„ Historiografia europejska, opisując reakcje społeczne – a zarazem ludzkie emocje - na wiadomość o wybuchu I wojny światowej, skupiała się głównie na aspekcie entuzjazmu prowojennego. Na jego kreację od dekad wypływały takie czynniki, jak militaryzacja każdej sfery życia, kult munduru czy recepcja formowania bloków polityczno – wojskowych, które zakorzeniały w ludzkiej mentalności podziały na sojuszników i wrogów. Jednak obok entuzjazmu zauważalne były też niepewność, strach i groza, co wynikało z konfrontacji wyobrażeń o wojnie z jej rzeczywistym doświadczeniem. […] To właśnie doświadczenia indywidualne przybliżają do zrozumienia funkcjonowania człowieka w sytuacji ekstremalnej oraz lepszego zrozumienia sytuacji wojny totalnej, masowego konfliktu zbrojnego. Bez cienia wątpliwości niektóre postawy i emocje związane z wydarzeniami wojennymi uznać należy za uniwersalne, niezależnie od miejsca geograficznego czy przynależności do konkretnej warstwy społecznej. Są nimi zapewne entuzjazm czy strach. Ten pierwszy wywoływał euforię prowojenną wśród osób liczących na szybkie rozstrzygnięcie konfliktu zbrojnego, ten drugi z kolei wpłynął na decyzję o ucieczce lub pozostaniu w stronach rodzinnych. […] Wciąż nieprzebadanym w pełni zagadnieniem pozostaje to, w jaki sposób społeczeństwo prezentowało emocje przeciwstawne do wojennego entuzjazmu, jak wyrażało postawy antypaństwowe […] Postawy te miały czasem charakter prześmiewczy […] a niekiedy były wręcz przepełnione agresją i powszechnie eskalująca przemocą”
Kamil Ruszała - „Od entuzjazmu do gniewu. Dynamika emocji podczas I wojny światowej na przykładzie mieszkańców Galicji” ( fragment) w: „Wojna emocji. Historia emocji a studia nad wojną”. Zeszyty naukowe UJ. Prace historyczne, zeszyt 2 ( 2024)