Ósma edycja rankingu przejrzystości budżetowej Open Budget Survey 2021

Tomasz Buszewski
Rozmowy
Środa, 2022.06.01

Polska znalazła się na 36 miejscu z 60 punktami na 100 w rankingu przejrzystości budżetowej Open Budget Survey 2021.

fot: Marek Lasyk

Posłuchaj rozmowy z dr Pawłem Białynickim Birulą z Kolegium Gospodarki i Administracji Publicznej Uniwersytetu Ekonomicznego

Opublikowany został najnowszy, ósmej edycji raport dotyczący jawności i transparentności budżetowej na świecie Open Budget Survey 2021 (OBS). Raport prezentuje rankingi w zakresie kompleksowej oceny narodowych systemów finansów publicznych przygotowane pod kątem trzech kluczowych wymiarów (filarów): 1) transparentności procedur budżetowych (tzw. Open Budget Index), 2) zakresu społecznej partycypacji oraz 3) jakości instytucjonalnego nadzoru nad wydatkowaniem publicznych środków. Badaniem objęto grupę stu dwudziestu krajów ze wszystkich kontynentów, a prace koordynowała pozarządowa organizacja Open Budget Partnership z siedzibą w Waszyngtonie (USA).

W obecnym rankingu transparentności budżetowej (Open Budget Index) czołowe miejsca zajęły kraje, które uzyskały kraje powyżej 80 na 100 możliwych punktów: Gruzja (87), RPA (86), Szwecja (85), Nowa Zelandia (85), Meksyk (82) i Norwegia (81). Polska, z 60 punktami, uplasowała się na 36 miejscu kwalifikując się do grupy krajów o ograniczonym dostępie do informacji budżetowej. Choć zdobyta liczba punktów jest taka sama jak w poprzedniej edycji (OBS 2019), to jednak odnotowany spadek o 4 miejsca w rankingu świadczy o relatywnym regresie i braku działań na rzecz poprawy transparentności procedur budżetowych. Dodać należy, że przeciętna światowa wartość indeksu wyniosła 45 pkt, a w krajach OECD 67 pkt. Polska tradycyjnie osiągnęła dobry wynik (82 /100 pkt) w zakresie oceny jakości instytucjonalnego nadzoru nad wydatkowaniem publicznych środków. Z kolei w ocenie zakresu społecznej partycypacji w procesach budżetowych zdobyła 22 pkt/100 czyli tyle, ile wyniosła przeciętnie w krajach OECD. Przeciętna w grupie badanych krajów wyniosła 12 pkt.

W rekomendacjach dla Polski IBP zaleca m.in. opracowywanie i publikację budżetu obywatelskiego (tzw. Citizens Budget), tj. przystępnej dla obywateli wersję budżetu); publikację półrocznych sprawozdań z wykonania budżetu, dokonanie szeregu modyfikacji procedur budżetowych skutkujących większą spójnością dokumentacji budżetowej oraz podjęcie działań na rzecz zwiększenia zakresu społecznej partycypacji w procedurach budżetowych.

Szczegółowe rekomendacje IBP dla Polski (OBS 2021)

[Ministerstwo Finansów (MF), Parlament (S) i Najwyższa Izba Kontroli (NIK)]

1) w zakresie przejrzystości budżetowej:

publikacja „Informacji o przebiegu wykonania budżetu państwa za I półrocze roku budżetowego” (MF);
sporządzanie i publikacja obywatelskiej wersji budżetu, tzw. Budżet Obywatelski (MF);
poprawa kompleksowości „Założeń do projektu budżetu państwa” (MF).

2) w zakresie partycypacji społecznej:

wdrożenie pilotażowych mechanizmów monitorowania wykonania budżetu (MF);

rozszerzenie mechanizmów partycypacji publicznej w procesie formułowania budżetu (MF);
aktywna współpraca z organizacjami społecznymi reprezentującymi uboższe grupy społeczne i wykluczonych (MF),
umożliwienie zainteresowanym organizacjom społeczeństwa obywatelskiego uczestnictwo w procedowaniu projektów budżetu w parlamencie (komisje sejmowe), przed ich zatwierdzeniem (S);
umożliwienie zainteresowanym organizacjom społeczeństwa obywatelskiego uczestnictwo, z prawem głosu, w debacie dotyczącej analiz wykonania budżetu państwa i założeń polityki pieniężnej przedstawianej przez NIK (S);
ustanowienie formalnych mechanizmów udziału przedstawicieli organizacji obywatelskich w pracach kontrolnych (NIK).

3) w zakresie instytucjonalnego nadzoru nad procesami budżetowymi:

uczynienie przedmiotem debaty parlamentarnej projektów budżetu państwa, przed ich oficjalnym złożeniem przez rząd (S);
systematyczna publikacja, w tracie roku budżetowego, sprawozdań dotyczących analiz wykonywania budżetu przez właściwą komisją sejmową d/s budżetu (S).

Wnioski w odniesieniu do badanych krajów (120)

Badania wykazały znaczne słabości systemów budżetowych w świecie. Najsłabiej wypadła partycypacja publiczna, ze średnią oceną publicznej partycypacji w procesach budżetowych wynoszącą 14 na 100 pkt. Żaden ze 120 badanych krajów nie przekroczył pułapu 61 pkt, oznaczającego zapewnianie właściwych warunków publicznej partycypacji. W obszarze nadzoru instytucjonalnego łączny globalny średni wynik wyniósł 52 na 100 pkt. Jedynie w 29 ze 120 badanych krajów legislatura stosuje odpowiednie praktyki nadzoru, a w 76 krajach dotyczy to także instytucji kontrolnych (audytu). Procedury budżetowe w większości krajów nie są wystarczająco przejrzyste. Globalny średni wynik to 45 na 100 pkt. Około 70 procent badanych krajów nie ma wystarczającego poziomu przejrzystości budżetu. Blisko 1/3 kluczowych dokumentów budżetowych nie jest publicznie dostępna. W opublikowanych dokumentach często brakuje istotnych informacji, w tym na temat wykonania budżetu, zadłużenia i ryzyka fiskalnego, wydatków na walkę z ubóstwem i wydatków według płci.

Autor:

Tomasz Buszewski

Komentarze (0)

Brak komentarzy

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

Ósma edycja rankingu przejrzystości budżetowej Open Budget Survey 2021

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

„Tutaj. Teraz. Z Tobą.” Ruszają 29. Pola Nadziei dla Hospicjum św. Łazarza

Garnitury zamienili na stroje sportowe. Samorządowcy zagrali w futsal

Lawrence Foster. Sugeruje, nie przeszkadza

Jakie zmiany czekają Krakowian w Strefie Płatnego Parkowania? Jest projekt uchwały

W Archidiecezji Krakowskiej rusza synod. Wierni i parafie mają debatować o przyszłości Kościoła

Kolejka na Kasprowy Wierch ma 90 lat. Jubileusz będzie świętowany na szczycie

Nerki chorują po cichu. Skąd wiedzieć, że coś jest nie tak?

Jak wygląda pierwsze spotkanie Anonimowych Alkoholików?

Jaka pogoda szykuje się na Wielkanoc? Prognozy nie rozpieszczają

Ultralekki i na wodór. Dron z Krakowa ze złotym medalem na targach wynalazków w Tajwanie

Pamiątki po sześciu braciach Kupcach trafiły do zbiorów oświęcimskiego Muzeum Pamięci

Radiowóz zderzył się z autem w Biórkowie Małym. Dwaj policjanci w szpitalu

Ale duje! W Tatrach wieje halny, warunki na szlakach są trudne

Droga wycieczka na quadzie do lasu pod Limanową. Policja surowo ukarała bezmyślnego kierowcę

Po co zwierzętom rajskie barwy?

Michał Wieciech. Do lasu nie tylko na grzyby

Są pieniądze na odnowienie pomnika Solidarności w Nowej Hucie

Ósma edycja rankingu przejrzystości budżetowej Open Budget Survey 2021

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

„Tutaj. Teraz. Z Tobą.” Ruszają 29. Pola Nadziei dla Hospicjum św. Łazarza

Garnitury zamienili na stroje sportowe. Samorządowcy zagrali w futsal

Lawrence Foster. Sugeruje, nie przeszkadza

Jakie zmiany czekają Krakowian w Strefie Płatnego Parkowania? Jest projekt uchwały

W Archidiecezji Krakowskiej rusza synod. Wierni i parafie mają debatować o przyszłości Kościoła

Kolejka na Kasprowy Wierch ma 90 lat. Jubileusz będzie świętowany na szczycie

Nerki chorują po cichu. Skąd wiedzieć, że coś jest nie tak?

Jak wygląda pierwsze spotkanie Anonimowych Alkoholików?

Jaka pogoda szykuje się na Wielkanoc? Prognozy nie rozpieszczają

Ultralekki i na wodór. Dron z Krakowa ze złotym medalem na targach wynalazków w Tajwanie

Pamiątki po sześciu braciach Kupcach trafiły do zbiorów oświęcimskiego Muzeum Pamięci

Radiowóz zderzył się z autem w Biórkowie Małym. Dwaj policjanci w szpitalu

Ale duje! W Tatrach wieje halny, warunki na szlakach są trudne

Droga wycieczka na quadzie do lasu pod Limanową. Policja surowo ukarała bezmyślnego kierowcę

Po co zwierzętom rajskie barwy?

Michał Wieciech. Do lasu nie tylko na grzyby

Są pieniądze na odnowienie pomnika Solidarności w Nowej Hucie

Kontakt

12 630 61 01

Wyślij wiadomość

Wyślij opinię