- A
- A
- A
"Dumanowski" Jana Klaty - RECENZJA
W dziejach radiowego teatru to było pionierskie wydarzenie, zrealizowane z okazji 85. lecia Radia Kraków.Czy Józafat Dumanowski, zapomniany Ojciec Republiki, „widmowy tytan naszej historii”, jak pisze Wit Szostak, istniał naprawdę? Chyba nikt ze słuchaczy Radia Kraków nie ma już wątpliwości…
Radiowe słuchowisko, wspólne działo Jana Klaty i Sebastiana Majewskiego, dostarczyło niedowierzającym niezbitych dowodów. Otrzymaliśmy wspaniałe dzieło o charakterze dokumentalnym, w brawurowy sposób rozpisane na najbardziej klasyczne gatunki: literackie, muzyczne, teatralne, dziennikarskie. Nie zabrakło także materiałów wizualnych, choćby archiwalnych fotografii, choć rzecz dzieje się w radiu.
Audycja radiowa to oś konstrukcji całego słuchowiska : socjolożka Karolina Anna Bronowicka kompetentnie i wnikliwie przepytuje zaproszonych do studia badaczy, historyków, biografów i znawców tematu. Audycja w audycji, wspaniały wątek autotematyczny! A ponieważ temat jest gorący, a odkrycie sensacyjne, w sporach uczonych dojdzie do wyrazistej polaryzji stanowisk, a nawet… szarpaniny. Trudno się dziwić. W sprawach narodowej rangi emocje nierzadko biorą górę nad rozumem, vide oficjalne i nieoficjalne obchody 11 listopada na ulicach polskich miast.
„Dokument” Klaty i Majewskiego skonstruowany jest jak najlepszy serial HBO. Kilkunastominutowe (średnio) odcinki słuchowiska urywają się zawsze tam, gdzie kumuluje akcja – rusza pucz jenerałów, rumieńców nabiera płomienny romans Ojca Republiki zainicjowany na cmentarzu, ( gdyż miał on jak czytamy w „Dumanowskim” „predylekcję do nekropolii”), czy rozpoczyna się próba performatywnego czytania odnalezionego arcydramatu Korneliusza Zamorskiego „Marsz Józafata”. Oczywiście na scenie Teatru im. Słowackiego, ufundowanego przez Słowackiego.
Bogactwo i różnorodność radiowej narracji to z pewnością główny atut inscenizacji Jana Klaty w Radiu Kraków. Kto bywa na przedstawieniach tego reżysera w teatrze wie, że Klata to twórca wyjątkowo wrażliwy na dźwięk, reżyser muzyczny erudyta, którego dźwiękowe oprawy spektakli nie mają sobie równych. Aż dziwny jest fakt, że dotąd Klata nie reżyserował w operze!
W radiowym teatrze Klaty uderza też bogactwo form parateatralnych: w „Dumanowskim” usłyszeliśmy na przykład fragment audiobooka, zawierającego wzorowane na Dekameronie erotyczne opowiadanie D’Annunzia pt. „Przyjaciele”. Mamy odnalezione na płycie w archiwach BBC nieznane przemówienie marszałka Piłsudskiego – koronny dowód w debacie o roli i życiu zapomnianego bohatera. Jest wspomniana próba w teatrze i cały bukiet gatunków dziennikarskich: debata, relacja reporterska, reportaż. Prawdziwy majstersztyk to wiązanka przyśpiewek ludowych, ponoć wziętych z Oskara Kolberga, i zachowanych niestety w niezbyt dobrych stanie technicznym. Dla lubiących mistykę przygotował reżyser „ludzki głos na wieki zaklęty w murach” czyli rejestrację cudownego zjawiska akustycznego w jednym z krakowskich kościołów. Wielka tu rola naszych radiowych współtwórców „Dumanowskiego”: reżyserki radiowej Ewy Ziembli i realizatora dźwięku Wojtka Gruszki. Nie byłoby słuchowiska w tak niezwykłej formie, gdyby nie ich kreatywność.
Ale „Dumanowski” to nie tylko formalna zabawa, choć to właśnie ona stanowi o atrakcyjności słuchowiska. To misterna, koronkowa, szkatułkowa opowieść o budowaniu narodowego mitu – o jego warunkach, meandrach i dewiacjach. I wcale nie mam tu na myśli wizyt głównych bohaterów u świtezianek. W konstrukcji, czy raczej rekonstrukcji mitu prawda rywalizuje z fikcją, a śmiertelna powaga z humorem. Bezczelnym, niepoprawnym, szargającym świętości. Odświeżającym schematy i dającym do myślenia.
Ostatnia scena – Wielki Finał i scena pogrzebu – to dekonstrukcja mitu, jego obnażenie i demistyfikacja. Żyjący trup – Józafat Dumanowski – genialny Krzysztof Globisz mówi o nudzie, zmęczeniu i szaleństwie. A także aktorskiej grze, udawaniu i pozorach. I do końca nie wiemy już co jest prawdą, co udawaniem, grą, autentykiem, rzeczywistością.
Justyna Nowicka
Komentarze (0)
Brak komentarzy
Najnowsze
-
10:19
Bójka podczas wesela w Wadowicach. Sześciu mężczyzn z zarzutami, poszkodowany zmarł
-
09:47
Kolejne zatrzymania w sprawie handlu opioidami. Śledztwo zaczęło się od śmierci 19-latki w Krakowie
-
09:16
Szaflary: mieszkańcy zdecydują, czy odwołać wójta. Referendum 4 października
-
08:53
„Ford wymazał krzyż z Giewontu”? Internet zawrzał, a prawda kryje się w kilku pikselach
-
08:15
Norbert Kaczmarczyk (PiS): Gdyby nie rozłam, zwycięstwo PiS w wyborach byłoby bardziej realne
-
08:03
„Krakowski Salon Muzyczny” po raz dziesiąty – jubileusz kameralistyki w sercu Krakowa
-
08:01
Akcja służb w Małopolsce i na Śląsku. Zatrzymania w sprawie nielegalnego obrotu odpadami
-
07:34
Tajemnica Parku Sanguszków. Naukowcy szukają mogił dwóch niemieckich żołnierzy
-
07:13
Weekendowe kontrole w centrum Krakowa. Strażnicy odnotowali 149 wykroczeń
-
06:48
Sanah przetarła szlak. Kraków chce więcej imprez na stadionie
-
06:25
Poważny wypadek na trasie z Wieliczki do Gdowa. Jedna osoba ranna
-
06:06
Małopolska po nocnych burzach. Ponad 200 interwencji, kolejne opady przed nami
-
20:06
Wybory prezydenta Krakowa. Zarejestrowano 24 komitety wyborcze
-
18:46
Anna Dymna wspomina Jana Frycza. "Takiego drugiego nie ma"
-
17:34
Montaż mebli kuchennych: Ile naprawdę zaoszczędzisz, robiąc to samemu?
-
10:45
Kraków prof. Agnieszki Chłosty-Sikorskiej - Służba zdrowia - odc. 9. - Kraków leczył wodą. Historia dwóch zapomnianych uzdrowisk
-
10:45
Kraków prof. Agnieszki Chłosty-Sikorskiej - Służba zdrowia - odc. 8. - Zniknęły rodzinne apteki. Jak PRL zmienił farmację w Krakowie
-
15:05
Dieta a zdrowa skóra. Fakty, mity i to, co naprawdę działa
-
10:45
Kraków prof. Agnieszki Chłosty-Sikorskiej - Służba zdrowia - odc. 7. - Bez nich medycyna nie mogłaby istnieć
Skontaktuj się z Radiem Kraków - czekamy na opinie naszych Słuchaczy
Pod każdym materiałem na naszej stronie dostępny jest przycisk, dzięki któremu możecie Państwo wysyłać maile z opiniami. Wszystkie będą skrupulatnie czytane i nie pozostaną bez reakcji.
Opinie można wysyłać też bezpośrednio na adres [email protected]
Zapraszamy również do kontaktu z nami poprzez SMS - 4080, telefonicznie (12 200 33 33 – antena,12 630 60 00 – recepcja), a także na nasz profil na Facebooku oraz Twitterze