ADHD to nie moda. "To cierpienie wewnętrzne, którego nie widać"

ADHD coraz częściej pojawia się w przestrzeni publicznej – w mediach społecznościowych, podcastach i codziennych rozmowach. Wraz z rosnącą popularnością wiedzy o neuroróżnorodności pojawia się jednak pytanie: czy to rzeczywiście powszechne zaburzenie, czy raczej etykieta, w której "odnajduje się każdy"? ADHD to nie moda ani wygodna wymówka, lecz złożone zaburzenie neurorozwojowe, które realnie wpływa na codzienne funkcjonowanie, relacje i zdrowie psychiczne. Gościniami Sylwii Paszkowskiej były psycholożki z Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej prof. Marta Korendo oraz prof. Ewa Zmuda.

Zdjęcie ilustracyjne/fot. pexels

Prof. Ewa Zmuda i prof. Marta Korendo/fot. Sylwia Paszkowska

Posłuchaj rozmowy

Czytając opis ADHD, wiele osób odnajduje w sobie podobne cechy – roztargnienie, trudności z koncentracją czy impulsywność, mogą pojawiać się u każdego człowieka okresowo. Jednak ADHD nie jest sumą pojedynczych objawów. Kluczowe są elementy takie jak czas występowania objawów (już od dzieciństwa, przed 12. rokiem życia), ich nasilenie i liczba oraz realny wpływ na codzienne życie. W diagnozie bierze się pod uwagę również poziom cierpienia. Jeśli objawy nie zaburzają funkcjonowania, nie powodują przeciążenia ani trudności życiowych – nie mówimy o ADHD.

ADHD zaczyna się wcześnie, ale często pozostaje niewidoczne

Szczególnie niedodiagnozowane są dwa krańce życia: małe dzieci oraz dorośli. U najmłodszych ADHD bywa mylone z trudnym temperamentem lub uznawane za normę rozwojową.

U małych dzieci pojawia się wysoki poziom nadruchliwości, nadaktywności, trudności ze snem, bardzo szybkie i gwałtowne reakcje emocjonalne. Nie mają one często poczucia pełnego zagrożenia, ale naprawdę poziom reakcji u dzieci z ADHD w sposób znaczący odbiega od normy, którą akceptujemy u zdrowych dzieci – mówią.

Rodzice często słyszą wtedy, że "tak ma każde dziecko". Jednak kluczowy jest stopień nasilenia i wyczerpanie całego systemu rodzinnego. Co istotne, ADHD ma silny komponent genetyczny. W praktyce często zdarza się, że diagnoza dziecka prowadzi do rozpoznania objawów także u rodzica. Jednym z częstszych powodów zgłoszenia się do specjalisty jest poczucie rodziców, że ich dziecko "funkcjonuje inaczej niż inne". Dochodzi do tego skrajne zmęczenie opiekunów oraz komentarze otoczenia. Należy przestrzec przed nadmiernym uproszczeniem: nie każde trudne zachowanie oznacza ADHD. Kluczowa jest specjalistyczna diagnoza, a nie intuicja czy internetowe porównania.

ADHD nie jest "modą"

W przestrzeni publicznej często pojawia się zarzut, że ADHD stało się "modne". Aktualnie nie rośnie liczba nowych przypadków, ale świadomość społeczna. W Polsce nadal mamy niedodiagnozowanie w skali europejskiej. Podobny mechanizm wcześniej dotyczył np. autyzmu – zanim stał się szerzej rozpoznawany. ADHD wiąże się z zaburzeniami w zakresie gospodarki dopaminowej, co wpływa na uwagę, motywację, regulację emocji, zdolność rozpoczynania i kończenia zadań czy kontrolę impulsów. Wyróżnia się trzy główne obrazy kliniczne – z przewagą zaburzeń uwagi, z przewagą nadruchliwości i impulsywności, typ mieszany. Istotne jest to, że ADHD może wyglądać zupełnie inaczej u różnych osób.

Podkreślmy, że ADHD to ogromne cierpienie wewnętrzne, którego nie widać. Nie trywializujmy tych objawów i nie czekajmy aż problem wyeskaluje i będzie stanowił zagrożenie – dodają.

Jednym z najważniejszych problemów diagnostycznych jest to, że ADHD u dziewczynek często pozostaje niewidoczne. Dziewczynki częściej maskują objawy, są bardziej wycofane niż impulsywne, mogą być postrzegane jako wzorowe uczennice. W efekcie diagnoza pojawia się późno – często dopiero w dorosłości, po latach przeciążenia emocjonalnego.

AuDHD – co to?

Coraz częściej mówi się o zjawisku AuDHD. To sytuacja, w której u jednej osoby występują jednocześnie cechy ADHD i spektrum autyzmu. Powoduje to często wewnętrzne "ścieranie się" dwóch tendencji, czyli potrzeby struktury i porządku (typowej dla autyzmu) oraz chaosu, impulsywności i zmienności (typowej dla ADHD). Osoba może jednocześnie bardzo potrzebować porządku i mieć ogromne trudności z jego utrzymaniem.

Nieleczone ADHD może prowadzić do poważnych konsekwencji – depresji, zaburzeń osobowości, trudności w relacjach, problemów zawodowych i finansowych. W relacjach partnerskich często dochodzi do nieporozumień: zapominanie, trudności z organizacją czy emocjonalne wybuchy mogą być odbierane jako brak zaangażowania.

Autor:

Sylwia Paszkowska

Komentarze (0)

Brak komentarzy

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

ADHD to nie moda. "To cierpienie wewnętrzne, którego nie widać"

ADHD zaczyna się wcześnie, ale często pozostaje niewidoczne

ADHD nie jest "modą"

AuDHD – co to?

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Kłopoty Wieczystej Kraków. Chodzi o nowego zawodnika

HYADES poleci w kosmos. Teleskop z UJ ma szukać śladów wody