Czy to jeszcze Słowo Boże? Kontrowersje po homilii arcybiskupa Jędraszewskiego na Jasnej Górze

Język homilii zaczyna korzystać z tych samych narzędzi co polityka i media — dowodem jest niedzielne kazanie arcybiskupa Marka Jędraszewskiego na Jasnej Górze. Słowa o „haniebnej tradycji Sowietów i hitlerowców” nie są Słowem Bożym, lecz publicystyką polityczną — wykluczają, stygmatyzują i dzielą. „Arcybiskup Jędraszewski liczył na bycie kardynałem, na bycie kimś ważnym w polskim Kościele. To się nie zrealizowało i prawdopodobnie nosi w sobie zadrę z tym związaną. Postanowił jeszcze raz zabłysnąć i zaistnieć” — mówił w Radiu Kraków redaktor Filip Flisowski z katolickiego magazynu „Kontakt”.

Abp Marek Jędraszewski na Jasnej Górze/ (sko) PAP/Waldemar Deska.

Kontrowersje wywołał język homilii – porównania do totalitaryzmów i ostre sformułowania stały się osią sporu.
Pojawia się zarzut przekroczenia granic wypowiedzi – takie analogie uznawane są za nieadekwatne i krzywdzące wobec ofiar historii.
Krytyce podlega sposób argumentacji – odwoływanie się do pojedynczych przykładów zamiast szerszego kontekstu społecznego.
W tle jest pytanie o rolę duchownych – czy powinni komentować bieżące wydarzenia i wchodzić w spory polityczne.
Spór dotyczy nie tylko treści, ale formy – czy homilia pozostaje przestrzenią duchową, czy staje się publicystycznym komentarzem.

Posłuchaj rozmowy Piotra Łęgowskiego z Filipem Flisowskim.

Arcybiskup Marek Jędraszewski znowu w centrum uwagi. Na Jasnej Górze skrytykował współczesną szkołę i rządzących, porównał poziom wychowania patriotycznego do metod Trzeciej Rzeszy. Skrytykował aborcję jako „cywilizację śmierci” i wskazywał na rolę prezydenta w obronie fundamentalnych wartości. Z czego wynika ta aktywność byłego metropolity krakowskiego?

- Wydaje mi się, że to jest aktywność osoby, której ciężko jest pożegnać się z funkcją, jaką pełniła. W życiu każdego człowieka, który miał kiedyś jakąś władzę, i to często władzę niespełnioną, pojawia się taka potrzeba. Pamiętamy, że arcybiskup Jędraszewski liczył na bycie kardynałem, na bycie kimś ważnym w polskim Kościele. To się nie zrealizowało i prawdopodobnie nosi w sobie zadrę z tym związaną. Postanowił po prostu jeszcze raz zabłysnąć i zaistnieć.

Arcybiskup Jędraszewski to dobrze wykształcony człowiek, jeszcze w pełni władz umysłowych, więc zapewne chce wykorzystać narzędzia, którymi posługują się też politycy, influencerzy, niektórzy dziennikarze czy publicyści. To znaczy wrzucenie jakiegoś hasła czy tematu, który przykuwa uwagę. Ten "Hitler" spełnił tutaj swoją rolę, miał zelektryzować opinię publiczną. Arcybiskup chciał skupić kamery na sobie, raz jeszcze spróbować być ważnym. No i wyszło, jak zwykle.

Abp Jędraszewski na Jasnej Górze: krytyka aborcji, odniesienia do „sowietów i hitlerowców” i pochwała prezydenta RP

Mimo oficjalnego głosu kardynała Grzegorza Rysia o dialogu polsko-żydowskim, otwarcia archiwum krakowskiej kurii, arcybiskup Jędraszewski z dużą determinacją tworzy przeciwny nurt w Kościele krakowskim, a może nawet ogólnopolskim.

- Nie wiem, czy tworzy... To raczej jest nurt schyłkowy. Taki, który i w episkopacie, i w Kościele, i w ogóle w Polsce - mam nadzieję - odchodzi do lamusa. Ale to jest o tyle przykre, że pojawia się próba antagonizowania Polaków z Niemcami. Proszę zauważyć - oprócz tego Hitlera pojawiają się też inne wątki. A przecież był list biskupów polskich do biskupów niemieckich, potem odpowiedź niemiecka sprzed kilkudziesięciu lat, nawołujące do wzajemnego przebaczenia. To jest próba powrotu do czasów sprzed tego listu, do czasów nienawiści, animozji.

Co więcej, granie na nucie antyniemieckiej, popularne w niektórych środowiskach politycznych w Polsce, jest bardzo szkodliwe dla Polski i stosunków międzynarodowych. A trzeba pamiętać, że bez współpracy z Unią Europejską i z Niemcami w dłuższej perspektywie, Polska pozostaje bardziej narażona na wpływy Rosji. I to jest duży problem.

Kardynał Grzegorz Ryś w krakowskiej synagodze: "Kiedy papież i rabin obejmują się przyjaźnią"

Arcybiskup przywołał także słowa świętego Jana Pawła II spod Giewontu i mówił o obronie krzyża. Dodał, że są u nas ludzie, którzy ten krzyż poniewierają i wpisują się w haniebną tradycję sowietów i hitlerowców. Odniósł się też do wpisu w mediach społecznościowych, kiedy w Wielki Piątek płonął papieski krzyż w Warszawie. Mam wrażenie, że arcybiskup jest dobrze zorientowany w tym, co dzieje się w sieci.

- Arcybiskup jest z pewnością dobrze zorientowany. Ma dziś więcej czasu, bo nie pełni już funkcji administracyjnych, a przy tym jest człowiekiem bardzo dobrze wykształconym. Porównywanie współczesnych wydarzeń w Polsce do tego, co działo się w hitlerowskich Niemczech i stalinowskim Związku Radzieckim – do hekatomb, które przetoczyły się przez Polskę w latach 30. i 40., do systemów, które doprowadziły do śmierci milionów ludzi – jest znieważaniem ofiar tych zbrodniczych reżimów. Tym bardziej że mówimy o kraju, który sam tego doświadczył – także Krakowie, naznaczonym historią Generalnego Gubernatorstwa, Hansa Franka i bliskości Oświęcimia. To bardzo bolesne.

Przekracza granice wypowiedzi?

- Zdecydowanie. To mnie obraża nie tylko jako katolika, ale jako Polaka, jako patriotę. To obraża osoby, które wtedy zginęły. Tym bardziej że nie zdarzyło się nic szczególnego — nie ma sytuacji wojennej, nie ma napaści, nie ma innego totalitaryzmu. Jest dyskusja dotycząca programu edukacyjnego. Wplątywanie w to sprawy spalonego krzyża w Warszawie jest zupełnym nieporozumieniem. To prawdopodobnie był po prostu nieszczęśliwy wypadek.

Abp Jędraszewski: proszę o wybaczenie, jeżeli kogoś zawiodłem lub sprawiłem przykrość

A czy Kościół może oficjalnie zakazać wypowiedzi swojemu duchownemu, nawet jeśli jest arcybiskupem i emerytem?

- Wydaje mi się, że zakazywanie wypowiedzi, poza tym że jest bardzo daleko idącym krokiem i dotyczy raczej krytycznych spraw, jak kwestie dogmatów czy ekskomuniki, jest w dzisiejszym świecie przeciwskuteczne. Zamykanie ust komukolwiek w epoce internetu i mediów społecznościowych jest nieskuteczne. Można szerzyć swoje poglądy na wiele sposobów. Co więcej, takie działanie zwraca jeszcze większą uwagę na osobę, która została ukarana. To jest znany mechanizm, także w polityce. W ten sposób dodatkowo wzmacniamy przekaz, którego być może nie chcielibyśmy nagłaśniać.

Jeszcze jeden aspekt — obrona życia. Arcybiskup przywołał konkretne przypadki, między innymi, Weroniki Krawczyk. Czy pana zdaniem to oznacza podważanie wyroków sądu?

- Tak to wygląda. Używanie jednostkowych przykładów do wzmacniania swoich tez to nie jest coś, czego oczekiwalibyśmy od osób publicznych, nie tylko od duchownych. Oczekiwalibyśmy raczej szerszych analiz społecznych, patrzenia na procesy, a nie wyciągania jednego przykładu do obrony tezy. Bo w ten sposób każdą tezę, nawet absurdalną, da się obronić. Od duchownych oczekujemy, że to, co mówią, przybliży nas Boga, do wszystkich świętych tajemnic. Nie uczestnictwa w przyziemnych sporach, wyciągania nazwisk, oceniania konkretnych osób, to jest taki trochę intelektualny magiel. Oczekujemy jednak dystansu i patrzenia szerzej — nie tylko przez pryzmat procesów społecznych, ale nawet pewnej wieczności.

Spójrzmy na kardynała Rysia. On nie uczestniczy w bieżących sporach. Pokazuje raczej, jak możemy być lepszymi ludźmi, jak dążyć do zbawienia. To jest rola duchownego.

Kard. Grzegorz Ryś: Kościół jest dla wszystkich, ale nie ma akceptacji dla niektórych postaw

A otrzymujemy rodzaj publicystycznego, politycznego komentarza, a nie Słowo Boże?

- I co więcej, jest to komentarz na niższym poziomie sporu. Oczywiście można mówić o pewnych tendencjach, prowadzić debatę publiczną. Każdy ma do tego prawo, także arcybiskup. Ale odnoszenie się do konkretnych wyroków sądowych, konkretnych osób, wciąganie w to dzieci, tragedii ludzkich, kwestii prokreacji — to są sprawy bardzo intymne i prywatne. Jeżeli chodzi o demografię, to jeśli naprawdę zależy nam na tym, żeby było nas więcej, to jednym z rozwiązań jest polityka migracyjna. Natomiast nie sądzę, żeby to był temat do rozstrzygania w homiliach.

Autor:

Piotr Łęgowski

Komentarze (0)

Brak komentarzy

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

Czy to jeszcze Słowo Boże? Kontrowersje po homilii arcybiskupa Jędraszewskiego na Jasnej Górze

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Cracovia bez trenera! Luka Elsner odchodzi z klubu