|
|
Kraków 101.6 MHz
Kraków
101.6 MHz
Tarnów
101,0 MHz
Nowy Sącz
90,0 MHz
Zakopane
100,0 MHz
Andrychów
98,8 MHz
Gorlice
97,4 MHz
Krynica-Zdrój
102,1 MHz
Rabka-Zdrój
87,6 MHz
Szczawnica
90,0 MHz
|
Kontakt 4080 (SMS)
DZIEJE SIĘ COŚ W TWOJEJ OKOLICY?
SKONTAKTUJ SIĘ!
12 200 33 33 (antena)
12 630 60 00 (recepcja)
12 630 62 06 (reklama)
4080 (SMS)
500 202 323 (SMS i MMS)
redakcja@radiokrakow.pl
reklama@radiokrakow.pl
|
A
A
A

Emancypantki "Pod Lupą"

28 listopada minie 98. rocznica wydania przez Tymczasowego Naczelnika Państwa, Józefa Piłsudskiego, dekretu o ordynacji wyborczej i wyborach do Sejmu Ustawodawczego. Na mocy tego rozporządzenia prawa wyborcze (czynne i bierne) uzyskały kobiety. Ta decyzja opłacała się politykom. Kobiety stanowiły nową grupę wyborczą, która w wielu kluczowych sprawach mogła zadecydować o powodzeniu. Decyzji tej sprzyjał także klimat panujący wówczas w Europie i fakt, że po rozpadzie Monarchii Habsburgów powstało wiele nowych państw. Ale nie byłoby tej decyzji bez kilkudziesięciu lat pracy i starań polskiego ruchu emancypacyjnego. W cyklu Pod lupą przedstawiamy Państwu w tym tygodniu pięć wybitnych postaci związanych z Krakowem, którym kobiety zawdzięczają uzyskanie praw wyborczych w 1918 r. Audycja na antenie Radia Kraków od poniedziałku do piątku o 11:40.

Pochód w Dzień Kobiet. 1911 r.


 

Posłuchaj o Marii Siedleckiej. Rozmowa Sylwii Paszkowskiej z Natalią Saratą z Fundacji Przestrzeń dla Kobiet

Maria Siedlecka

Aktywistka społeczna. Mieszkała w rodzinnej kamienicy „Pod Rakiem” przy ul. Szpitalnej 7, gdzie mieściła się czytelnia dla kobiet działająca na rzecz kształcenia kobiet i uzyskania przez nie praw wyborczych. Współpracowała z Marią Turzymą i Marią Bujwidową. W 1895r. wraz z Bujwidową wstąpiła do Stowarzyszenia Pomocy Naukowej dla Polek im. Z. Kraszewskiego, które wspierało kobiety w dążeniu do uzyskania wykształcenia, także za granicą. Wspólnie z Bujwidową walczyła o utworzenie pierwszego na ziemiach polskich gimnazjum dla kobiet. Pierwszy rocznik kobiet zdawał maturę w Krakowie w 1900r. 

Kamienica pod Rakiem. Fot. Ewa Furgał

 

Posłuchaj o Zofii Emilii Daszyńskiej-Golińskiej. Rozmowa Sylwii Paszkowskiej z Natalią Saratą z Fundacji Przestrzeń dla Kobiet

Zofia Emilia Daszyńska-Golińska de domo Poznańska, ps. Jaskółka (ur. 6 sierpnia 1866 w Warszawie, zm. 19 lutego 1934 tamże). Fot. NAC

Pochodząca ze zubożałego ziemiaństwa ekonomistka, socjolożka i działaczka społeczna, senator II kadencji w II RP.

Ukończyła ekonomię na Uniwersytecie w Zurychu, gdzie jako pierwsza kobieta obroniła doktorat w 1891. Zajmowała się historią gospodarki i ekonomią polityczną. Była członkinią Klubu Politycznego Kobiet Postępowych. Angażowała się także w działalność społeczną, zwłaszcza w walkę z alkoholizmem i o równouprawnienie kobiet.

Po powrocie z zagranicy mieszkała w Krakowie.

W latach 1928–1930 była senatorem RP II kadencji z listy BBWR.

Posłuchaj o Marii Turzymie. Rozmowa Sylwii Paszkowskiej z Ewą Furgał z Fundacji Przestrzeń dla Kobiet

Maria Turzyma, właściwie Maria Wiśniewska z domu Głowacka (ur. ok. 1860, zm. 1922)

Polska pisarka i publicystka działająca na rzecz dopuszczenia kobiet do studiowania na uniwersytetach i uzyskania przez nie praw wyborczych. W latach 1902 – 1905 wydawała w Krakowie – prawdopodobnie ze środków własnych - pismo "Nowe Słowo", poświęcone kwestii emancypacji kobiet. 

Posłuchaj o Marii Dulębiance. Rozmowa Sylwii Paszkowskiej z Ewą Furgał z Fundacji Przestrzeń dla Kobiet

Maria Dulębianka herbu Alabanda (ur. 21 października 1861 w Krakowie, zm. 7 marca 1919 we Lwowie)

Wybitna malarka i działaczka społeczna. Pochodziła z rodziny ziemiańskiej. Malarstwa uczyła się pod kierunkiem Jana Matejki. Nie mogła studiować w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych, gdzie przyjmowano wyłącznie mężczyzn, wyjechała więc do Paryża. Tam studiowała w Académie Julian. Była utalentowaną portrecistką.

Spotkanie Marii Konopnickiej poszerzyło jej zainteresowania o sprawy społeczne. Zaangażowała się w działania na rzecz równouprawnienia kobiet. Po śmierci Konopnickiej w 1910r. była organizatorką pogrzebu poetki we Lwowie, który przerodził się w wielką manifestację patriotyczną mieszkających tam Polaków. Zakładała ochronki dla dzieci i kuchnie dla biednych. Za swój patriotyzm zapłaciła najwyższą cenę. 7 marca 1919 zmarła na tyfus, którym zaraziła się od polskich żołnierzy. Przed śmiercią udało się jej spełnić dwa największe marzenia: Polska odzyskała niepodległość, a kobiety uzyskały prawa wyborcze. Pogrzeb Marii Dulębianki był jedną z największych manifestacji żałobnych we Lwowie. 

Posłuchaj o Kazimierze Bujwidowej. Rozmowa Sylwii Paszkowskiej z Ewą Furgał z Fundacji Przestrzeń dla Kobiet

O bohaterkach naszego cyklu opowiadają Ewa Furgał i Natalia Sarata z Fundacji Przestrzeń Kobiet: 

Kazimiera Bujwid z domu Klimontowicz (ur. 16 października 1867 w Warszawie, zm. 8 października 1932 w Krakowie). Zdjęcie pochodzi z nieistniejącego Muzeum Odona Bujwida.

Jedna z najwybitniejszych postaci polskiego ruchu emancypacyjnego. Jako słuchaczka Uniwersytetu Latającego ukończyła nauki biologiczne. Żona i współpracowniczka Odona Bujwida. Od 1918 r. kierowała założonym przez niego Zakładem Produkcji Surowic i Szczepionek. W czasie I wojny światowej wraz z mężem i najstarszą córka lekarką prowadziła szpital dla rannych żołnierzy Legionów Polskich.

Równorzędnie z działalnością naukową, angażowała się w walkę o prawa kobiet do edukacji. Zajmowała się organizacją i zarządzaniem krakowskiej czytelni dla kobiet. Była przewodniczącą Towarzystwa Gimnazjalnej Szkoły Żeńskiej. To dzięki niej w 1896 r.w Krakowie powstało pierwsze na ziemiach polskich gimnazjum dla dziewcząt z programem i maturą równorzędną jak w gimnazjach męskich. W roku 1910 jako delegatka z Galicji brała udział w kongresie spraw kobiecych w Paryżu. W 1912 była delegatką na I Zjazd Austriacki w sprawie praw wyborczych dla kobiet. 

 

100%
0%