"Przebaczamy i prosimy o przebaczenie". Czy dziś mamy odwagę, żeby raz jeszcze napisać te słowa?

Patryk Kubiak
Co niesie dzień
Wtorek, 2025.11.18

W roku 1965 „logika historii” wskazywała, że pojednanie powinni rozpocząć Niemcy — a jednak to Polacy zrobili pierwszy krok, tak powstał list biskupów polskich do niemieckich. Prof. Joanna Lubecka przekonuje, że w dialogu najważniejsze nie jest to, kto wyciągnie rękę, ale czy ktoś odważy się zrobić to pierwszy, wbrew kalkulacjom, schematom i oczekiwaniom. To lekcja aktualna także dla relacji polsko-ukraińskich. "Relacje polsko-niemieckie były dużo trudniejsze. Z Ukrainą mamy mniejsze spory" - mówiła na antenie Radia Kraków prof. Lubecka.

Zdjęcie ilustracyjne/ Fot. Pexels.

Brakuje dziś elit zdolnych do odważnych, symbolicznych gestów, takich jak te, które budowały pojednanie polsko-niemieckie po 1965 roku.
Relacje społeczne i lokalne między Polską i Niemcami nadal są żywe, nawet jeśli politycznie te stosunki się ochłodziły.
List biskupów mógłby być inspiracją w relacjach polsko-ukraińskich, bo spory są dziś mniejsze niż te między Polską a Niemcami pół wieku temu.
Warunkiem pojednania jest wola polityczna i odwaga jednostek lub grup, które podejmą dialog, nawet jeśli Kościoły mają dziś mniejszy autorytet niż kiedyś.
Nie jest istotne, która strona wykona pierwszy gest — historia pokazuje, że czasem najbardziej przełomowe akty przychodzą z niespodziewanej strony.

Posłuchaj rozmowy Patryka Kubiaka z prof. Joanną Lubecką.

Symboliczny ciężar listu z 1965 roku a dzisiejszy brak elit

Profesor Lubecka podkreśla, że 60. rocznica listu biskupów polskich i niemieckich ujawnia bolesny kontrast między tamtym aktem odwagi a współczesnym brakiem politycznego przywództwa. Jej zdaniem dziś brakuje elit, które potrafiłyby myśleć w długiej perspektywie, tak jak Tadeusz Mazowiecki czy Helmuth Kohl — osoby, które rozumiały wagę gestów pojednania i umiały nadać im rangę historyczną. Na poziomie symbolicznym widać więc wyraźnie, że dzisiejsza polityka nie dorasta do ambicji tamtego czasu.

Wydaje mi się, że brakuje dzisiaj elit, które w ’89, ’90 roku tworzyły pojednanie polsko-niemieckie. (…) Dziś stosunki między Polską a Niemcami są, jakie są. One nie są dobre

- mówi prof. Lubecka.

Choć na poziomie państwowym dialog wyraźnie słabnie, profesor zwraca uwagę, że relacje społeczne i lokalne — szczególnie w regionach przygranicznych — wciąż trwają i rozwijają się. Uniwersytety, stowarzyszenia i mieszkańcy pogranicza od dekad wykonują konsekwentną, spokojną pracę na rzecz budowania zaufania. To właśnie tam — jej zdaniem — najlepiej widać długofalową skuteczność listu biskupów:

Niemcy: sąsiad nie taki zły, jak go malują

Czy list biskupów może być inspiracją w relacjach z Ukrainą?

W odniesieniu do relacji polsko-ukraińskich Lubecka zauważa, że spory polsko-niemieckie były w latach 60. i 70. dużo trudniejsze niż te, które dzielą dziś Polskę i Ukrainę. Granice nie są sporne, a konflikty dotyczą głównie pamięci historycznej. Z tego powodu, jak mówi, listu biskupów mógłby być inspiracją. Ale pod warunkiem, że znajdzie się odważna grupa liderów zdolnych do podjęcia ryzyka moralnego i politycznego.

Paradoksalnie można powiedzieć, że relacje polsko-niemieckie były dużo trudniejsze. Patrząc na zimno, z Ukrainą mamy dużo mniejsze spory

- mówi Joanna Lubecka.

Prof. Lubecka: Niemcy dopiero uczą się patrzeć na Polskę bez uprzedzeń

Rozmówczyni podkreśla, że pojednanie nie wydarzy się „samo z siebie”. Potrzebna jest wola polityczna po obu stronach, ale także odwaga osób lub grup, które gotowe są rozpocząć dialog — nawet jeśli nie wiadomo, jak się on potoczy. Przypomina, że list z 1965 roku był w dużej mierze dziełem jednego człowieka: biskupa Bolesława Kominka. Dziś pytanie brzmi: czy Kościoły — osłabione i mniej autorytatywne — są w stanie pełnić podobną rolę?

To była inicjatywa jednego człowieka… To jest potęga wiary jednej osoby albo grupy ludzi. Ktoś musi to zacząć.

- dodaje gościni Radia Kraków.

Dyrektor Instytutu Ukraińskiego o trudnej historii: "Ukraińcy też chcieliby usłyszeć przeprosiny"

Kto powinien wyciągnąć rękę pierwszy? Historia uczy pokory

Czy pierwszy gest powinien należeć do Polski czy do Ukrainy? Profesor Lubecka odpowiada ostrożnie. Przypomina, że w 1965 roku „logika historii” wskazywałaby, że to Niemcy powinni prosić o przebaczenie jako pierwsi, a tymczasem zrobiła to strona polska. Dlatego jej zdaniem ważniejsze od kolejności jest po prostu rozpoczęcie procesu:

Gdyby nas przeniesiono do roku 1965 wszyscy powiedzieliby, że to Niemcy powinni wyciągnąć rękę. A stało się inaczej.

Nasi ukraińscy sąsiedzi, nasze nacjonalistyczne demony

Autor:

Patryk Kubiak

Komentarze (2)

Oliba

2025-11-19

To hańba biskupów. Hańba która jest dzisiaj powtarzana listem Arcybiskupa Metropolity Gdański ego Tadeusa Wojda oraz Biskupa Limburga Georg Bätzinga . opublikowali wspólne oświadczenie z okazji 60. rocznicy historycznego listu polskich biskupów do biskupów niemieckich. Poszukajcie w internecie

Ewa Ryks

2025-11-18

Biskupi nie mieli prawa pisać "udzielamy wybaczenia i prosimy o nie", to nie oni byli katowani przez niemieckich oprawców, to nie im burzono domy, koscioły akurat zostały w większosci nietknięte. Narody muszą ze sobą prowadzić dialog uznawać różne racje, przedstawiać fakty, rozmawiać. Narody, tak jak i ludzie, nie muszą się kochać, podawać sobie rąk, jesli tego nie chcą, obowiązuje tylko szacunek. Ukraińcy w naszej historii przeważnie byli przeciwko Polakom, ale to nie żaden powód, zeby w chwili tak strasznej wojny im nie pomagać, przeciwnie, musimy to robić, nawet jesli nic na tym nie zyskamy.

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

"Przebaczamy i prosimy o przebaczenie". Czy dziś mamy odwagę, żeby raz jeszcze napisać te słowa?

Symboliczny ciężar listu z 1965 roku a dzisiejszy brak elit

Czy list biskupów może być inspiracją w relacjach z Ukrainą?

Kto powinien wyciągnąć rękę pierwszy? Historia uczy pokory

Komentarze (2)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Historyczny dzień dla Krzyszkowic. Otwarty tunel pod Zakopianką

Dwa przekazy, jedno zdarzenie. Kulisy sprawy TurkStream

"Wieczyste" kłopoty!

Chłodny czwartek w Małopolsce. Nocą silne przymrozki i śnieg w górach

Pożar domu w Woli Rzędzińskiej, jedna osoba trafiła do szpitala

Czy państwo powinno chronić inwestorów kryptowalut? Ekonomista wskazuje paradoks

10 lat bez chodnika. Na ulicy Potrzask w Bieżanowie wciąż ryzykują życiem

Niepewność na świecie napędza rynek mieszkań w Polsce. Paradoks czy nowy trend?

Wiemy, ile będzie nas kosztować "wielka korekta" zasad płatnego parkowania

Ataki na małoletnie w Rabce-Zdroju. Sąd Apelacyjny w Krakowie zmienił wyrok

Bójka w Limanowej. Sześć osób zatrzymanych, policja zabezpieczyła broń

48 nowych autobusów już na ulicach Krakowa. Mają nawet... lodówki

Domowa „fabryka” broni. 45-latek w rękach policji

Uruchamiając aplikację, wezwiesz pomoc. W Małopolsce działa już "Pierwszy Ratownik"

Krakowskie liceum XXI zmienia adres. Przeniesie się do podstawówki nr 104

Elektrownia Siersza jeszcze dwa lata na węglu? W planach gaz i OZE

Mental Bus ruszył z Krakowa. Darmowa pomoc psychologiczna wyjedzie w Polskę

Nowy park kieszonkowy w Tarnowie. Lasek Chyszowski zmienia się dla mieszkańców

Zaprzysiężenie sędziów TK bez prezydenta? „Nie może blokować procedury”

Prezes Grupy Azoty: siedziba zostaje w Tarnowie. „Nie ma tego tematu”

"Przebaczamy i prosimy o przebaczenie". Czy dziś mamy odwagę, żeby raz jeszcze napisać te słowa?

Symboliczny ciężar listu z 1965 roku a dzisiejszy brak elit

Czy list biskupów może być inspiracją w relacjach z Ukrainą?

Kto powinien wyciągnąć rękę pierwszy? Historia uczy pokory

Komentarze (2)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Historyczny dzień dla Krzyszkowic. Otwarty tunel pod Zakopianką

Dwa przekazy, jedno zdarzenie. Kulisy sprawy TurkStream

"Wieczyste" kłopoty!

Chłodny czwartek w Małopolsce. Nocą silne przymrozki i śnieg w górach

Pożar domu w Woli Rzędzińskiej, jedna osoba trafiła do szpitala

Czy państwo powinno chronić inwestorów kryptowalut? Ekonomista wskazuje paradoks

10 lat bez chodnika. Na ulicy Potrzask w Bieżanowie wciąż ryzykują życiem

Niepewność na świecie napędza rynek mieszkań w Polsce. Paradoks czy nowy trend?

Wiemy, ile będzie nas kosztować "wielka korekta" zasad płatnego parkowania

Ataki na małoletnie w Rabce-Zdroju. Sąd Apelacyjny w Krakowie zmienił wyrok

Bójka w Limanowej. Sześć osób zatrzymanych, policja zabezpieczyła broń

48 nowych autobusów już na ulicach Krakowa. Mają nawet... lodówki

Domowa „fabryka” broni. 45-latek w rękach policji

Uruchamiając aplikację, wezwiesz pomoc. W Małopolsce działa już "Pierwszy Ratownik"

Krakowskie liceum XXI zmienia adres. Przeniesie się do podstawówki nr 104

Elektrownia Siersza jeszcze dwa lata na węglu? W planach gaz i OZE

Mental Bus ruszył z Krakowa. Darmowa pomoc psychologiczna wyjedzie w Polskę

Nowy park kieszonkowy w Tarnowie. Lasek Chyszowski zmienia się dla mieszkańców

Zaprzysiężenie sędziów TK bez prezydenta? „Nie może blokować procedury”

Prezes Grupy Azoty: siedziba zostaje w Tarnowie. „Nie ma tego tematu”

Kontakt

12 630 61 01

Wyślij wiadomość

Wyślij opinię