Jak przebiega adopcja w Polsce? Od karty dziecka do nowej rodziny

Jakie w Polsce obowiązują procedury adopcyjne? Czy to jest szybki i łatwy proces? Rozmawiają radca prawny Anna Jasielska-Papierkowska i Marzena Florkowska.

Zdjęcie ilustracyjne, fot. Pixabay

Wieloetapowa procedura adopcyjna
Po uzyskaniu przez dziecko gotowości prawnej ośrodek adopcyjny przygotowuje szczegółową kartę dziecka i rozpoczyna poszukiwanie rodziny – najpierw lokalnie, następnie na poziomie wojewódzkim i centralnym.
System banków danych o dzieciach
Jeśli nie udaje się znaleźć rodziny w danym regionie, sprawa trafia do wojewódzkiego, a następnie centralnego banku danych, co rozszerza zakres poszukiwań na cały kraj.
Adopcja międzynarodowa jako ostateczność
Gdy w Polsce nie ma kandydatów, możliwa jest adopcja zagraniczna, która jest wyjątkowo sformalizowana i wymaga m.in. obowiązkowego okresu osobistej styczności z dzieckiem w Polsce.
Głos dziecka w procedurze
Dzieci powyżej 13. roku życia muszą wyrazić zgodę na adopcję, natomiast w przypadku młodszych sąd ocenia, czy i w jakim zakresie ich zdanie powinno zostać uwzględnione.

Posłuchaj rozmowy

Adopcja w Polsce: między nadzieją a procedurą. „To proces maksymalnie sformalizowany”

Adopcja to dla wielu dzieci jedyna szansa na bezpieczny dom. Dla dorosłych – jedna z najważniejszych decyzji w życiu. Pomiędzy tymi dwiema perspektywami stoi jednak rozbudowany system prawny, którego celem jest ochrona dobra małoletniego. Jak wygląda droga dziecka do nowej rodziny? Jakie bariery formalne muszą pokonać kandydaci na rodziców? O tym opowiada ekspertka, Anna Jasielska-Papierkowska.

Karta dziecka i pierwszy krok

Proces rozpoczyna się w momencie, gdy dziecko uzyskuje tzw. gotowość prawną do adopcji. Informacja o nim trafia do ośrodka adopcyjnego.

– „Jeżeli rzeczywiście istnieje gotowość, jeżeli jest też gotowość prawna, ośrodek adopcyjny przygotowuje dossier informacji o dziecku, kartę dziecka, w której mamy pełne kompendium wiedzy o tym małoletnim. Od kwestii rodzinnych, prawnych, zdrowotnych, po również kwestie etniczne, które mają wpływ na procedurę adopcyjną” – wyjaśnia Anna Jasielska-Papierkowska.

Ta dokumentacja staje się podstawą do poszukiwania odpowiedniej rodziny. Najpierw w obrębie danego ośrodka, następnie – jeśli nie uda się znaleźć kandydatów – sprawa trafia do wojewódzkiego banku danych o dzieciach. Tam zakres poszukiwań się rozszerza.

– „Jeżeli nie znajduje się rodziny na poziomie lokalnym, informacje trafiają do ośrodka prowadzącego wojewódzki bank danych. On ma szerszy zakres działania, ponieważ wysyła sygnał również do bliźniaczych ośrodków w innych województwach” – tłumaczy ekspertka.

Dopiero gdy i ten etap nie przynosi rezultatu, sprawa trafia do centralnego banku danych.

Adopcja międzynarodowa – ostateczność i najwyższy rygor

Jeśli przez ustawowo określony czas nie uda się znaleźć rodziny w Polsce, rozważana jest adopcja międzynarodowa. To jednak rozwiązanie ostateczne.

– „Adopcja zagraniczna jest maksymalnie sformalizowana” – podkreśla Anna Jasielska-Papierkowska. – „Nasze przepisy przewidują obligatoryjny okres osobistej styczności potencjalnych rodziców adopcyjnych z dzieckiem”.

To sąd decyduje, jak długo ma trwać taki okres. Może to być kilka miesięcy – a w tym czasie kandydaci na rodziców muszą przebywać w Polsce.

– „Jeżeli sąd zdecyduje, że ma to trwać pół roku, to ci ludzie muszą swoje życie zawodowe i rodzinne w danym kraju zawiesić i przenieść swoją aktywność do Polski, by sprostać temu okresowi” – zaznacza ekspertka.

W praktyce oznacza to ogromne obciążenie organizacyjne i finansowe, co sprawia, że adopcje transgraniczne należą do najbardziej wymagających procedur.

Głos dziecka – kiedy jest decydujący?

W centrum całego procesu powinno stać dobro dziecka, ale czy jego wola jest realnie brana pod uwagę?

Prawo przewiduje wyraźną granicę wieku.

– „Jeśli chodzi o dzieci, które ukończyły 13 lat, mamy ustawowy obowiązek uzyskiwania ich zdania w tym temacie” – wyjaśnia Anna Jasielska-Papierkowska.

W przypadku młodszych dzieci decyzja należy do sądu, który bierze pod uwagę poziom rozwoju emocjonalnego i intelektualnego małoletniego. To rozwiązanie elastyczne, ale też pozostawiające szerokie pole do interpretacji.

System między ochroną a formalizmem

Polski model adopcyjny jest wyraźnie zorientowany na bezpieczeństwo dziecka i minimalizowanie ryzyka pochopnych decyzji. Wielostopniowy system – od ośrodka lokalnego, przez wojewódzki, po centralny – ma zapewnić, że każda szansa na znalezienie rodziny w kraju zostanie wykorzystana.

Jednocześnie skala formalności i czas trwania procedur bywa przedmiotem krytyki. Dla wielu dzieci miesiące, a czasem lata oczekiwania oznaczają kolejne etapy dorastania w instytucjonalnej opiece.

Jak podkreśla Anna Jasielska-Papierkowska, procedura adopcyjna to proces wymagający i sformalizowany, ale jego celem jest jedno: znalezienie trwałego, bezpiecznego domu dla dziecka. W świecie, w którym rodzina bywa krucha, państwo próbuje zagwarantować, że ta nowa – będzie możliwie najbardziej stabilna.

Autor:

Marzena Florkowska

Komentarze (1)

PPW

POLSKA PRZEDE WSZYSTKIM

2026-02-16

Każdemu kto płacze, że w Polsce jest za mało dzieci przypominam, że każdy kto tak twierdzi może zaadoptować dziecko zza granicy. Tysiące zagranicznych sierot czeka na adopcję.

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

Jak przebiega adopcja w Polsce? Od karty dziecka do nowej rodziny

Karta dziecka i pierwszy krok

Adopcja międzynarodowa – ostateczność i najwyższy rygor

Głos dziecka – kiedy jest decydujący?

System między ochroną a formalizmem

Komentarze (1)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Grot włóczni sprzed blisko 2 tys. lat odnaleziony w lesie koło Starego Sącza