AI w kampanii wyborczej. Czy politycy sięgną po chatboty?

Piotr Łęgowski
Co niesie dzień
Poniedziałek, 2025.12.08

„Wzięliśmy modele, które już istnieją (…) i okazało się, że jesteśmy w stanie to zrobić” – podkreśla dr Gabriela Czarnek z UJ. W badaniu z udziałem 6 tys. osób sprawdzono, jak chatboty AI potrafią przekonywać wyborców w USA, Kanadzie i Polsce oraz jakie ryzyka wiążą się z takim narzędziem bez regulacji.

Siłą botów była uprzejma, niekonfrontacyjna forma rozmowy oraz budowanie relacji z użytkownikiem - mówiła nasza rozmówczyni. Fot. pexels

Badanie z udziałem ok. 6 tys. osób wykazało, że rozmowa z chatbotem AI może przesuwać preferencje wyborcze.
Efekt czatów był wyraźniejszy niż typowych reklam, zwłaszcza w Polsce i Kanadzie, gdzie sięgał ok. 10 punktów procentowych.
Boty agitujące za kandydatami prawicowymi częściej mijały się z prawdą lub pomijały kontekst, ale nie wpływało to na skuteczność.
Uprzejmy styl rozmowy i budowanie relacji zwiększały perswazję, a brak regulacji sprawia, że narzędzie może zostać użyte w nieuczciwy sposób.

Posłuchaj audycji

Chatboty AI a wybory: co sprawdzono w badaniu opublikowanym w „Nature”

Rozmowy z chatbotami opartymi na dużych modelach językowych mogą realnie przesuwać preferencje wyborcze – wynika z badań opublikowanych w „Nature”, o których na antenie Radia Kraków mówiła dr Gabriela Czarnek z Instytutu Psychologii UJ. W projekcie wzięło udział łącznie ok. 6 tys. osób ze Stanów Zjednoczonych, Kanady i Polski. Uczestnicy najpierw odpowiadali na krótką ankietę o tym, co jest dla nich ważne w wyborach, a potem wchodzili w czat z botem, którego zadaniem było przekonanie ich do jednego z dwóch głównych kandydatów w danym kraju.

„Zaprogramowaliśmy chatboty (…) których celem było przekonanie wyborców, żeby głosowali na jednego bądź drugiego kandydata”.

Badacze nie tworzyli własnych modeli od zera. Korzystali z narzędzi już dostępnych na rynku, m.in. z technologii ChatGPT, żeby sprawdzić, czy takie rozwiązanie można uruchomić szybko i przy niewielkich zasobach.

„Wzięliśmy modele, które już istnieją (…) i okazało się, że jesteśmy w stanie to zrobić. Nie musieliśmy się specjalnie starać”.

Skuteczność większa niż reklamy. W Polsce i Kanadzie efekt nawet do 10 punktów

Jak wyjaśnia dr Czarnek, w badaniu nie porównywano bezpośrednio czatów z klasycznymi reklamami wyborczymi, ale zestawiono wyniki z wcześniejszymi analizami skuteczności spotów. W USA efekty reklam zwykle nie przekraczają ok. 1 punktu procentowego zmian w preferencjach. Tymczasem rozmowy z chatbotami dawały wyraźniejszy rezultat: w Stanach były to przesunięcia rzędu 3–4 punktów, a w Polsce i Kanadzie – nawet około 10 punktów procentowych.

„W Stanach to było około trzech do czterech punktów (…) W Polsce i w Kanadzie to było około dziesięciu punktów procentowych”.

Badaczka tłumaczyła różnice między krajami m.in. systemem partyjnym. W USA – przy układzie dwupartyjnym – wyborcy są mocniej spolaryzowani i mocniej „oswojeni” z przekazem politycznym, co utrudnia ich przekonywanie. W Polsce i Kanadzie, gdzie system jest wielopartyjny, więcej osób znajduje się „pomiędzy” największymi obozami, więc jest bardziej podatnych na zmianę decyzji po rozmowie z botem.

Kampanijne użycie botów – bez regulacji

W analizie treści czatów badacze zauważyli, że większość argumentów podawanych przez boty była zgodna z faktami. Jednocześnie modele agitujące za kandydatami prawicowymi częściej mijały się z prawdą lub pomijały ważny kontekst – szczególnie wyraźnie było to widoczne w Stanach Zjednoczonych.

„Te prawicowe troszkę więcej mijają się z prawdą (…) w Polsce i w Kanadzie różnice były mniejsze, ale ciągle w tym samym kierunku”.

Co ciekawe, jak podkreśla dr Czarnek, w danych nie widać było związku między „prawdziwością” czatu a jego skutecznością przekonywania.

„Nie było korelacji między prawdziwością a skutecznością. Czyli kłamanie nie pomaga, ale też nie przeszkadza”.

Rozmówczyni zwróciła też uwagę, że siłą botów była uprzejma, niekonfrontacyjna forma rozmowy oraz budowanie relacji z użytkownikiem. Taki styl czatu wyraźnie sprzyjał perswazji – i może być wykorzystywany również w sposób nieuczciwy, zwłaszcza wobec niezdecydowanych wyborców.

„Budowanie relacji (…) dość mocno korelowało z tym, czy czat jest skuteczne”.

W Polsce – jak mówiła dr Czarnek – tego rodzaju bezpośrednie kampanijne użycie botów na razie nie jest powszechne, inaczej niż w USA, gdzie kontaktowanie się z wyborcami wprost jest stałym elementem strategii. Jeżeli jednak narzędzie jest tanie i skuteczne, może pojawić się pokusa, by po nie sięgnąć. Badaczka podkreśliła, że dziś brakuje regulacji, które określałyby zasady takiej cyfrowej agitacji.

„Widzę przyszłość w sensie potencjalnego zagrożenia (…) w tym momencie nie ma żadnych regulacji”.

Jej zdaniem rolą nauki jest pokazanie, jak takie oddziaływanie działa w praktyce, a decyzja o tym, co z tym zrobić, należy do instytucji państwa i społeczeństwa.

„Naszym zadaniem jest pokazanie, jak to działa (…) po stronie regulatorów i społeczeństwa zastanowić się, co to dla nas znaczy”.

Autor:

Piotr Łęgowski

Komentarze (3)

Tusk

2025-12-12

Niemniej, zamiast poczynić starania o uczestnictwo w rozmowach, znów ograny w Europie Donald Tusk - szef polskiego rządu, wolał zająć się publikowaniem wpisów na platformie X, Czy to bijących w Stany Zjednoczone, czy atakujące prezydenta Karola Nawrockiego.

reżim

2025-12-12

Celebrujemy naszą nieobecność i oczywiście propagandziści rządowi powiedzą nam, że na tym cała mądrość polityczna obecnego rządu polega. I będą zasypywać nas kolejnymi tweetami premiera.Walka z Polakami trwa.

polak

2025-12-12

Co jeszcze "plemię szatana" nie wymyśli,aby dostać się do żłobu !!!, polska pomoc dla walczącej Ukrainy “to była inwestycja, a ci ludzie [obecny rząd-red.] systematycznie prowadzą do jej zniweczenia.

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

AI w kampanii wyborczej. Czy politycy sięgną po chatboty?

Chatboty AI a wybory: co sprawdzono w badaniu opublikowanym w „Nature”

Skuteczność większa niż reklamy. W Polsce i Kanadzie efekt nawet do 10 punktów

Kampanijne użycie botów – bez regulacji

Komentarze (3)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Audytorium17 - regionalna siła w ogólnopolskich kampaniach radiowych

Mobbing. Kiedy praca zaczyna ranić

Duże zmiany w komunikacji miejskiej w Krakowie. Urzędnicy rozdają pasażerom informatory

„Ta historia nie zgasła”. Kolejne nazwiska na tarnowskim Drzewie Sprawiedliwych

Lista Niezapomnianych Przebojów Not: 1632 06.09.2026

"Czy Polska ma dzisiaj pomysł na Kraków?". Miasto na rozdrożu

Kraków: złota era czy stracona szansa? „Nie mam wątpliwości”

Rekordowy transfer w cieniu potężnego kryzysu. José Antonio de la Rosa ma ratować sezon Wieczystej Kraków

28. Marsz Jamników już za nami

"Nie wiedzieliśmy, że takie historie się będą dziać". Tobi wygrywa konkurs Jego Psia Mość

Pasy z porażką przed własną publicznością

Kraków opanowały jamniki. Tłumy na Marszu Jamników

Kryzys w gabinetach, walka na murawie. Cracovia gra o spokój z Górnikiem Zabrze

Misja zaczyna się od spotkania. Kombonianie zapraszają do swojego ogrodu w Krakowie

Awantura na Rynku w Bochni. Policja bada nagranie. To nie byli Ukraińcy

Niebezpieczny incydent na meczu Korony z Wisłą. 21-latek usłyszał wyrok

Spokojna niedziela w Małopolsce. W dzień maksymalnie 20 stopni

42. Babiogórska Jesień tuż-tuż. Tam nikt nie wątpi w siłę tradycji

Kraków prof. Agnieszki Chłosty-Sikorskiej - Służba zdrowia - odc. 12 - Św. Łazarz – serce krakowskiej medycyny

AI w kampanii wyborczej. Czy politycy sięgną po chatboty?

Chatboty AI a wybory: co sprawdzono w badaniu opublikowanym w „Nature”

Skuteczność większa niż reklamy. W Polsce i Kanadzie efekt nawet do 10 punktów

Kampanijne użycie botów – bez regulacji

Komentarze (3)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Audytorium17 - regionalna siła w ogólnopolskich kampaniach radiowych

Mobbing. Kiedy praca zaczyna ranić

Duże zmiany w komunikacji miejskiej w Krakowie. Urzędnicy rozdają pasażerom informatory

„Ta historia nie zgasła”. Kolejne nazwiska na tarnowskim Drzewie Sprawiedliwych

Lista Niezapomnianych Przebojów Not: 1632 06.09.2026

"Czy Polska ma dzisiaj pomysł na Kraków?". Miasto na rozdrożu

Kraków: złota era czy stracona szansa? „Nie mam wątpliwości”

Rekordowy transfer w cieniu potężnego kryzysu. José Antonio de la Rosa ma ratować sezon Wieczystej Kraków

28. Marsz Jamników już za nami

"Nie wiedzieliśmy, że takie historie się będą dziać". Tobi wygrywa konkurs Jego Psia Mość

Pasy z porażką przed własną publicznością

Kraków opanowały jamniki. Tłumy na Marszu Jamników

Kryzys w gabinetach, walka na murawie. Cracovia gra o spokój z Górnikiem Zabrze

Misja zaczyna się od spotkania. Kombonianie zapraszają do swojego ogrodu w Krakowie

Awantura na Rynku w Bochni. Policja bada nagranie. To nie byli Ukraińcy

Niebezpieczny incydent na meczu Korony z Wisłą. 21-latek usłyszał wyrok

Spokojna niedziela w Małopolsce. W dzień maksymalnie 20 stopni

42. Babiogórska Jesień tuż-tuż. Tam nikt nie wątpi w siłę tradycji

Kraków prof. Agnieszki Chłosty-Sikorskiej - Służba zdrowia - odc. 12 - Św. Łazarz – serce krakowskiej medycyny

Kontakt

12 630 61 01

Wyślij wiadomość

Wyślij opinię