Zwerbowany w sieci. Na wojnę z Europą Kreml wysyła "jednorazowego szpiega"

Nie musi być lojalny, informacja dla kogo pracuje nie jest mu też potrzebna; bywa, że ma kryminalną przeszłość; jest sfrustrowany, jego największą zaletą jest jednorazowość. Kto to? Nowy typ szpiega, którego werbuje się w internecie. Kreml coraz częściej wysyła go na wojnę z Europą - o tym rozmawialiśmy w Radiu Kraków z dr. Arkadiuszem Nyzio z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Zdjęcie ilustracyjne/ Fot. Pexels.

„Jednorazowi szpiedzy” to nowy model agentury — przypadkowe osoby używane przez obce służby do prostych operacji.
Zjawisko ma charakter systemowy i jest częścią strategii wojny hybrydowej prowadzonej przez Kreml.
Werbunek odbywa się online, często przez fora przestępcze lub komunikatory, a uczestnicy nie znają prawdziwego zleceniodawcy.
Kontrwywiad ma ograniczone możliwości działania, bo brak tradycyjnej struktury agenturalnej uniemożliwia klasyczne rozpracowanie siatki.
Edukacja i świadomość społeczna są kluczowe dla obrony przed manipulacją i werbunkiem — „kontrwywiad zaczyna się w domu”.

Posłuchaj rozmowy Piotra Łęgowskiego z Arkadiuszem Nyzio.

Dr Arkadiusz Nyzio z Katedry Bezpieczeństwa Narodowego UJ wyjaśnia koncepcję „jednorazowych szpiegów” (disposable spies) - nowego modelu działań wywiadowczych wykorzystywanych w wojnie hybrydowej. Zjawisko to, jego zdaniem, jest elementem świadomej i systemowej strategii Kremla wymierzonej w państwa NATO i wspierające Ukrainę.

Coraz częściej mamy do czynienia z osobami zwerbowanymi przez internet, które nie do końca mają świadomość, dla kogo pracują i podejmują próby realizacji tego typu działań za obietnicę bardzo marnej gratyfikacji finansowej

- tłumaczy dr Nyzio.

Jak dzisiaj szuka się agentów? "Żaden kraj w historii nie poszedł na wojnę z powodu działań szpiegowskich"

Gość Radia Kraków dodaje, że po agresji Rosji na Ukrainę w 2022 roku nastąpił gwałtowny wzrost liczby przypadków szpiegostwa w Polsce i regionie. Analiza tych incydentów wykazała nowy wzorzec - przypadkowe osoby wykonujące zlecenia o charakterze wywiadowczym lub sabotażowym. Ten typ agentury różni się od klasycznego szpiegostwa, opartego na profesjonalizmie, ideologii i lojalności.

Badacz wyjaśnia, że werbowani przez rosyjskie służby ludzie to często osoby z marginesu społecznego — sfrustrowane, wykluczone, czasem z przeszłością kryminalną. Bywają rekrutowani przez komunikatory i fora internetowe, niekiedy w miejscach związanych z przestępczością internetową. Nie mają żadnych kompetencji wywiadowczych — to ich jednorazowość stanowi „zaletę” z punktu widzenia organizatorów operacji.

Rosyjskie prowokacje i wojna hybrydowa. Prokurator Kosmaty: To klasyczny przykład zastraszania

Dlaczego kontrwywiad ma z tym problem?

Nie da się monitorować całego internetu non stop. Kiedy taką osobę złapiemy, ona zazwyczaj niczego nie wie. Ktoś jej obiecał setki dolarów za zamontowanie, na przykład, kamery w lesie.

- mówi Nyzio.

Zjawisko jednorazowych szpiegów jest szczególnie trudne do zwalczania, ponieważ osoby te nie znają struktury, hierarchii ani tożsamości zleceniodawców. Rekrutacja odbywa się anonimowo w sieci, nierzadko przez pośredników. Brak fizycznego kontaktu i środków łączności typowych dla klasycznego szpiegostwa utrudnia działania kontrwywiadu. Nyzio zwraca też uwagę na ograniczone zasoby i finansowanie polskich służb.

Ekspert apeluje o edukację społeczną i wzmacnianie odporności informacyjnej Polaków. Zauważa, że zjawisko nie może być zwalczane wyłącznie metodami operacyjnymi, lecz wymaga budowania świadomości obywateli o ryzykach manipulacji i rekrutacji online. Docenia przy tym rolę mediów w informowaniu o zagrożeniach:

Dobry kontrwywiad zaczyna się w domu. Brakuje nam szeroko zakrojonej operacji informacyjnej ze strony władz.

Jak sami zwiększamy w sieci zasięgi Kremla. "Działania Rosji nakładają się na aktywność polskich użytkowników"

Rosyjskie strategie i potencjał wewnętrznej destabilizacji

Jednym z elementów działania jednorazowych szpiegów jest nakręcanie emocji, wywoływanie w społeczeństwie przekonania, że nie jest jasne, kto jest tym dobrym, a kto złym

- tłumaczy dr Nyzio.

I zauważa, że Rosja instrumentalizuje zjawiska społeczne i medialne, by pogłębiać podziały w państwach europejskich. Celem jest wytworzenie chaosu informacyjnego i podważenie solidarności z Ukrainą. Przykładem są operacje, w których rekrutowani są Ukraińcy — co ma tworzyć złudzenie, że wsparcie dla Ukrainy jest sprzeczne z polskim interesem.

Rosyjskie cyberataki - kto broni się najskuteczniej? Polska lokalna może przegrać tę wojnę

Autor:

Piotr Łęgowski

Komentarze (1)

gosc

2025-11-08

druga strona niedouczony ekspercie robi to samo.

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

Zwerbowany w sieci. Na wojnę z Europą Kreml wysyła "jednorazowego szpiega"

Dlaczego kontrwywiad ma z tym problem?

Rosyjskie strategie i potencjał wewnętrznej destabilizacji

Komentarze (1)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Zabijanie w białych rękawiczkach. O micie „gospodarki łowieckiej”

Tragedia w Olkuszu - w pożarze przyczepy zginęła kobieta

Sześcioro dzieci jednego dnia! Baby boom w tarnowskim szpitalu

Alert RCB: kiedy dostajemy SMS i kto naprawdę go wysyła

Aktywiści: chcemy linii kolejowej do Trzebinii. Ministerstwo: szukajcie pieniędzy w regionie

Muzeum Krakowa zamknęło jeden z oddziałów - nie odwiedzicie już Domu Zwierzynieckiego

10 procent pojazdów poza normą. Pierwsze dane ZDMK o Strefie Czystego Transportu w Krakowie

Ampfutboliści powalczą o pierwsze w tym sezonie trofeum! "Myślę, że Wisła pokaże jeszcze więcej niż przed rokiem"

Zderzenie trzech samochodów na Zakopiance. Były utrudnienia w ruchu

Szukają rąk do... tulenia. Pogotowie kangurowe pomaga noworodkom w Chrzanowie

Przychodzi ksiądz po kolędzie... Czy Kościół potrafi być jeszcze gościem, a nie tylko kontrolerem?

Pierwszy taki rok w historii krakowskiego lotniska. Europejski lider

Niezły budżet powiatu sądeckiego - będzie na modernizację dróg i dwa nowe mosty

Nowy kierunek w leczeniu raka jelita grubego. Badania krakowskich naukowców dają nadzieję

Zwerbowany w sieci. Na wojnę z Europą Kreml wysyła "jednorazowego szpiega"

Dlaczego kontrwywiad ma z tym problem?

Rosyjskie strategie i potencjał wewnętrznej destabilizacji

Komentarze (1)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Zabijanie w białych rękawiczkach. O micie „gospodarki łowieckiej”

Tragedia w Olkuszu - w pożarze przyczepy zginęła kobieta

Sześcioro dzieci jednego dnia! Baby boom w tarnowskim szpitalu

Alert RCB: kiedy dostajemy SMS i kto naprawdę go wysyła

Aktywiści: chcemy linii kolejowej do Trzebinii. Ministerstwo: szukajcie pieniędzy w regionie

Muzeum Krakowa zamknęło jeden z oddziałów - nie odwiedzicie już Domu Zwierzynieckiego

10 procent pojazdów poza normą. Pierwsze dane ZDMK o Strefie Czystego Transportu w Krakowie

Ampfutboliści powalczą o pierwsze w tym sezonie trofeum! "Myślę, że Wisła pokaże jeszcze więcej niż przed rokiem"

Zderzenie trzech samochodów na Zakopiance. Były utrudnienia w ruchu

Szukają rąk do... tulenia. Pogotowie kangurowe pomaga noworodkom w Chrzanowie

Przychodzi ksiądz po kolędzie... Czy Kościół potrafi być jeszcze gościem, a nie tylko kontrolerem?

Pierwszy taki rok w historii krakowskiego lotniska. Europejski lider

Niezły budżet powiatu sądeckiego - będzie na modernizację dróg i dwa nowe mosty

Nowy kierunek w leczeniu raka jelita grubego. Badania krakowskich naukowców dają nadzieję

Kontakt

12 630 61 01

Wyślij wiadomość

Wyślij opinię