Zamknięte miasta Rosji. Kto zarabia na wojnie Putina?

Jacek Bańka
Zachód Europy
Poniedziałek, 2026.07.13

Rosyjskie miasta zamknięte od lat są zapleczem przemysłu zbrojeniowego i atomowego. Wojna w Ukrainie przyniosła ich mieszkańcom więcej pracy, wyższe zarobki i nowe zamówienia dla zakładów produkujących broń. O tym, czym są ZATO i dlaczego ich mieszkańcy często popierają politykę Kremla, opowiada w Radiu Kraków dziennikarka śledcza Alice Lugen.

Punkt kontrolny na wjeździe do rosyjskiego miasta zamkniętego. Autorstwa MaxBioHazard - Praca własna, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=16897906

Posłuchaj rozmowy

Miasta stworzone dla wojny

ZATO, czyli zamknięte jednostki administracyjno-terytorialne, powstały jeszcze w czasach Związku Radzieckiego. To właśnie tam ulokowano zakłady produkujące broń, ośrodki badań nad technologiami wojskowymi oraz instytuty zajmujące się programem atomowym.

– „Każda wojna oznacza zwiększenie zamówień dla zakładów, które znajdują się w ZATO, a tym samym wyższe wynagrodzenia dla pracowników. Pod rządami Putina pensje znacznie wzrosły, dlatego napięcia międzynarodowe są tam odbierane jako dobra wiadomość” – mówi Alice Lugen.

Jak dodaje autorka książki „ZATO. Miasta zamknięte w Związku Radzieckim i Rosji”, po wybuchu wojny w Donbasie „w ZATO strzelały korki od szampana”, bo mieszkańcy spodziewali się nowych kontraktów i dodatkowo płatnych nadgodzin.

Życie za murem

Miasta zamknięte nie są metaforą. Są otoczone ogrodzeniami z drutem kolczastym, monitorowane i dostępne wyłącznie dla osób posiadających specjalne przepustki. W wielu z nich cudzoziemcy nie mają prawa wjazdu, a zgodę na wizytę wydaje rosyjska Federalna Służba Bezpieczeństwa.

Jednocześnie życie w ZATO daje mieszkańcom wymierne korzyści. Zarobki są znacznie wyższe niż średnia krajowa, zatrudnienie stabilne, a ceny nieruchomości często wyjątkowo niskie.

– „Pod pewnymi względami naprawdę opłaca się tam mieszkać. Zatrudnienie jest stabilne, miasta są bezpieczne, a po roku pracy w niektórych można kupić mieszkanie” – podkreśla Lugen.

Wojna ma także swoją cenę

Korzyści finansowe nie oznaczają jednak pełnego bezpieczeństwa. Po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji na Ukrainę część mieszkańców wojskowych ZATO została zmobilizowana i wysłana na front.

– „Myśleli, że będą pracować w zakładzie zbrojeniowym i zarabiać na wojnie. Okazało się, że sami muszą jechać walczyć” – zauważa ekspertka.

Według niej właśnie uzależnienie lokalnych gospodarek od przemysłu obronnego sprawia, że w zamkniętych miastach poparcie dla Władimira Putina pozostaje wyjątkowo wysokie.

Serce rosyjskiej machiny wojennej

Najważniejszym z zamkniętych miast pozostaje Sarow – ośrodek badań nad rosyjską bronią jądrową. Inne specjalizują się w produkcji uzbrojenia, technologiach kosmicznych, wojskach rakietowych czy obsłudze Floty Północnej.

Zdaniem Alice Lugen współczesna Rosja nie ukrywa już samego istnienia ZATO. Tajemnicą pozostają jednak skala finansowania oraz rzeczywiste możliwości tamtejszego przemysłu.

– „Miastom zamkniętym powierzono dziś tak wiele zadań, że nie są w stanie sprostać wszystkim oczekiwaniom. Pracują przez całą dobę, ale wojna pokazała również ograniczenia rosyjskiego przemysłu zbrojeniowego” – ocenia autorka.

Choć ZATO nadal pozostają jednymi z najbardziej strzeżonych miejsc w Rosji, ich znaczenie wykracza daleko poza wojskową tajemnicę. To właśnie tam w dużej mierze powstaje zaplecze, które pozwala Kremlowi prowadzić długotrwałą wojnę, a jednocześnie zapewnia tysiącom mieszkańców stabilne dochody i względny dobrobyt.

# Zamknięte miasta Rosji. Kto zarabia na wojnie Putina?

## Miasta stworzone dla wojny

– **„Każda wojna oznacza zwiększenie zamówień dla zakładów, które znajdują się w ZATO, a tym samym wyższe wynagrodzenia dla pracowników. Pod rządami Putina pensje znacznie wzrosły, dlatego napięcia międzynarodowe są tam odbierane jako dobra wiadomość”** – mówi Alice Lugen.

Jak dodaje autorka książki *„ZATO. Miasta zamknięte w Związku Radzieckim i Rosji”*, po wybuchu wojny w Donbasie „**w ZATO strzelały korki od szampana**”, bo mieszkańcy spodziewali się nowych kontraktów i dodatkowo płatnych nadgodzin.

## Życie za murem

Jednocześnie życie w ZATO daje mieszkańcom wymierne korzyści. Zarobki są znacznie wyższe niż średnia krajowa, zatrudnienie stabilne, a ceny nieruchomości często wyjątkowo niskie.

– **„Pod pewnymi względami naprawdę opłaca się tam mieszkać. Zatrudnienie jest stabilne, miasta są bezpieczne, a po roku pracy w niektórych można kupić mieszkanie”** – podkreśla Lugen.

## Wojna ma także swoją cenę

– **„Myśleli, że będą pracować w zakładzie zbrojeniowym i zarabiać na wojnie. Okazało się, że sami muszą jechać walczyć”** – zauważa ekspertka.

Według niej właśnie uzależnienie lokalnych gospodarek od przemysłu obronnego sprawia, że w zamkniętych miastach poparcie dla Władimira Putina pozostaje wyjątkowo wysokie.

## Serce rosyjskiej machiny wojennej

Zdaniem Alice Lugen współczesna Rosja nie ukrywa już samego istnienia ZATO. Tajemnicą pozostają jednak skala finansowania oraz rzeczywiste możliwości tamtejszego przemysłu.

– **„Miastom zamkniętym powierzono dziś tak wiele zadań, że nie są w stanie sprostać wszystkim oczekiwaniom. Pracują przez całą dobę, ale wojna pokazała również ograniczenia rosyjskiego przemysłu zbrojeniowego”** – ocenia autorka.

Autor:

Jacek Bańka

Komentarze (0)

Brak komentarzy

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

Zamknięte miasta Rosji. Kto zarabia na wojnie Putina?

Miasta stworzone dla wojny

Życie za murem

Wojna ma także swoją cenę

Serce rosyjskiej machiny wojennej

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Szpital w Chrzanowie zażądał tysięcy złotych za dane o zarobkach lekarzy

Wiesław Krajewski (PiS): Ultimatum prezesa Kaczyńskiego jest dla nas zaskoczeniem

Z Zabawy na Jasną Górę wyruszyła Rowerowa Pielgrzymka Tarnowska

W piątek gorąco i burzowo. Wieczorem więcej deszczu w Małopolsce

Koniec mundialu dla Szymona Marciniaka. Polski sędzia wraca do kraju

Superpuchar dla Lecha...prezesa PZPN zabrakło

Ogrody pełne inspiracji. Zielone atrakcje Muszyny na trasie rowerowego weekendu

Wybrano projekt pomnika Henryka Reymana. Stanie przed stadionem Wisły

Kraków i Tarnów mogą stracić dopłaty. Co zmieni reforma transportu?

Zadymienie w pociągu z Krakowa do Hrubieszowa. Pasażerowie ewakuowani

Kierowcy zapłacą za oszustwo właściciela szkoły? Jest apel starosty tarnowskiego o zmianę prawa

Nie będzie połączenia szpitali Narutowicza i Wojskowego. Kracik: nie udało się osiągnąć kompromisu

Niewybuch znaleziony na budowie tramwaju do Mistrzejowic. Na miejscu pracowały służby

„Otwórz się na folklor” z 63. Tygodniem Kultury Beskidzkiej!

Poczuj AI – Wakacyjne Laboratorium Artystycznej Inteligencji w Karniowicach

Tragiczna w skutkach bójka w remizie w Białym Dunajcu. Podejrzany usłyszał zarzuty

Zalew Kozi Bród w Trzebini wysycha. "Do pięciu centymetrów wody na dobę mniej"

Masowe zatrucie w przedszkolach na Limanowszczyźnie. Rośnie liczba zakażonych salmonellą

27. Festiwal Tańców Dworskich Cracovia Danza

Kraków prof. Agnieszki Chłosty-Sikorskiej - Służba zdrowia - odc. 5. - Ci, którzy leczyli Kraków

Zamknięte miasta Rosji. Kto zarabia na wojnie Putina?

Miasta stworzone dla wojny

Życie za murem

Wojna ma także swoją cenę

Serce rosyjskiej machiny wojennej

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Szpital w Chrzanowie zażądał tysięcy złotych za dane o zarobkach lekarzy

Wiesław Krajewski (PiS): Ultimatum prezesa Kaczyńskiego jest dla nas zaskoczeniem

Z Zabawy na Jasną Górę wyruszyła Rowerowa Pielgrzymka Tarnowska

W piątek gorąco i burzowo. Wieczorem więcej deszczu w Małopolsce

Koniec mundialu dla Szymona Marciniaka. Polski sędzia wraca do kraju

Superpuchar dla Lecha...prezesa PZPN zabrakło

Ogrody pełne inspiracji. Zielone atrakcje Muszyny na trasie rowerowego weekendu

Wybrano projekt pomnika Henryka Reymana. Stanie przed stadionem Wisły

Kraków i Tarnów mogą stracić dopłaty. Co zmieni reforma transportu?

Zadymienie w pociągu z Krakowa do Hrubieszowa. Pasażerowie ewakuowani

Kierowcy zapłacą za oszustwo właściciela szkoły? Jest apel starosty tarnowskiego o zmianę prawa

Nie będzie połączenia szpitali Narutowicza i Wojskowego. Kracik: nie udało się osiągnąć kompromisu

Niewybuch znaleziony na budowie tramwaju do Mistrzejowic. Na miejscu pracowały służby

„Otwórz się na folklor” z 63. Tygodniem Kultury Beskidzkiej!

Poczuj AI – Wakacyjne Laboratorium Artystycznej Inteligencji w Karniowicach

Tragiczna w skutkach bójka w remizie w Białym Dunajcu. Podejrzany usłyszał zarzuty

Zalew Kozi Bród w Trzebini wysycha. "Do pięciu centymetrów wody na dobę mniej"

Masowe zatrucie w przedszkolach na Limanowszczyźnie. Rośnie liczba zakażonych salmonellą

27. Festiwal Tańców Dworskich Cracovia Danza

Kraków prof. Agnieszki Chłosty-Sikorskiej - Służba zdrowia - odc. 5. - Ci, którzy leczyli Kraków

Kontakt

12 630 61 01

Wyślij wiadomość

Wyślij opinię