryk Kubiak

Komentarze (2)

Krakowianka

2025-10-20

Może ktoś wyjaśni dlaczego Palestyńczycy organizują protesty przeciwko noblistce Herta Muller. Czy ona jest żydówką, czy może pisała coś złego o Palestynie?

Inna opinia

2025-10-20

Gdyby ten przypadek wpisywał się w zjawisko cancel culture, odwołano by również spektakl na tekstach noblistki, który jednak pokazano i był świetny.

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

Gdy kultura się boi. Cancel culture w krakowskiej Cricotece?

Cancel culture w praktyce – odwołane spotkanie z noblistką

Instytucje w cyfrowej pułapce – jak reagować mądrze

Komentarze (2)

Dodaj komentarz

Najnowsze

65 tysięcy kasków dla dzieci. Ogólnopolska akcja rozpoczęła się w Krakowie

Zobaczcie, jak tańczą Krakowianie! Potańcówka na Plantach z Radiem Kraków i Krakowskim Forum Kultury

Nawet 40 stopni w Małopolsce. Służby w gotowości przed falą upałów

Prof. Konopczyński: "Szkoła powinna uczyć życia wśród ludzi, nie tylko przekazywać wiedzę"

Seria wypadków w Małopolsce. Jedna osoba nie żyje

Kracik, Gibała i wybory w Krakowie. Politolog: „Oczy całej Polski mogą być zwrócone na Kraków”

Skąd zmiana terminu budowy metra w Krakowie? Stanisław Kracik: koniec kampanii życzeniowej

Krakowski Festiwal Komiksu w nowej odsłonie

Fundacja Akcja dla Dzikich Zwierząt świętuje 13 lat i zaprasza na "Dziki Fest"

Wybrzuszone szyny, złamane pantografy. Utrudnienia dla pasażerów

Lato daje popalić!

Sinéad O’Connor tak, jak i Kora w zwierciadle rewelacyjnej Katarzyny Chlebny. "To nie jest spektakl o Kościele"

Pobicie pacjenta w krakowskim szpitalu. Dwóch ochroniarzy odsuniętych od pracy

Skąd bierze się niechęć do Ukraińców? Badanie pokazuje, że Wołyń to tylko część problemu

Fala upałów pokrzyżowała plany. MPK przekłada paradę historycznych tramwajów

Pętla zadłużenia to nie wyrok - rozmowa z ekspertką finansową

Serial "Bait". Kto może zostać Jamesem Bondem?

Kraków prof. Agnieszki Chłosty-Sikorskiej - Służba zdrowia - odc. 2. - Powojenny Kraków leczy rany

Zdrowie zaczyna się w jamie ustnej

Gdy kultura się boi. Cancel culture w krakowskiej Cricotece?

Cancel culture w praktyce – odwołane spotkanie z noblistką

Instytucje w cyfrowej pułapce – jak reagować mądrze

Komentarze (2)

Dodaj komentarz

Najnowsze

65 tysięcy kasków dla dzieci. Ogólnopolska akcja rozpoczęła się w Krakowie

Zobaczcie, jak tańczą Krakowianie! Potańcówka na Plantach z Radiem Kraków i Krakowskim Forum Kultury

Nawet 40 stopni w Małopolsce. Służby w gotowości przed falą upałów

Prof. Konopczyński: "Szkoła powinna uczyć życia wśród ludzi, nie tylko przekazywać wiedzę"

Seria wypadków w Małopolsce. Jedna osoba nie żyje

Kracik, Gibała i wybory w Krakowie. Politolog: „Oczy całej Polski mogą być zwrócone na Kraków”

Skąd zmiana terminu budowy metra w Krakowie? Stanisław Kracik: koniec kampanii życzeniowej

Krakowski Festiwal Komiksu w nowej odsłonie

Fundacja Akcja dla Dzikich Zwierząt świętuje 13 lat i zaprasza na "Dziki Fest"

Wybrzuszone szyny, złamane pantografy. Utrudnienia dla pasażerów

Lato daje popalić!

Sinéad O’Connor tak, jak i Kora w zwierciadle rewelacyjnej Katarzyny Chlebny. "To nie jest spektakl o Kościele"

Pobicie pacjenta w krakowskim szpitalu. Dwóch ochroniarzy odsuniętych od pracy

Skąd bierze się niechęć do Ukraińców? Badanie pokazuje, że Wołyń to tylko część problemu

Fala upałów pokrzyżowała plany. MPK przekłada paradę historycznych tramwajów

Pętla zadłużenia to nie wyrok - rozmowa z ekspertką finansową

Serial "Bait". Kto może zostać Jamesem Bondem?

Kraków prof. Agnieszki Chłosty-Sikorskiej - Służba zdrowia - odc. 2. - Powojenny Kraków leczy rany

Zdrowie zaczyna się w jamie ustnej

Kontakt

12 630 61 01

Wyślij wiadomość

Wyślij opinię