Zwerbowany w sieci. Na wojnę z Europą Kreml wysyła "jednorazowego szpiega"

Nie musi być lojalny, informacja dla kogo pracuje nie jest mu też potrzebna; bywa, że ma kryminalną przeszłość; jest sfrustrowany, jego największą zaletą jest jednorazowość. Kto to? Nowy typ szpiega, którego werbuje się w internecie. Kreml coraz częściej wysyła go na wojnę z Europą - o tym rozmawialiśmy w Radiu Kraków z dr. Arkadiuszem Nyzio z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Zdjęcie ilustracyjne/ Fot. Pexels.

„Jednorazowi szpiedzy” to nowy model agentury — przypadkowe osoby używane przez obce służby do prostych operacji.
Zjawisko ma charakter systemowy i jest częścią strategii wojny hybrydowej prowadzonej przez Kreml.
Werbunek odbywa się online, często przez fora przestępcze lub komunikatory, a uczestnicy nie znają prawdziwego zleceniodawcy.
Kontrwywiad ma ograniczone możliwości działania, bo brak tradycyjnej struktury agenturalnej uniemożliwia klasyczne rozpracowanie siatki.
Edukacja i świadomość społeczna są kluczowe dla obrony przed manipulacją i werbunkiem — „kontrwywiad zaczyna się w domu”.

Posłuchaj rozmowy Piotra Łęgowskiego z Arkadiuszem Nyzio.

Dr Arkadiusz Nyzio z Katedry Bezpieczeństwa Narodowego UJ wyjaśnia koncepcję „jednorazowych szpiegów” (disposable spies) - nowego modelu działań wywiadowczych wykorzystywanych w wojnie hybrydowej. Zjawisko to, jego zdaniem, jest elementem świadomej i systemowej strategii Kremla wymierzonej w państwa NATO i wspierające Ukrainę.

Coraz częściej mamy do czynienia z osobami zwerbowanymi przez internet, które nie do końca mają świadomość, dla kogo pracują i podejmują próby realizacji tego typu działań za obietnicę bardzo marnej gratyfikacji finansowej

- tłumaczy dr Nyzio.

Jak dzisiaj szuka się agentów? "Żaden kraj w historii nie poszedł na wojnę z powodu działań szpiegowskich"

Gość Radia Kraków dodaje, że po agresji Rosji na Ukrainę w 2022 roku nastąpił gwałtowny wzrost liczby przypadków szpiegostwa w Polsce i regionie. Analiza tych incydentów wykazała nowy wzorzec - przypadkowe osoby wykonujące zlecenia o charakterze wywiadowczym lub sabotażowym. Ten typ agentury różni się od klasycznego szpiegostwa, opartego na profesjonalizmie, ideologii i lojalności.

Badacz wyjaśnia, że werbowani przez rosyjskie służby ludzie to często osoby z marginesu społecznego — sfrustrowane, wykluczone, czasem z przeszłością kryminalną. Bywają rekrutowani przez komunikatory i fora internetowe, niekiedy w miejscach związanych z przestępczością internetową. Nie mają żadnych kompetencji wywiadowczych — to ich jednorazowość stanowi „zaletę” z punktu widzenia organizatorów operacji.

Rosyjskie prowokacje i wojna hybrydowa. Prokurator Kosmaty: To klasyczny przykład zastraszania

Dlaczego kontrwywiad ma z tym problem?

Nie da się monitorować całego internetu non stop. Kiedy taką osobę złapiemy, ona zazwyczaj niczego nie wie. Ktoś jej obiecał setki dolarów za zamontowanie, na przykład, kamery w lesie.

- mówi Nyzio.

Zjawisko jednorazowych szpiegów jest szczególnie trudne do zwalczania, ponieważ osoby te nie znają struktury, hierarchii ani tożsamości zleceniodawców. Rekrutacja odbywa się anonimowo w sieci, nierzadko przez pośredników. Brak fizycznego kontaktu i środków łączności typowych dla klasycznego szpiegostwa utrudnia działania kontrwywiadu. Nyzio zwraca też uwagę na ograniczone zasoby i finansowanie polskich służb.

Ekspert apeluje o edukację społeczną i wzmacnianie odporności informacyjnej Polaków. Zauważa, że zjawisko nie może być zwalczane wyłącznie metodami operacyjnymi, lecz wymaga budowania świadomości obywateli o ryzykach manipulacji i rekrutacji online. Docenia przy tym rolę mediów w informowaniu o zagrożeniach:

Dobry kontrwywiad zaczyna się w domu. Brakuje nam szeroko zakrojonej operacji informacyjnej ze strony władz.

Jak sami zwiększamy w sieci zasięgi Kremla. "Działania Rosji nakładają się na aktywność polskich użytkowników"

Rosyjskie strategie i potencjał wewnętrznej destabilizacji

Jednym z elementów działania jednorazowych szpiegów jest nakręcanie emocji, wywoływanie w społeczeństwie przekonania, że nie jest jasne, kto jest tym dobrym, a kto złym

- tłumaczy dr Nyzio.

I zauważa, że Rosja instrumentalizuje zjawiska społeczne i medialne, by pogłębiać podziały w państwach europejskich. Celem jest wytworzenie chaosu informacyjnego i podważenie solidarności z Ukrainą. Przykładem są operacje, w których rekrutowani są Ukraińcy — co ma tworzyć złudzenie, że wsparcie dla Ukrainy jest sprzeczne z polskim interesem.

Rosyjskie cyberataki - kto broni się najskuteczniej? Polska lokalna może przegrać tę wojnę

Autor:

Piotr Łęgowski

Komentarze (1)

gosc

2025-11-08

druga strona niedouczony ekspercie robi to samo.

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

Zwerbowany w sieci. Na wojnę z Europą Kreml wysyła "jednorazowego szpiega"

Dlaczego kontrwywiad ma z tym problem?

Rosyjskie strategie i potencjał wewnętrznej destabilizacji

Komentarze (1)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Bociany wracają do kraju, a na Podhalu runęło gniazdo jednego z nich

Front w kieszeni. Jak wojna na Ukrainie toczy się w naszych smartfonach?

Bartosz Bocheńczak (Konfederacja): "W relacjach z Ukrainą powinniśmy brać przykład z Trumpa"

Rowerzysta zderzył się z pieszym i zginął. Tragiczny wypadek w Targowisku

Nowy Sącz: 74-latek podejrzany o porysowanie 26 aut. Straty to 116 tys. zł

Wypuścili 300, przetrwało kilkanaście. Leśnicy nie rezygnują z ratowania głuszca

Ponad 100 tys. pasażerów na trasie Stambuł – Kraków. Szczęśliwa pasażerka uhonorowana

Małopolscy lekarze będą się uczyć jak udzielać pomocy w czasie lotu samolotem

Wtorek w Małopolsce pod znakiem chmur i opadów. W nocy większe ochłodzenie, w górach mróz

Cztery lata wojny. Polsko-ukraińskie relacje pod znakiem bezprecedensowej pomocy, ale też napięć

„To okradanie samych siebie”. Kraków liczy straty po dewastacji znaków SCT

Zielone światło dla Sądeczanki. Podpisano ważny dokument

Kiedy warto wybrać prysznic typu walk-in?

Loft w bloku: jak uzyskać industrialny efekt w mieszkaniu 50–70 m²

Skuteczność terapii bakteriofagami sięga nawet 80%

Zwerbowany w sieci. Na wojnę z Europą Kreml wysyła "jednorazowego szpiega"

Dlaczego kontrwywiad ma z tym problem?

Rosyjskie strategie i potencjał wewnętrznej destabilizacji

Komentarze (1)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Bociany wracają do kraju, a na Podhalu runęło gniazdo jednego z nich

Front w kieszeni. Jak wojna na Ukrainie toczy się w naszych smartfonach?

Bartosz Bocheńczak (Konfederacja): "W relacjach z Ukrainą powinniśmy brać przykład z Trumpa"

Rowerzysta zderzył się z pieszym i zginął. Tragiczny wypadek w Targowisku

Nowy Sącz: 74-latek podejrzany o porysowanie 26 aut. Straty to 116 tys. zł

Wypuścili 300, przetrwało kilkanaście. Leśnicy nie rezygnują z ratowania głuszca

Ponad 100 tys. pasażerów na trasie Stambuł – Kraków. Szczęśliwa pasażerka uhonorowana

Małopolscy lekarze będą się uczyć jak udzielać pomocy w czasie lotu samolotem

Wtorek w Małopolsce pod znakiem chmur i opadów. W nocy większe ochłodzenie, w górach mróz

Cztery lata wojny. Polsko-ukraińskie relacje pod znakiem bezprecedensowej pomocy, ale też napięć

„To okradanie samych siebie”. Kraków liczy straty po dewastacji znaków SCT

Zielone światło dla Sądeczanki. Podpisano ważny dokument

Kiedy warto wybrać prysznic typu walk-in?

Loft w bloku: jak uzyskać industrialny efekt w mieszkaniu 50–70 m²

Skuteczność terapii bakteriofagami sięga nawet 80%

Kontakt

12 630 61 01

Wyślij wiadomość

Wyślij opinię