Problemy z pamięcią czy tylko przemęczenie? "Mózg uwielbia uczyć się nowych rzeczy"

Nagłe zapominanie, po co weszliśmy do kuchni, "uciekające" słowa, nazwisko ulubionego aktora czy tytuł książki czytanej dwa tygodnie temu, to doświadczenia powszechne i w wielu przypadkach mieszczące się w granicach normy. Jednak gdy trudności z pamięcią zaczynają się powtarzać, towarzyszą im inne objawy lub realnie utrudniają codzienne funkcjonowanie, warto skonsultować się ze specjalistą. O tym, jak odróżnić zaburzenia funkcjonalne od organicznych, jak styl życia wpływa na mózg i czym naprawdę jest otępienie, w rozmowie z Sylwią Paszkowską opowiedziała dr Iwona Mazurkiewicz, neurolog ze Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie, prowadząca poradnię zaburzeń pamięci.

Zdjęcie ilustracyjne/Fot. pexels

Zapominanie? To zdarza się każdemu

Każdemu zdarza się wejść do kuchni i zapomnieć, po co tam przyszliśmy. Dopóki po chwili jesteśmy w stanie sobie przypomnieć, czego potrzebowaliśmy i to mieści się to w granicy błędu, nie ma powodów do niepokoju. Problem zaczyna się wtedy, gdy takie sytuacje zdarzają się coraz częściej, a odzyskanie informacji staje się trudne lub niemożliwe. Szczególnie czujnym trzeba być, gdy zaburzeniom pamięci towarzyszą inne objawy, takie jak bóle głowy czy utraty przytomności. – "Trzeba się bacznie obserwować i zwracać uwagę na różne rzeczy, jeżeli zaniki pojawiają się częściej" – dodaje dr Iwona Mazurkiewicz.

W diagnostyce kluczowe jest rozróżnienie między zaburzeniami funkcjonalnymi a organicznymi. Zaburzenia funkcjonalne są znacznie częstsze u młodszych osób. Nie wynikają z nieodwracalnego uszkodzenia tkanki mózgowej, lecz z przewlekłego stresu, przebodźcowania, nadmiaru informacji, nieprawidłowej ilości i jakości snu.

Przebodźcowanie to znak naszych czasów. Nasz mózg broni się przed taką ilością informacji i do końca nie jest w stanie przetworzyć ich z odpowiednią szybkością. To jest trochę, jak korzystanie z komputera, w którym mamy otwarte 40 zakładek. Przestaje on działać z taką samą prędkością i nie oznacza, że jest zepsuty, tylko przeładowany informacjami. W momencie, gdy pozbędziemy się części tych zakładek, okazuje się, że komputer działa z taką samą prędkością, z jaką działał wcześniej – mówi dr Iwona Mazurkiewicz.

(cała rozmowa do posłuchania)

W takich przypadkach problemy często ustępują po odpoczynku, redukcji stresu i poprawie jakości snu. Zaburzenia organiczne to sytuacje, w których przyczyną jest realne, często nieodwracalne uszkodzenie tkanki mózgowej. Mogą wynikać m.in. z urazów mechanicznych, chorób neurozwyrodnieniowych, procesów zapalnych lub czynników genetycznych. U młodszych osób są rzadsze, ale możliwe, również w przebiegu choroba Alzheimera, która, choć kojarzona z wiekiem podeszłym, w rzadkich przypadkach może wystąpić nawet u trzydziesto- czy czterdziestolatków. W młodym wieku często wiąże się z mutacjami genetycznymi dziedziczonymi autosomalnie dominująco, ale w około 40% przypadków znaczenie mają także czynniki środowiskowe.

Przebodźcowanie, czyli znak naszych czasów

Smartfon przy posiłku, powiadomienia w trakcie rozmowy z bliskimi, media społecznościowe tuż przed snem, to codzienność, która ma swoją cenę. Brak higieny cyfrowej pogarsza także sen. A to właśnie w czasie snu zachodzi konsolidacja pamięci – proces utrwalania informacji. Jeśli śpimy za krótko lub sen jest fragmentaryczny, pamięć funkcjonuje gorzej.

Dlaczego niektórzy pamiętają ze szczegółami wydarzenia sprzed 30 lat, a inni zapominają, co robili wczoraj? Oprócz czynników genetycznych ogromną rolę odgrywa tzw. rezerwa poznawcza, zasób, który budujemy przez całe życie. Osoby stale uczące się, rozwijające zainteresowania i stymulujące umysł mogą dłużej funkcjonować w dobrej kondycji nawet wtedy, gdy pojawią się objawy choroby neurodegeneracyjnej.

Nasz mózg uwielbia uczyć się nowych rzeczy, choć czasem trudno wyjść mu ze strefy komfortu – dodaje.

Iwona Mazurkiewicz/fot. Sylwia Paszkowska

Otępienie to objaw, nie choroba

W debacie publicznej często słyszymy, że ktoś "choruje na otępienie". To uproszczenie.

Otępienie nie jest chorobą samą w sobie. To objaw choroby, który oprócz samych problemów z pamięcią stoi koło innych zaburzeń – zachowania, snu, depresyjnych. I dopiero to składa się na obraz całej choroby. Jeżeli u pacjenta wystąpią problemy z pamięcią, otępienie to z czasem mogą dołączyć się inne objawy – wyjaśnia dr Iwona Mazurkiewicz.

Na pamięć wpływają hormony i neuroprzekaźniki. Przewlekły stres i nadmiar kortyzolu działają niekorzystnie na hipokamp – strukturę odpowiedzialną za pamięć. Zaburzenia serotoniny i noradrenaliny, typowe dla depresji, również mogą pogarszać funkcje poznawcze. Co więcej, depresja bywa zarówno "maską" zaburzeń pamięci, jak i czynnikiem ryzyka rozwoju chorób neurozwyrodnieniowych.

Nie ma cudownej diety, która natychmiast poprawi pamięć, ale sposób odżywiania ma znaczenie. Dobrą dietą jest dieta śródziemnomorska, bogata w warzywa, owoce (z przewagą warzyw), orzechy i zdrowe tłuszcze, z ograniczeniem przetworzonej żywności i cukru. Istotna jest także tzw. oś jelita-mózg. Długotrwałe stosowanie probiotyków może korzystnie wpływać na funkcje poznawcze poprzez redukcję stanu zapalnego. W suplementacji warto rozważyć witaminy z grupy B (szczególnie B1, B6, B12 – niedobór B12 należy wykluczyć przy diagnostyce), witaminę D, kwasy omega-3 i omega-6.

Autor:

Sylwia Paszkowska

Komentarze (0)

Brak komentarzy

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

Problemy z pamięcią czy tylko przemęczenie? "Mózg uwielbia uczyć się nowych rzeczy"

Zapominanie? To zdarza się każdemu

Przebodźcowanie, czyli znak naszych czasów

Otępienie to objaw, nie choroba

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Nowa elektrownia Stalowa wyprodukuje dla Tarnowa czyste i tańsze ciepło. I jest bezobsługowa

Nie żyje mężczyzna przygnieciony przez stertę drewna w Grzechyni

Nie będzie referendum w Bochni. Zabrakło wymaganej liczby głosów

WSA: Strefa Czystego Transportu w Krakowie zgodna z Konstytucją. Magistrat zapowiada korekty

"Życie jest ponad śmiercią i w Ukrainie walczymy, by zachować tożsamość, kulturę i bycie sobą"

Czy Polacy wciąż dają łapówki?

Forum Kobiet Świadomych - świadomość daje MOC!