Wśród obiektów zgromadzonych w głównym gmachu muzeum jest m.in. rzeźba św. Jana Chrzciciela autorstwa Wita Stwosza młodszego, syna twórcy ołtarza mariackiego w Krakowie. Ekspozycja ukazuje sztukę sakralną z krajów regionu karpackiego, w tym Polski, Czech, Austrii, Słowacji, Węgier i Rumunii, a także z Francji, Belgii, Szwajcarii i Niemiec.
To wystawa nowatorska. Wprowadza do naszego myślenia o sztuce gotyckiej aspekt regionalny, adekwatny, jeśli chodzi o czasy, w których powstawała. Granice dzisiejszych państw narodowych, które znajdują się na terenie łuku karpackiego, mają się nijak do tego regionu artystycznego, jakim były Karpaty pod koniec średniowiecza. Pokazujemy zupełnie inną geografię tej części Europy, geografię kulturalną, geohistorię sztuki
– zaznaczył dyrektor Muzeum Narodowego w Krakowie prof. Andrzej Szczerski podczas konferencji prasowej.
Przedstawiciele instytucji wskazali, że fenomen sztuki późnego średniowiecza w regionie karpackim nie był do tej pory szeroko znany i opisywany. Region ten łączył tereny północnej Słowacji i południowego Siedmiogrodu na terenie współczesnej Rumunii.
Ci sami artyści działali z obu stron gór. Dzieła sztuki były przesyłane z jednej strony na drugą. Jednym słowem – mamy do czynienia ze swoistym zwartym obszarem kulturowym, który można objąć jedną definicją
– podkreślił kurator wystawy dr Wojciech Marcinkowski.
Wystawa została oparta na planie trójnawowej świątyni gotyckiej. Każda część pokazu odpowiada innym zagadnieniom tematycznym - w nawie lewej skupiono się na ikonografii oraz relacjach między kultami lokalnymi a Kościołem powszechnym, w prezbiterium zaprezentowano ewolucję ołtarzy i dzieła służące prywatnej pobożności. Nawa prawa poświęcona została analizie wzajemnych wpływów różnych centrów artystycznych oraz rekwizytom liturgicznym używanym podczas Wielkiego Tygodnia.
Ekspozycję kończy fotografia „Opłakiwania Chrystusa” z katedry w Sybinie w Rumunii. Nawiązuje ona do bitwy pod Mohaczem z 1526 roku, która – jak wskazał kurator – wyznacza kres kulturowej jedności regionu i początek podziałów wywołanych reformacją oraz narodzinami postaw narodowych.
Wystawa „Gotyk w Karpatach” będzie dostępna dla zwiedzających od piątku do 9 sierpnia w Gmachu Głównym Muzeum Narodowego w Krakowie.