Odwołanie rektora i systemowy problem. Co poszło nie tak na UKEN?

„Takiego przypadku nie było w polskim szkolnictwie wyższym od dziesięcioleci. Jedna osoba mogła przez lata działać bez realnej kontroli” – mówił w Radiu Kraków prof. Grzegorz Przebinda. Co doprowadziło do kryzysu na Uniwersytecie Komisji Edukacji Narodowej? Zdaniem naszego gościa sprawa ta ujawnia poważne problemy systemowe.

Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Fot. P. Kubiak/RK

Sprawa Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie od dłuższego czasu budzi duże emocje. W 2025 roku Minister nauki i szkolnictwa wyższego zdecydował o odwołaniu rektora uczelni, prof. Piotra Borka, zarzucając mu m.in. uporczywe i rażące naruszanie prawa. Chodzi przede wszystkim o sposób zarządzania uczelnią oraz decyzje kadrowe, które – według byłych pracowników – miały łamać przepisy prawa pracy.

Prof. Piotr Borek nie jest już rektorem Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie

Choć decyzja zapadła 1 lipca, przez długi czas nie była ona wykonywana. Uczelnia argumentowała, że nie nadano jej rygoru natychmiastowej wykonalności, a sam rektor złożył odwołanie. Dopiero w listopadzie ub. roku do UKEN wpłynęło pismo nakazujące natychmiastowe odwołanie rektora.

W tle sprawy toczą się także postępowania sądowe dotyczące współpracowników byłego już rektora, a uczelnia stoi przed koniecznością uporządkowania sytuacji wewnętrznej.

O sprawie UKEN w programie O Tym Się Mówi rozmawialiśmy z prof. Grzegorzem Przebindą

Odwołanie rektora i zarzuty. Co wydarzyło się na UKEN?

Odwołanie rektora Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej i sprawy sądowe jego współpracowników to sytuacja bez precedensu – uważa prof. Grzegorz Przebinda, były członek rady uczelni.

– „Przez ponad pięć lat dochodziło do uporczywego i rażącego łamania prawa” – mówił w Radiu Kraków. – „Takiego przypadku nie było w polskim szkolnictwie wyższym w okresie powojennym”.

Jak dodaje, przez lata jedna osoba mogła podporządkować sobie struktury uczelni. Reagować musiał dopiero minister nauki, który podjął decyzję o odwołaniu rektora.

Za duża władza rektora? Problem w przepisach

Zdaniem rozmówcy źródła problemu sięgają zmian w systemie zarządzania uczelniami. – „Nadanie jednej osobie aż takich prerogatyw było błędem” – ocenia prof. Przebinda.

W założeniu kontrolę nad działaniami rektora miały sprawować rada uczelni i senat. W praktyce jednak – jak wynika z jego relacji – mechanizmy te zawiodły.

– „Rada uczelni przez pięć lat praktycznie nie reagowała” – podkreśla.

Co więcej, nawet po decyzji ministra pojawiały się głosy, że na uczelni nie działo się nic nieprawidłowego.

Rady uczelni do zmiany?

Czy w tej sytuacji rady uczelni powinny dalej funkcjonować? – „Jeśli miałyby zostać, trzeba jasno określić ich kompetencje i odpowiedzialność” – mówi Przebinda. Zwraca uwagę, że obecnie brakuje skutecznych mechanizmów reagowania, a nawet procedur odwoływania członków takich organów.

Nie wyklucza też bardziej radykalnego rozwiązania. – „Skłaniałbym się nawet do ich likwidacji” – przyznaje.

Autonomia uczelni a odpowiedzialność

W tle całej sprawy pojawia się pytanie o granice autonomii uczelni.

– „Kto miał zapobiec temu bezprawiu, jeśli instytucje wewnętrzne nie reagowały?” – pyta retorycznie rozmówca Radia Kraków.

Jak podkreśla, część środowiska akademickiego mogła obawiać się zabierać głos. – „Wielu ludzi bało się mówić, bo osoby krytyczne traciły pracę” – zaznacza. Sprawa UKEN – jego zdaniem – pokazuje, że autonomia nie może oznaczać braku kontroli.

Czy uczelnie powinny karać za „głoszenie bzdur”? Rektorzy komentują pomysł resortu

Nasz gość:

Prof. Grzegorz Przebinda – filolog, rusycysta i historyk idei, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego. W latach 2012–2020 był rektorem Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Krośnie. Autor licznych publikacji naukowych i komentarzy dotyczących Europy Wschodniej oraz relacji polsko-rosyjskich, często komentuje także bieżące wydarzenia międzynarodowe na antenie Radia Kraków.

Prof. Grzegorz Przebinda filolog, rusycysta i historyk idei, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego. Zdjęcie z jego archiwum prywatnego

Prof. Grzegorz Przebinda. Fot. dzięki jego uprzejmości

Autor:

Jacek Bańka

Komentarze (0)

Brak komentarzy

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

Odwołanie rektora i systemowy problem. Co poszło nie tak na UKEN?

Odwołanie rektora i zarzuty. Co wydarzyło się na UKEN?

Za duża władza rektora? Problem w przepisach

Rady uczelni do zmiany?

Autonomia uczelni a odpowiedzialność

Nasz gość:

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Grają dla Nicklasa. Finał turnieju Rocket League w Trzebini

O co chodzi z tą przemocą?

W ten weekend rządzą planszówki!

Śnieg sypnąl, kolejka rusza. PKL otworzy trasę Goryczkową i uruchomi wyciąg

SPÓŁDZIELNIE ENERGETYCZNE W MAŁOPOLSCE Bezpiecznie, stabilnie i pod kontrolą

Jest nowy termin meczu Wieczystej

Wiosenne porządki nie tylko w domu – jak odświeżyć samochód po zimie?

Spór o zrzut ścieków do Dunajca. Sądeckie Wodociągi idą do sądu

Groził nożem znanym youtuberom w Krakowie. Jest reakcja policji

Nowoczesny blok operacyjny w szpitalu św. Łukasza w Tarnowie. Będzie robot i krótsze kolejki

Serial "Piekło kobiet". Historia bez upiększeń

Psy do zadań specjalnych jadą do Ukrainy. "Niesamowite zdolności, praca węchowa"

Nie tylko emerytury. Co naprawdę decyduje o głosach seniorów?

Czworonożni specjalsi jadą do Ukrainy

Skarga kasacyjna dotycząca SCT wstrzymuje zmiany. Prezydent Krakowa: "Wojewoda zrobił na złość mieszkańcom"

Marta Konarska: Telimena wydaje mi się najwspółcześniejszą ze wszystkich postaci w "Panu Tadeuszu"

Niedziela Palmowa jak dawniej. Skansen w Wygiełzowie ożywi wielkanocne tradycje